توسط : قطر به ایران تعهد داده که ۱۲میلیارد دلار درخواستی ایران از آمریکا را پرداخت کند. درخواست ایران این است که بلافاصله پس از امضای توافق یا همزمان با توافق، این امر صورت گیرد. بدینترتیب یکی از مهمترین گرههای تفاهم میان ایران و آمریکا باز میشود و هر دو کشور به نقطه نهایی نزدیکتر میشوند
یکی از گرههای تفاهم ایران و آمریکا باز شد. قطر به ایران تعهد داده که ۱۲ میلیارد دلاری که از آمریکا مطالبه کرده است را به ایران بدهد. این حاصل سفری است که اخیراً محمدباقر قالیباف، سیدعباس عراقچی و عبدالناصر همتی به قطر داشتند و نهایتاً سران این کشور عربی پذیرفتند که این ۱۲ میلیارد دلار را خودشان به ایران بدهند و بعدتر با آمریکا تسویه کنند.
بدینترتیب یکی از مهمترین گرههای عدم تفاهم باز شد. زیرا ترامپ از پرداخت پول به ایران به دلایل مختلف سر باز میزد و از آنجا که اوباما را برای پرداخت پول به ایران سرزنش کرده بود نمیخواست خودش نیز مبلغی پرداخت کند. اما اکنون بهنظر میرسد که راه جدیدی باز شده است. این خبر را یکی از اعضای رسانهای تیم مذاکرهکننده و نزدیک به محمدباقر قالیباف گفته است. براساس این روایت، تهران به طرف آمریکایی اعلام کرده که همزمان با امضای تفاهم باید ۱۲ میلیارد دلار در دسترس ایران قرار گیرد؛ شرطی که از نگاه مذاکرهکنندگان ایرانی تضمینی برای جلوگیری از تکرار تجربههای گذشته و مسدود شدن دوباره داراییهای ایران در صورت بروز تنش یا فروپاشی توافق است.
اما آنچه این ادعا را بیش از پیش قابل توجه میکند، نقش تازهای است که برای قطر ترسیم شده است؛ کشوری که گفته میشود، پذیرفته این مبلغ را تأمین کرده و در مرحله بعد، خود با آمریکا تسویهحساب کند. اگر چنین سازوکاری واقعاً در دستورکار باشد، دوحه از یک میانجی سیاسی به یک ضامن مالی تمامعیار در یکی از پیچیدهترین پروندههای دیپلماتیک جهان تبدیل خواهد شد.
شاید اکنون بتوان به این فرضیه رسید که تفاهم ایران و آمریکا بیشتر از آن چیزی که تصور میکنیم در دسترس است …
چهارم خردادماه بود که محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس هیأت مذاکره کننده ایران به همراه سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه و عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی برای تعیین تکلیف داراییهای بلوکه شده کشور به قطر سفر کردند. در همین حال سعید آجرلو، عضو تیم رسانهای هیأت مذاکرهکننده در ویژهبرنامه «سپهر سیاست» خبرگزاری فارس، جزئیاتی از مذاکرات صورتگرفته در سفر محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، به قطر درخصوص داراییهای بلوکهشده کشور ارائه کرد. آجرلو با اشاره به گفتوگوهای صورتگرفته با مقامات قطری اظهار کرد: قطریها در مورد عدد و رقم آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران حرف داشتند اما هیأت مذاکرهکننده ایران تأکید داشت که به محض امضای توافق باید ۱۲ میلیارد دلار در دسترس ما قرار بگیرد. وی افزود: مذاکرات به نحوی پیش رفته است که اگر ایران حس کند، اختلالی در دسترسی به داراییهای بلوکهشده ایجاد شود، میتوانیم از توافق خارج شویم. به بیان دیگر باید به نحوی از این ۱۲ میلیارد دلار استفاده کنیم که تضمینکننده اجرای توافق باشد.
عضو تیم رسانهای هیأت مذاکرهکننده تصریح کرد: در تفاهم با قطریها آمده است که ما باید بتوانیم نقلوانتقالات مالی خود را انجام دهیم. ۶ میلیارد دلار از این مبلغ، پول بلوکهشده قبلی ایران است و ۶ میلیارد دلار دیگر، مبلغ جدیدی است که در این مرحله باید آزاد شود. قطر نیز به عنوان واسطه، تلاش میکند که به نحوی این مسئله را حل کند.
وی در پایان تأکید کرد: ما در ۱۴ بند مذاکراتی خود تأکید داشتهایم که اگر هر کدام از این موارد اجرا نشود، میتوانیم از توافق خارج شویم و آن را نقض توافق تلقی میکنیم. عضو تیم رسانهای هیأت مذاکرهکننده خبر داد: درحال حاضر به تفاهمی با قطریها در مورد پولهای بلوکهشده رسیدهایم که اجرای آن منوط به امضای توافق نهایی است. نکته مهم مذاکرات اخیر این بود که قطر تعهد داده طرف حساب تسویه این مبلغ باشد و بعداً خودشان این مبلغ را با آمریکاییها تسویهحساب کنند. قرار نیست ما وارد مذاکرات شویم، تفاهمی را امضا کنیم و در صورت وقوع مجدد جنگ به داراییهایمان نرسیم.
آمریکا در هفتههای گذشته تلاش میکرد، آزادسازی این داراییها را به توافق نهایی احتمالی در موضوع هستهای گره بزند اما ایران به صراحت تأکید کرده است که دستکم بخشی از آن در همان ابتدای اعلام تفاهم باید آزاد شود.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه نیز اخیرا در نشست خبری درخصوص برخی خبرها مبنی بر اینکه آمریکا قرار است بهجای پرداخت پول نقد ۶ میلیارد دلار دارایی بلوکهشده ایران در قطر را در قالب خرید مواد غذایی و تجهیزات پزشکی به ایران تحویل دهد، گفت: «مقامات آمریکایی بارها تکرار میکنند که در هیأت حاکمه قبلی آمریکا، میلیاردها دلار پول به ایران تحویل داده شد. بخشی قابلتوجهی از این حرفها دروغ است. آنچه ایران در قالب برجام تحویل گرفت، پولهای بلوکهشده متعلق به مردم ایران بود و ما حقوق خود را گرفتیم و دنبال امتیاز گرفتن نیستیم. الان هم موضوع همین است. ما دنبال گرفتن حقوق مردم ایران هستیم که تضییع شده و یکی از آنها پولهای ماست که در برخی بانکهای خارجی مسدود شده است. اینکه این کار به چه نحو انجام شود و اینکه سازوکارهای آن را تدبیر کنیم که طرف مقابل مثل تجارب پیشین از ایفای تعهدات خود عدول نکند، در حال بررسی است و دوستان هم در بانک مرکزی و بخش دیپلماسی اقتصادی ما این موضوع را در دستورکار دارند».
محسن حاجیمیرزایی، رئیس دفتر رئیسجمهور در سفر به قم با مراجع تقلید و جمعی از علما و پژوهشگران حوزه علمیه با اشاره به روند مذاکرات گفت: «هدف اصلی ایران در مذاکرات، صادرات نفت، دسترسی به پولهای بلوکهشده و ایجاد فرصت برای ساماندهی وضعیت اقتصادی کشور است. مقرر شده، آزادسازی منابع مالی ایران متناسب با پیشرفت مذاکرات انجام شود تا از بدعهدی احتمالی جلوگیری شود».
روند آزادسازی داراییهای ایران همواره با پیچیدگیها و موانع متعددی همراه بوده است. یکی از مهمترین چالشها محدودیتهای ناشی از تحریمهای گسترده ایالات متحده است که باعث شده، بخش قابلتوجهی از درآمدهای نفتی و منابع ارزی ایران در بانکهای خارجی مسدود شود.
دونالد ترامپ چندی پیش در نشست کابینه خطاب به خبرنگاران ادعا کرد در توافق با ایران، تحریمها را لغو نمیکند و داراییهای بلوکهشده ایران را نیز آزاد نخواهد کرد و انجام این اقدامات را منوط به تغییر رفتار ایران دانست.
ترامپ که از منتقدان سرسخت توافق هستهای است و در سال ۲۰۱۸ از برجام خارج شد و آن را بدترین توافق تاریخ نامید در گفتوگویی با شبکه ایبیسی گفت، فکر میکند طی هفته آینده با ایران برای تمدید آتشبس و بازگشایی تنگه هرمز به توافق برسد. او افزود: یک توافق صلح با ایران حتی میتواند بهتر از یک پیروزی نظامی باشد. ادعاهای ترامپ درحالی مطرح میشود که او بارها وعدههای زیاد بدون حاصل داده و صحبتهای ضد و نقیض بیشماری کرده است. او که بارها از اوباما به خاطر دادن پول نقد به ایران که انتقاد کرده حالا در برابر موضع قاطع ایران برای بازپسگیری ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده خود قرار داد. بر اساس اظهارات آجرلو اگر طرف حساب ایران در موضوع داراییهای بلوکهشده قطر باشد و آمریکا در آن نقشی مستقیم نداشته باشد، میتواند یکی از گرههای مهم تفاهم را باز کند. پرداخت این مبلغ به ایران، میتواند اولین گام مثبت برای اعتمادسازی برای سایر موضوعات مهم از جمله بازگشایی تنگه هرمز و موضوع هستهای و غنیسازی در گامهای بعدی شود.
