توسط : اعضای شورای شهر از شهرداری خواستند درباره سرنوشت درختان پاسخ دهد
گروه اجتماعی: خشک شدن و قطع هزاران درخت در بوستان‌های جنگلی چیتگر و سرخه‌حصار، بار دیگر اعتراض اعضای شورای شهر تهران را برانگیخته است. مهدی عباسی، رئیس کمیسیون شهرسازی و معماری شورا، می‌گوید بارها برای تأمین آب و نجات درختان از مدیران شهرداری کمک خواسته است. مهدی اقراریان، عضو دیگر شورا، نیز از مسئولان مدیریت شهری خواسته درباره اقدامات پنج سال گذشته خود برای حفاظت از این بوستان‌ها پاسخ دهند. این اعتراض‌ها درحالی مطرح می‌شود که دادستان تهران برای خروج درختان خشکیده چیتگر و کاشت نهال‌های جایگزین مهلت ۶ ماهه تعیین کرده است. همزمان، معاون سازمان بوستان‌ها و فضای سبز شهرداری از برآورد اولیه خشکیدگی کامل ۴۱ درصد درختان چیتگر و قرار گرفتن ۲۸ درصد دیگر در معرض خشکیدگی خبر داده؛ آماری که وضعیت یکی از بزرگ‌ترین پهنه‌های سبز غرب تهران را دوباره در مرکز توجه قرار داده است.
«دست‌تان را می‌بوسم، به داد درختان برسید»
عباسی در صحن علنی شورا با انتقاد از روند رسیدگی به درختان، گفت بارها خطر خشک شدن آنها را به مدیران گوشزد کرده و حتی برای اقدام فوری به خواهش متوسل شده است. او تأکید کرد که شهردار منطقه باید به‌طور مستمر نگران وضعیت درختان باشد و افزود اگر چنین توجهی وجود داشت، نیازی به جلسات متعدد و پیگیری‌های تلفنی در دو سال گذشته نبود. اقراریان نیز با اشاره به قطع هزاران درخت در چیتگر، سرخه‌حصار و دیگر نقاط تهران گفت، موضوع اصلی حفاظت از درختان است نه بحث درباره عنوان باغ یا غیرباغ. او از مدیران شهرداری خواست، توضیح دهند در مدت مسئولیت خود برای نگهداری این عرصه‌ها چه کرده‌اند و نتیجه اقدامات‌شان چه بوده است. به گفته اقراریان، موضوع سرنوشت چوب درختان قطع شده و عملکرد پیمانکاران نیز باید بررسی شود اما مدیران نمی‌توانند پس از وقوع خسارت، مسئولیت را از خود سلب کنند.
درختان خشکیده و درختان در معرض خشکیدگی
نقی شعبانیان، معاون سازمان بوستان‌ها و فضای سبز تهران، در گفت‌وگو با ایسنا گفته است، برآوردهای اولیه بر پایه تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد حدود ۴۱ درصد درختان چیتگر کاملاً خشک شده‌اند و ۲۸ درصد دیگر در معرض خشک شدن قرار دارند. او تأکید کرده که این آمار هنوز قطعی نیست. در برخی گزارش‌ها، مجموع این دو رقم با عنوان خشک شدن ۶۹ درصد درختان منتشر شده است؛ درحالی که آمار اعلام شده میان درختان خشکیده و درختانی که هنوز در معرض خشکیدگی هستند، تفاوت می‌گذارد. مهدی چمران، رئیس شورای شهر، در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت چیتگر، ادعای خشک شدن دوسوم درختان را رد کرده است. او گفته تعدادی از درختان که بر اثر کم‌آبی، بیماری و شرایط سنی آسیب دیده‌اند با همکاری سازمان منابع طبیعی، جمع‌آوری شده‌اند. چمران همچنین از شهردار منطقه ۲۲ خواسته است، گزارش جامعی درباره وضعیت بوستان ارائه کند. به گفته او خروج درختان بیمار برای جلوگیری از سرایت آلودگی به دیگر درختان ضروری بوده و این روند همچنان ادامه دارد.
هشدارهایی که به سال‌های قبل برمی‌گردد
خشکیدگی درختان چیتگر و سرخه‌حصار پیش از اعتراض‌های اخیر شورا نیز گزارش شده بود. ناصر امانی، عضو شورای شهر، می‌گوید آفت این بوستان‌ها از سال ۱۳۹۶ وجود داشته و در دوره‌های پنجم و ششم مدیریت شهری رسیدگی کافی به آن انجام نشده است. امانی گفته از ابتدای دوره کنونی چندین بار درباره وضعیت بوستان‌های بزرگ و فرامنطقه‌ای هشدار داده‌اند. به گفته او، کمبود آب تنها عامل خشکیدگی نبوده و استفاده از کارشناسان و شناسایی به‌موقع منشأ آسیب می‌توانست از گسترش آن جلوگیری کند. رضا بیانی، مدیرکل منابع طبیعی استان تهران، نیز در گفت‌وگویی پیشین با دیده‌بان ایران، ضعف آبیاری و تأخیر در عملیات بهداشتی و پرورشی را از عوامل هجوم آفات به درختان چیتگر و سرخه‌حصار دانسته بود. او گفته بود، نگهداری این بوستان‌ها حدود ۳۵ سال است به شهرداری سپرده شده و مشکلات موجود به چند دوره مدیریت شهری مربوط می‌شود. بیانی از شهرداری خواسته بود، نظارت بر پیمانکاران را افزایش دهد و ناظران به‌صورت میدانی در عرصه حضور داشته باشند.
کم‌آبی، چاه‌های خشک و گسترش آفت
شعبانیان در توضیح وضعیت چیتگر از کاهش بارندگی و محدود شدن منابع آب سخن گفته است. به گفته او، سه حلقه از ۹ حلقه چاه موجود در محدوده بوستان کاملاً خشک شده‌اند و ۶ حلقه دیگر نیز وضعیت مناسبی ندارند. او ضعف مدیریت فنی جنگل‌کاری‌های قدیمی را عامل دیگر معرفی کرده است. بخش‌هایی از چیتگر در دهه ۱۳۴۰ کاشته شده‌اند و به گفته شعبانیان برای نگهداری آنها برنامه مستمر تنک کردن، اصلاح ترکیب گونه‌ها و رسیدگی به آب و خاک لازم بوده است. شعبانیان گفته، نگهداری جنگل‌کاری در سال‌های گذشته بیش از اندازه به آبیاری و قراردادهای نگهداشت محدود شده است. او غلبه گونه‌هایی مانند کاج و سرو و کمبود تنوع را نیز از عوامل آسیب‌پذیری در برابر آفات و بیماری‌ها می‌داند. در گزارش‌های مربوط به دو بوستان، سوسک پوست‌خوار از آفات مؤثر در خشکیدگی معرفی شده است. مسئولان منابع طبیعی و شهرداری، قطع و خروج درختان خشک و آلوده را بخشی از عملیات جلوگیری از گسترش آفت عنوان کرده‌اند.
امانی از تغییر قراردادها و کاهش اختیار مناطق می‌گوید
امانی در تذکر اخیر خود علاوه بر وضعیت بوستان‌های جنگلی به تغییرات مدیریت فضای سبز سراسر تهران پرداخته است. به گفته او، اختیار استفاده از مشاور آب و اقدام مستقل برای لوله‌گذاری از مناطق گرفته شده و تمرکز این امور در سازمان بوستان‌ها، سرعت رسیدگی و احیای چاه‌ها را کاهش داده است. این عضو شورا همچنین گفته، حجمی شدن قراردادهای نگهداری به کاهش نیروی انسانی پیمانکاران انجامیده است. او از ادغام قراردادهای نگهداشت و بازپیرایی، حذف برخی پیمان‌ها و پرداخت نشدن بخشی از مطالبات پیمانکاران انتقاد کرده است. امانی هشدار داده، ادامه این روند ممکن است وضعیت چیتگر و سرخه‌حصار را در مناطق دیگر تکرار کند و از علیرضا زاکانی، شهردار تهران، خواسته برای تصمیم‌گیری در حوزه فضای سبز از مدیران باتجربه و نظر مسئولان مناطق استفاده کند.
مهلت دادستانی و برنامه ۱۰ ساله احیا
علی صالحی، دادستان تهران، در بازدید از چیتگر، علت خشک شدن ۳۵ هزار درخت را از مسئولان پرسیده و گفته است علاوه بر خشکسالی و کم‌آبی، کم‌کاری و ضعف نظارت نیز در این وضعیت تأثیر داشته است. او برای خروج درختان خشکیده و کاشت نهال‌های جدید مهلت ۶ ماهه تعیین کرده و گفته در صورت احراز ترک فعل یا سهل‌انگاری، برخورد خواهد شد. شعبانیان نیز از کاشت ۲۸ هزار نهال در سال گذشته و برگزاری مناقصه برای کاشت ۳۰ هزار نهال دیگر در چیتگر خبر داده است. به گفته او برای جنگل‌کاری‌های تهران طرح‌های فنی و پرورشی ۱۰ ساله تهیه می‌شود که محل، گونه، زمان و فاصله کاشت و برنامه آبیاری را مشخص می‌کنند. او تأکید کرده، احیای چیتگر در یک سال انجام‌شدنی نیست. در برنامه اعلام شده، توسعه شبکه آبرسانی، اصلاح شیوه آبیاری و حفاظت از درختان باقی‌مانده در دستورکار قرار دارد. چمران نیز گفته، مسئولان مربوط برای ارائه گزارش وضعیت چیتگر به شورا دعوت خواهند شد.
