توسط : مدیرکل راه و شهرسازی استان هرمزگان در گفتوگو با “سازندگی” خبر داد: حدود ۲همت خسارت زیرساختهایی است که حملات آمریکا آنها را تخریب کرده است.
هفتمین شب از حملات هوایی به جنوب ایران با تغییر محسوسی در الگوی انتخاب اهداف همراه بود. برخلاف بیانیههای نظامی که بر اصابت به مواضع استراتژیک و نظامی تأکید دارند، ارزیابی خسارات ۲۴ ساعت گذشته در استان هرمزگان نشان میدهد که تمرکز اصلی آتشباریها بر روی گلوگاههای مواصلاتی، تأسیسات پمپاژ آب و شبکههای توزیع انرژی معطوف شده است؛ رویکردی که فراتر از ابعاد نظامی، زیست روزمره، ارتباطات الکترونیک و شبکه تدارکاتی غیرنظامیان را هدف قرار داده است.
تلفات انسانی؛ سهم فزاینده غیرنظامیان در آمارهای رسمی
دادههای آماری منتشرشده از سوی وزارت بهداشت ایران، برابری تقریبی تلفات غیرنظامی با اهداف ادعایی را تأیید میکند. براساس گزارش رسمی این وزارتخانه در بازه زمانی ۶ تا ۲۷ تیرماه ۵۰ نفر در پی حملات کشته و بیش از ۵۰۰ نفر مجروح شدهاند. تبارشناسی این آمار نشان میدهد که در میان جانباختگان ۵ زن و ۲ کودک وجود دارند و ۳۲ زن به همراه ۱۸ نوجوان نیز در میان مجروحان ثبت شدهاند. بامداد گذشته نیز در جریان موج جدید حملات به نقاط مختلف هرمزگان ۳ نفر کشته و ۸ نفر دیگر مجروح شدند. پراکندگی جغرافیایی تلفات و وضعیت پیرامونی مجروحان نشان میدهد که این افراد نه در مناطق تحت قرنطینه نظامی بلکه در فضاهای عمومی، اسکلههای صیادی و جادههای ترانزیتی هدف قرار گرفتهاند. کارشناسان اجتماعی هشدار میدهند که بالا رفتن سهم زنان و کودکان در این آمارها، نشاندهنده سرریز شدن موج انفجارها به بافتهای مسکونی و خدمات شهری است.
انهدام شریانهای ترانزیتی و بنبست لجستیکی
یکی از شاخصترین ابعاد حملات جمعهشب، نشانهروی دقیق مهندسی جادهای در استان هرمزگان بود که ارتباط بندرعباس را با سه محور کلیدی قطع کرد:
محور شمال (سیرجان): پل رودخانه شور در مسیر بندرعباس به سیرجان که اصلیترین کریدور حمل کالای اساسی کشور محسوب میشود، هدف حمله هوایی قرار گرفت.
محور شرق (میناب-رودان): پل واقع در محور رفت سهراه میناب به سمت رودان در نقطه بعد از دوراهی سرزه تخریب شد. گلوگاه ارتباطی حاجیآباد: تونل شهید میرزایی در مسیر رفت و برگشت محور بندرعباس به حاجیآباد به دلیل شدت آسیبهای ساختاری کاملاً مسدود شد. این حجم از تخریب سازهای در کنار آسیبهای قبلی به پلهایی نظیر گریوه، لاتیدان، کهورستان و مارو در شهرستان خمیر عملاً شبکه توزیع کالا، سوخت و اقلام درمانی را در جنوب کشور با اختلال جدی مواجه کرده است.
خسارت دو همتی
در این باره زهرا شاکرمی، خبرنگار سازندگی در بندرعباس در گفتوگو با مجید سلحشور، مدیرکل راه و شهرسازی هرمزگان از برآورد اولیه حدود دو همت خسارت به زیرساختهای حوزه حملونقل استان خبر داده است. به گفته سلحشور؛ در شرایط کنونی، اولویت اصلی مجموعه راه و شهرسازی و راهداری، بازگشایی مسیرهای ارتباطی، ایجاد راههای دسترسی موقت و حفظ جریان تردد در محورهای مواصلاتی استان است. وی با بیان اینکه ارزیابیهای کارشناسی همچنان ادامه دارد، اظهار کرد: برای اعلام رقم دقیق خسارات به زمان بیشتری نیاز است اما برآوردهای اولیه نشان میدهد، خسارتهای وارد شده در حوزه راه و شهرسازی بیش از یک هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان است و با احتساب خسارات دستگاههای عضو شورای هماهنگی راه و شهرسازی این رقم به حدود دو همت میرسد. این برآورد علاوه بر خسارات مستقیم، هزینههای عملیات اضطراری، ایجاد مسیرهای جایگزین، تأمین دسترسی موقت و بازسازی پلها و سایر زیرساختهای آسیبدیده را نیز در بر میگیرد. مدیرکل راه و شهرسازی هرمزگان با تشریح آخرین وضعیت محورهای ارتباطی استان گفت: در محور بندرعباس به سمت قشم، بندرخمیر و کهورستان، چهار پل مورد اصابت قرار گرفتهاند، پل محدوده پاسگاه منبع آب، پل لاتیدان و دو پل ورودی کهورستان که بهطور کامل تخریب شدهاند. برای حفظ تردد در این محدوده عملیات احداث دو مسیر کنارگذر با سرعت در دستورکار قرار گرفته و عبور و مرور از این مسیرها برقرار شده است. وی افزود: پلهای روستاهای نیمهکار و مارو نیز آسیب دیدهاند و در محور شمالی بندرعباس تونل شهید میرزایی هر دو مسیر رفت و برگشت تونل دچار خسارت شده است. با تلاش نیروهای راهداری یکی از تونلها بازگشایی شده و تردد، هرچند با ظرفیت محدودتر و حجم بالای ترافیک، در جریان است و عملیات برای بازگشایی مسیر دوم نیز با سرعت ادامه دارد. به گفته وی، در محور رودان-بندرعباس و محدوده سرزه نیز دو پل آسیب دیدهاند که برای یکی از مسیرها، کنارگذر احداث و تردد برقرار شده و عملیات ایجاد مسیر جایگزین دوم نیز در حال تکمیل است تا ظرفیت عبور و مرور افزایش یابد. مدیرکل راه و شهرسازی هرمزگان با تأکید بر اینکه بازسازی اساسی پلها و زیرساختهای آسیبدیده نیازمند بررسیهای فنی و زمان بیشتری است، تصریح کرد: در شرایط فعلی مهمترین اولویت حفظ شریانهای ارتباطی استان و جلوگیری از اختلال در تردد مردم است و پس از تثبیت شرایط، عملیات بازسازی دائمی سازههای آسیبدیده دنبال خواهد شد. وی با اشاره به وضعیت ارتباط استان با استانهای همجوار اظهار کرد: با وجود خسارات وارد شده هیچیک از محورهای اصلی استان بهطور کامل مسدود نشده و ارتباط زمینی هرمزگان با استانهای فارس و مرکز کشور(کرمان، یزد و تهران) همچنان برقرار است. البته به دلیل استفاده از مسیرهای انحرافی و کنارگذر، ظرفیت عبور و مرور نسبت به شرایط عادی کاهش یافته اما تردد در همه محورها جریان دارد.
اقتصاد محلی زیر آوار ناترازی و جنگ
سقوط زنجیرهای زیرساختها، اقتصاد معیشتی جنوب که بهشدت وابسته به دریا و ترانزیت جادهای است را به مرز فروپاشی کشانده است. تخریب اسکله بونجی و آسیب به زیرساختهای برقی و مخابراتی ساحلی عملاً فعالیتهای صیادی که منبع اصلی درآمد بومیان جاسک است را متوقف کرده است. از سوی دیگر رانندگان کامیونهای باری که وظیفه انتقال اقلام از بنادر جنوبی به مرکز کشور را برعهده دارند اکنون پشت پلهای فروریخته جاده سیرجان و تونلهای مسدود حاجیآباد زمینگیر شدهاند. این وضعیت با ناترازی مزمن انرژی در کشور همپوشانی خطرناکی پیدا کرده است. پیش از این نیز حدود ۴ هزار مگاوات از ظرفیت نیروگاهی صنایع بزرگ پتروشیمی و فولاد بر اثر تنشها از مدار خارج شده بود. حالا با تخریب ترانسفرماتورهای محلی در جریان حملات اخیر، شبکه توزیع برق منطقهای بیش از پیش مستهلک شده و توان پاسخگویی به مصارف خانگی در دمای بالای ۵۰ درجه جنوب را ندارد. با این حال مدیرکل راه و شهرسازی هرمزگان درباره وضعیت ترافیک تأکید کرد: با همکاری مردم، مدیریت ترافیک و اجرای تمهیدات لازم، شرایط عبور و مرور در محورهای استان، بهویژه مسیرهای منتهی به شمال، در وضعیت قابل قبولی قرار دارد. با این حال از شهروندان درخواست میکنیم از انجام سفرهای غیرضروری خودداری کنند تا ضمن افزایش ایمنی امکان اجرای سریعتر عملیات بازسازی و مدیریت بهتر ترافیک فراهم شود. وی درباره احتمال اعمال محدودیت تردد در ساعات شب نیز اظهار کرد: تصمیمگیری در این زمینه برعهده مراجع ذیصلاح از جمله شورای تأمین است و تاکنون تصمیمی برای اعمال ممنوعیت تردد ابلاغ نشده است. با این حال شهروندان باید اطلاعیهها و توصیههای رسمی دستگاههای مسئول را با دقت دنبال و در صورت اعلام هشدار از سفرهای غیرضروری پرهیز کنند. مدیرکل راه و شهرسازی هرمزگان در پاسخ به پرسشی درباره احتمال اختلال در زنجیره تأمین کالا گفت: اظهارنظر تخصصی در این زمینه برعهده دستگاههای متولی است اما با توجه به اینکه محورهای ارتباطی باز بوده و تردد برقرار است در حال حاضر انتظار نمیرود، مشکلی در جابهجایی کالاها ایجاد شود. وی همچنین از بسیج تمامی ظرفیتهای اجرایی استان برای مدیریت شرایط خبر داد و افزود: تمامی امکانات دستگاههای اجرایی، نهادهای دولتی، بخش خصوصی و پیمانکاران برای بازگشایی مسیرها و ایجاد راههای جایگزین بهکار گرفته شده و تاکنون عملیات اجرایی با اتکا به ظرفیتهای موجود استان پیش رفته است. در صورت تداوم شرایط ممکن است به امکانات و پشتیبانی بیشتری نیاز باشد که هماهنگیهای لازم با استانهای همجوار نیز در این زمینه انجام شده است. مدیرکل راه و شهرسازی هرمزگان، مهمترین چالش پیشروی این مجموعه را در صورت تداوم شرایط، حفظ پایداری شبکه حملونقل و جلوگیری از اختلال در تردد مردم عنوان کرد و گفت: همراهی و همکاری شهروندان نقش تعیینکنندهای در مدیریت شرایط دارد و کاهش سفرهای غیرضروری، روند بازسازی و ترمیم مسیرهای آسیبدیده را تسریع میکند. برخی عملیات اجرایی به دلیل شرایط موجود با پیچیدگیهای فنی بیشتری همراه است اما نیروهای راه و شهرسازی و راهداری با آمادگی کامل در حال فعالیت هستند تا در کوتاهترین زمان ممکن مسیرهای ارتباطی به وضعیت پایدار بازگردد.
بحران آب در جاسک
همزمان نمود عینی دیگری از تغییر استراتژی مهاجمان به سمت زیرساختهای رفاهی در حمله موشکی به غرب شهرستان جاسک مشاهده شد. شلیک سه فروند موشک به اسکله روستای بونجی، تأسیسات آب شیرینکن این منطقه را بهطور کامل از مدار خارج کرد.
گزارشهای فنی شرکت آب و فاضلاب هرمزگان حاکی است که ایستگاه پمپاژ برداشت آب خام از دریا و ترانسفرماتور برق این مجموعه با ظرفیت تولید ۳هزار و ۱۵۰ مترمکعب در شبانهروز تخریب شده است. پیامد فوری این عملیات، قطع پایداری آب شرب ۲۰ روستای اقماری با جمعیتی نزدیک به ۱۰ هزار نفر است. در جغرافیایی که بهطور طبیعی با تنش آبی شدید روبهروست از بین رفتن منبع اصلی تولید آب شرب در اوج گرمای تابستان، ضریب آسیبپذیری جامعه محلی را بهشدت افزایش میدهد.
کور شدن کانالهای ارتباطی
علاوه بر شبکه آب و راه، گزارشهای میدانی از قطع گسترده خطوط تلفن همراه و اینترنت در بخشهایی از غرب و شرق هرمزگان حکایت دارد. انهدام ترانسهای برق محلی و اصابت ترکشها به دکلهای مخابراتی همجوار با جادهها و اسکلهها، موجی از خاموشی فرکانسی را ایجاد کرده است. در جریان حمله به ترانسفرماتورهای برق جاسک و مسیرهای حاجیآباد، چندین دکل فرستنده و گیرنده ارتباطی به دلیل قطع منبع تغذیه یا آسیب مستقیم به تجهیزات رادیویی از مدار خارج شدهاند.
این کور شدن ارتباطی، مدیریت بحران را در ساعات اولیه پس از حملات با چالش جدی مواجه کرد. به دلیل قطع شبکههای موبایل، هماهنگی میان تیمهای امدادی و بیمارستانها در برخی مناطق روستایی با تأخیر انجام شد و خانوادهها در پایتخت و سایر شهرها تا ساعتها از وضعیت سلامت بستگان خود در مناطق بمباران شده، بیخبر ماندند. فعالان مدنی تأکید میکنند که از کار انداختن شبکه مخابراتی علاوه بر ایجاد فضای ناامنی روانی، توانایی غیرنظامیان را برای درخواست کمک در لحظات بحرانی سلب میکند.
