توسط : دلیل رشد عجیب بورس در هفته گذشته چه بود؟
بازار سهام تهران هفته گذشته به صحنه نمایش تغییر انتظارات فعالان اقتصادی تبدیل شد. آنچه در این هفته رخ داد، بیش از آنکه ناشی از تغییر در سودآوری شرکتها یا تحولات بنیادین اقتصاد باشد، بازتاب تغییر نگاه سرمایهگذاران به آینده اقتصاد ایران بود. بورس تهران عملاً نخستین بازاری بود که به نشانههای کاهش ریسکهای سیاسی و افزایش احتمال گشایش در روابط خارجی واکنش نشان داد. در اقتصاد، انتظارات گاهی به اندازه واقعیتها اهمیت دارند. هنگامی که فعالان اقتصادی تصور میکنند شرایط آینده بهتر خواهد شد، پیش از آنکه آثار واقعی آن شرایط ظاهر شود، رفتار خود را تغییر میدهند. معاملات هفته گذشته بورس تهران، نمونهای روشن از چنین وضعیتی بود. سرمایهگذاران نه به آنچه امروز در اقتصاد جریان دارد بلکه به آنچه ممکن است در ماهها و سالهای آینده رخ دهد، واکنش نشان دادند. نخستین نشانه این تغییر را میتوان در ورود گسترده سرمایههای حقیقی به بازار مشاهده کرد. در ماههای گذشته بخش قابلتوجهی از نقدینگی در صندوقهای درآمد ثابت و ابزارهای کمریسک مستقر شده بود. سرمایهگذاران ترجیح میدادند در فضایی مملو از نااطمینانی سیاسی و اقتصادی، بازدهی کمتر اما مطمئنتر را انتخاب کنند. اما در هفته گذشته این معادله تغییر کرد. خروج پول از صندوقهای درآمد ثابت و ورود کمسابقه منابع به بازار سهام نشان داد که بخشی از سرمایهگذاران در حال بازنگری در ارزیابی خود از ریسکهای اقتصاد ایران هستند. رکوردشکنی ورود پول حقیقی را باید مهمترین اتفاق هفته دانست. ورود نزدیک به ۹ هزار میلیارد تومان نقدینگی حقیقی در یک روز صرفاً یک عدد بزرگ نیست؛ بلکه بیانگر آن است که هزاران سرمایهگذار بهصورت همزمان تصمیم گرفتهاند، موقعیت خود را از داراییهای کمریسک به سمت سهام تغییر دهند. این تغییر رفتار معمولاً زمانی رخ میدهد که سرمایهگذاران احتمال وقوع تحولات مثبت در آینده را بیشتر از گذشته ارزیابی کنند. در کنار ورود نقدینگی، رشد همزمان شاخص کل و شاخص هموزن نیز پیام مهمی برای تحلیلگران داشت. در بسیاری از دورههای رونق بورس، رشد بازار به چند سهم بزرگ و شاخصساز محدود میشود؛ اما هفته گذشته دامنه تقاضا تقریباً تمام بازار را دربر گرفت. رشد گسترده سهام کوچک و متوسط نشان داد که خوشبینی موجود صرفاً متوجه چند صنعت خاص نیست و بخش بزرگی از بازار از آن بهرهمند شده است.
نکته قابل توجه دیگر، رفتار معاملهگران در قبال نمادهای بازگشاییشده، بود. شرکتهایی که در ماههای گذشته به دلیل پیامدهای غیرمستقیم جنگ و نااطمینانیهای سیاسی با توقف یا محدودیت معاملاتی مواجه شده بودند پس از بازگشایی نهتنها با فشار فروش روبهرو نشدند بلکه با استقبال گسترده خریداران مواجه شدند. این موضوع نشان داد که بازار در حال بازنگری در ارزشگذاری داراییها بر اساس شرایط جدید است. رکورد تاریخی ارزش معاملات نیز از همین زاویه قابل تحلیل است. زمانی که ارزش معاملات به بالاترین سطح تاریخ بورس میرسد به معنای آن است که اختلافنظر میان خریداران و فروشندگان به شدت افزایش یافته و بازار در حال کشف قیمتهای جدید است. گروهی معتقدند، سهام هنوز ظرفیت رشد بیشتری دارد و گروهی دیگر ترجیح میدهند از فرصت افزایش قیمتها برای شناسایی سود استفاده کنند. حاصل این برخورد دیدگاهها، جهش حجم و ارزش معاملات است. با این حال مهمترین پرسش برای فعالان بازار این است که آیا این موج صعودی پایدار خواهد بود؟ پاسخ این سوال تا حد زیادی به سرنوشت متغیرهای سیاسی بستگی دارد. بخش مهمی از رشد اخیر بورس بر پایه کاهش ریسکهای سیستماتیک و افزایش خوشبینی نسبت به آینده شکل گرفته است. اگر این انتظارات تقویت شود، بازار میتواند وارد مرحلهای جدید از رونق شود؛ اما اگر نشانههای مثبت سیاسی تضعیف شوند، بخشی از رشد اخیر نیز ممکن است مورد بازنگری قرار گیرد. معاملات روز چهارشنبه را میتوان نخستین آزمون بازار پس از موج هیجان اولیه دانست. کاهش صفهای خرید و افزایش عرضهها، نشان داد که بازار به تدریج در حال عبور از فاز هیجانی و ورود به مرحله ارزیابی منطقیتر شرایط است. با این حال ادامه رشد شاخصها در روزی که عرضهها افزایش یافته بود، بیانگر آن است که تقاضای موجود هنوز از قدرت کافی برخوردار است. در مجموع، بورس تهران در هفته پایانی خرداد ۱۴۰۵ بیش از آنکه رکوردهای جدیدی را ثبت کند، پیام مهمی درباره انتظارات فعالان اقتصادی مخابره کرد. بازار سهام نشان داد که سرمایهگذاران، احتمال ورود اقتصاد ایران به دورهای متفاوت را جدی گرفتهاند. اکنون پرسش اصلی این نیست که بورس در یک هفته چقدر رشد کرده است؛ بلکه این است که آیا تحولات سیاسی و اقتصادی آینده میتوانند، انتظارات شکل گرفته در بازار را به واقعیت تبدیل کنند یا خیر. پاسخ به این پرسش، مسیر بورس در ماههای پیشرو را تعیین خواهد کرد.
