توسط : غرق شدن کشتی تأیید شده اما ادعای محموله آیفون و عطر هنوز پشتوانه مستند ندارد
گروه اجتماعی: از سفارش گوشی به صیادان تا شوخی با عطرهای گران‌قیمت، خبر غرق شدن یک کشتی در تنگه هرمز برای بخشی از کاربران ایرانی به ماجرای «صید آیفون» تبدیل شده است. تصاویر قایق‌ها و کانتینرهای شناور، همراه با ادعای ریختن گوشی و عطر در دریا، در شبکه‌های اجتماعی چرخیده و به تیتر رسانه‌ها رسیده‌اند. بررسی اطلاعیه‌های دریایی و گزارش‌های مربوط به کشتی نشان می‌دهد، غرق شدن شناور واقعیت دارد؛ اما روایت محموله لوکس از مسیر دیگری، یعنی پست‌ها و تصاویر مجازی، وارد خبر شده است. سازمان دریانوردی سنگاپور، غرق شدن «جی‌اف‌اس پراید» و نجات هر ۲۱ خدمه آن را تأیید کرده است. در این اطلاعیه نامی از آیفون، عطر یا برند کالاهای داخل کانتینرها نیست. شرکت رسیدگی به خسارت‌های دریایی «دبلیو کی وبستر» نیز شمار تقریبی کانتینرها را گزارش کرده اما فهرستی از کالاها ارائه نکرده است.
از خبر انفجار تا سفارش گوشی
نخستین اطلاعیه نیروی دریایی سپاه در روز چهارشنبه ۲۲ مهر درباره غرق شدن یک کشتی کانتینربر در آب‌های جنوبی تنگه هرمز بود. در آن از حمل بیش از ۲۵۰۰ کانتینر و خطر برخورد شناورهای محلی با کانتینرهای روی آب صحبت شده بود؛ نوع کالاها در اطلاعیه نیامده است. روز بعد، روایت تازه‌ای در رسانه‌ها منتشر شد: کانتینرها حامل آیفون و عطرهای لوکس بوده‌اند و مردم محلی برای جمع‌آوری آنها به دریا رفته‌اند. برخی خبرها این ادعا را در تیتر برجسته کردند، درحالی که در متن خود نوشتند، محتویات محموله تأیید نشده است. در گزارش تابناک، تصاویر به افرادی نسبت داده شده که با قایق به سمت کانتینرها می‌روند. گزارش دیگری از ویدئوی فردی نوشته که صیاد معرفی شده و از مخاطبان خواسته سفارش عطر و گوشی خود را در بخش نظرات ثبت کنند. کاربران نیز با همین روایت همراه شدند؛ از صیادان خواستند، دست‌خالی برنگردند و سفارش‌هایشان را به شوخی مطرح کردند. در ادامه حتی عنوان «سفر خانوادگی به تنگه هرمز برای صید آیفون ۱۸» برای بازنشر یک ویدئو به‌کار رفت.
تصاویر چه چیزی را ثابت می‌کنند؟
عکس‌ها و فیلم‌های کانتینرهای شناور با گزارش غرق شدن کشتی همراه شده‌اند اما تأیید حادثه به‌تنهایی اصالت تمام تصاویری که بعداً به آن نسبت داده شده‌اند را ثابت نمی‌کند. روزنامه «نشنال» در گزارش ۱۵ اکتبر میان تصاویر حادثه و کلیپ‌های منتسب به جمع‌آوری کالای لوکس تفاوت گذاشته است. این روزنامه نوشته زمان و محل فیلم‌برداری کلیپ‌ها و ارتباط همه آنها با «جی‌اف‌اس پراید» احراز نشده است. نشنال همچنین از گردش تصاویر ساخته شده با هوش مصنوعی پیرامون ماجرای هزاران آیفون روی آب خبر داده است. این گزارش به‌معنای جعلی بودن تمام تصاویر حادثه نیست؛ مشخصاً نشان می‌دهد بخشی از تصاویر همراه این ادعا، سند واقعی محموله کشتی محسوب نمی‌شوند. روایت آیفون و عطر به رسانه‌های ایتالیایی و قبرسی هم رسیده است. در یکی از گزارش‌های قبرسی، پستی از حساب «upuknews» در شبکه ایکس، به تاریخ ۱۵ اکتبر، بازنشر شده که همین ادعا را مطرح می‌کند. منبع این بخش نیز پست مجازی است نه اعلام شرکت حمل‌ونقل یا صاحب کالا.
۲۵۰۰ کانتینر، نه ۲۵۰۰ کانتینر آیفون
عدد ۲۵۰۰ در اطلاعیه سپاه به تعداد کانتینرهای کشتی مربوط است. وبستر نیز در پرونده حادثه از حدود همین تعداد، گزارش داده است. هیچ‌کدام نگفته‌اند تمام این کانتینرها یا شمار مشخصی از آنها حامل گوشی اپل بوده‌اند. وبستر کشتی را با شماره بین‌المللی ۹۳۴۹۰۴۵ معرفی کرده و محل گزارش شده لاشه را نزدیک شبه‌جزیره مسندم عمان نوشته است. این شرکت گفته، میزان خسارت کالا و وضعیت کانتینرهای باقی‌مانده روی آب در دست بررسی است و از صاحبان محموله، خواسته برای پیگیری منافع‌شان اقدام کنند. رویترز ظرفیت شناور را ۲۸۲۴ واحد معادل کانتینر بیست‌فوتی اعلام کرده است؛ شاخصی برای ظرفیت حمل که با تعداد واقعی کانتینرهای بارگیری شده، تفاوت دارد. مدیر کشتی نیز شرکتی مستقر در امارات معرفی شده است.
آنچه درباره خود حادثه ثبت شده است
سنگاپور می‌گوید «جی‌اف‌اس پراید» در ۱۳ اکتبر، به وقت این کشور، هنگام عبور از هرمز با اصابت پرتابه ناشناس آسیب دیده، آتش گرفته سپس غرق شده است. سپاه علت را برخورد با مین در مسیری که غیرمجاز توصیف شده، اعلام کرده است. در حادثه‌ای دیگر، کشتی «جی‌اف‌اس جیزل» آسیب بدنه دیده اما به لنگرگاهی امن رسیده است. سنگاپور سلامت ۲۲ خدمه آن را نیز تأیید کرده است. برای ادعای آیفون و عطر، نتیجه بررسی روشن‌تر از تیترهای پربازدید است: محموله لوکس تأیید نشده و بخشی از تصاویر مرتبط نیز ساختگی گزارش شده‌اند. فیلم سفارش گرفتن یا حضور قایق‌ها جای فهرست محموله را نمی‌گیرد. در مقابل، اطلاعیه‌ای که مستقیماً صیادان را خطاب قرار داده از آنها خواسته، مراقب برخورد با کانتینرهای شناور باشند.
