توسط : ریاض برای نبرد بزرگ آماده می‌شود
جنگ یمن وارد مرحله‌ای تازه شده است؛ مرحله‌ای که دیگر نمی‌توان آن را صرفاً یک نبرد داخلی در خاک یمن دانست. حملات به زیرساخت‌های نفتی عربستان، فشار نظامی بر جبهه‌های تعز و ساحل دریای سرخ، تحرکات نیروهای مورد حمایت ریاض در نزدیکی باب‌المندب و افزایش نقش پاکستان و ترکیه، معادله جنگ را به‌سرعت در حال تغییر است. همزمان ریاض در حال هماهنگ کردن متحدان خود برای یک عملیات گسترده‌تر و زمینی علیه حوثی‌هاست؛ درحالی که این گروه نشان داده هر حمله زمینی را می‌تواند با حملات موشکی و پهپادی به عمق خاک عربستان پاسخ دهد. اکنون چشم‌ها به ریاض، تعز و باب‌المندب دوخته شده است؛ سه نقطه‌ای که تحولات آنها می‌تواند، مسیر جنگ را تعیین کند. اگر جبهه‌های جدید همزمان فعال شوند، یمن ممکن است بار دیگر به مرکز یک رویارویی بزرگ منطقه‌ای تبدیل شود.
نبرد از تعز تا باب‌المندب
تعز در مرکز این تحولات قرار دارد. حوثی‌ها در روزهای اخیر حملات هماهنگی را در چند محور این استان انجام داده‌اند و هدف اصلی آنها، بر اساس ارزیابی‌های منتشر شده، قطع آخرین مسیر زمینی مهم میان شهر تعز و عدن و در ادامه فشار بر مواضع نیروهای دولت یمن بوده است. گزارش‌های جدید از درگیری‌های شدید در اطراف تعز و تلاش حوثی‌ها برای محاصره شهر حکایت دارد.
اما همزمان در جبهه‌ای دیگر ورق در حال برگشتن است. نیروهای دولت مورد حمایت عربستان در جنوب‌غربی یمن با پشتیبانی هوایی ریاض، عملیات تازه‌ای را برای عقب راندن حوثی‌ها آغاز کرده‌اند. یکی از اهداف اصلی این عملیات بازپس‌گیری مناطق ساحلی دریای سرخ و نزدیک شدن دوباره به باب‌المندب است؛ تنگه‌ای که کنترل آن برای امنیت کشتیرانی در دریای سرخ اهمیت حیاتی دارد. نیروهای دولتی یمن در منطقه ذُباب در نزدیکی باب‌المندب، پیشروی‌هایی داشته و یک باند هوایی را نیز به کنترل خود درآورده‌اند هرچند حوثی‌ها این پیشروی‌ها را رد کرده‌اند.
به این ترتیب، نقشه جنگ یمن اکنون تنها حول شهرها و استان‌های داخلی نمی‌چرخد. تعز، ساحل دریای سرخ و باب‌المندب به یک زنجیره عملیاتی تبدیل شده‌اند؛ زنجیره‌ای که در صورت ادامه نبرد می‌تواند، مسیرهای دریایی و بازار انرژی را نیز تحت‌تأثیر قرار دهد.
آتش در تأسیسات نفتی عربستان
در سوی دیگر مرز، عربستان با تهدیدی مواجه است که مستقیماً به قلب اقتصاد این کشور مربوط می‌شود. حوثی‌ها روز یک‌شنبه اعلام کردند که تأسیسات شرکت آرامکو در ریاض و منطقه خریص در شرق پایتخت را با موشک و پهپاد هدف حمله قرار داده‌اند. گزارش‌های اولیه از توقف دوباره جریان نفت در خط لوله شرق به غرب حکایت داشت. آسیب‌پذیری روزافزون زیرساخت‌های نفتی برای عربستان اهمیت راهبردی دارد به‌ویژه در شرایطی که مسیر صادرات از طریق تنگه هرمز با اختلال روبه‌روست.
پاکستان وارد صحنه می‌شود
در همین شرایط، نشانه‌های گسترش نقش کشورهای خارجی در جنگ یمن بیش از گذشته آشکار شده است. چهار هواپیمای باربری نظامی پاکستان در ماه سپتامبر وارد عدن شدند و بنا بر گزارش‌های منتشر شده، محموله آنها شامل سامانه‌های دفاع هوایی، توپخانه سبک، پهپاد و تجهیزات مقابله با پهپاد بوده است. مقام‌های پاکستانی و منابع منطقه‌ای همچنین از حضور مشاوران نظامی پاکستان در کنار نیروهای سعودی برای پشتیبانی از نیروهای دولت یمن خبر داده‌اند.
این تحولات هنوز به‌معنای ورود رسمی ارتش پاکستان به عملیات زمینی در یمن نیست. اسلام‌آباد از حمایت از عربستان سخن گفته اما درباره مشارکت مستقیم نیروهای پاکستانی در حملات، تصمیم رسمی اعلام نکرده است. در واقع آنچه فعلاً دیده می‌شود، افزایش کمک‌های نظامی و دفاعی پاکستان است نه اعلام ورود رسمی این کشور به جنگ.
ترکیه نیز در این معادله قرار گرفته است. ریاض و آنکارا در چارچوب توافق دفاعی مکه با پاکستان همکاری می‌کنند و گزارش‌ها از استفاده عربستان از تجهیزات و پهپادهای ساخت ترکیه در عملیات یمن حکایت دارد. با این حال گزارش رویترز تأکید کرده که ترکیه و پاکستان در شرایط فعلی قرار نیست مستقیماً وارد نبرد شوند و بیشتر در حال تأمین تجهیزات و مشاوره نظامی هستند.
نشست ریاض و یک معادله تازه
در چنین شرایطی، ریاض امروز میزبان نشست کمیته سیاسی و دفاعی راهبردی پیمان دفاعی مکه میان عربستان، پاکستان و ترکیه است. این نشست در شرایطی برگزار می‌شود که ریاض خود را برای عملیات گسترده‌تری علیه حوثی‌ها آماده می‌کند و مسئله حملات این گروه به زیرساخت‌های عربستان نیز در دستورکار قرار دارد. مقام‌های ارشد سیاسی و نظامی سه کشور در این نشست حضور دارند.
نقش آمریکا نیز در این میان پیچیده است. واشنگتن اطلاعات و حمایت‌های اطلاعاتی و هدف‌یابی در اختیار عملیات عربستان قرار داده اما برخلاف برخی روایت‌ها تاکنون تصمیمی برای مشارکت مستقیم نیروهای آمریکایی در حملات هوایی عربستان علیه حوثی‌ها اعلام نشده است. گزارش‌های قبلی نیز نشان می‌داد که دونالد ترامپ درخواست ریاض برای حمله مستقیم آمریکا به مواضع حوثی‌ها را رد کرده بود.
اکنون در یمن دو مسیر همزمان در حال شکل‌گیری است. حوثی‌ها تلاش می‌کنند، فشار خود را از تعز تا سواحل دریای سرخ و مرزهای عربستان گسترش دهند و ریاض می‌کوشد با اتکا به نیروهای دولت یمن، حمله‌ای چند جبهه‌ای برای عقب راندن آنها ترتیب دهد. در پشت این نبرد نیز شبکه‌ای از بازیگران خارجی، از آمریکا و ترکیه گرفته تا پاکستان، در حال افزایش حضور خود هستند.
به همین دلیل مسئله دیگر فقط این نیست که چه کسی کنترل تعز یا باب‌المندب را در اختیار خواهد داشت. پرسش بزرگ‌تر این است که آیا جنگ یمن بار دیگر به یک جنگ منطقه‌ای تمام‌عیار تبدیل خواهد شد؛ جنگی که در آن یک حمله در تعز می‌تواند پاسخ خود را در ریاض بگیرد و یک تحول در باب‌المندب بر امنیت انرژی و کشتیرانی در سراسر منطقه اثر بگذارد. در چنین شرایطی، باب‌المندب و تنگه هرمز بیش از گذشته به دو نقطه متصل در یک بحران واحد تبدیل شده‌اند.
