توسط : سیدحسین مرعشی:
توافق با آمریکا، پیروزی ایران است
شرایط برای پایان جنگ فراهم شده و همه باید از توافق استقبال کنند. باید بهسوی نوسازی ساختاری در ایران برویم. جمهوری اسلامی باید با ادبیات ۱۴۰۵ با مردم سخن بگوید
گروه سیاسی: دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی ایران معتقد است مهمترین وظیفه جمهوری اسلامی در دوره پس از جنگ فقط بازسازی خرابیهای ناشی از درگیریها نیست بلکه ورود به یک فرآیند «نوسازی جامع» است که از اصلاح ساختارهای حکمرانی آغاز میشود و تا اقتصاد، نظام سیاسی و شیوه ارتباط حاکمیت با جامعه ادامه مییابد. به اعتقاد سیدحسین مرعشی در گفتوگو با ایرنا، جامعه ایران در سال ۱۴۰۵ با جامعه دهه ۶۰ تفاوتهای بنیادین دارد و اگر نظام سیاسی میخواهد، انسجام ملی شکلگرفته در دوران جنگ را حفظ کند باید خود را با واقعیتهای جدید اجتماعی و مطالبات نسلهای جدید هماهنگ کند. او معتقد است که «نوسازی ساختاری باید بتواند جمهوری اسلامی را با ادبیات ۱۴۰۵ همراه کند و مردم را پشتسر نظام سیاسی بیاورد».
نوسازی؛ فراتر از ترمیم خرابیها
دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی در ابتدای این گفتوگو در ارزیابی شرایط کشور پس از جنگ میگوید: «بلافاصله پس از جنگ ۱۲روزه،فضای همدلی فوقالعادهای در ایران ایجاد شد و بهنظر میرسید، مسئولان در حال حفظ این فضا هستند اما در عمل اتفاق مهمی رخ نداد. در جنگ ۴۰ روزه نیز این وحدت و انسجام ملی بهاندازه جنگ ۱۲ روزه نمود پیدا نکرد. باید توجه داشت که جامعه امروز ایران، جامعهای یکدست نیست و به سمت دو یا چندقطبی شدن پیش رفته است. حتی بخشی از مردم که با حضور در میادین و خیابانها از کشور مقابل دشمن دفاع کردند شامل طیفهای مختلفی بودند؛ چراکه جامعه ایران، جامعهای متکثر است. شرایط امروز با گذشته متفاوت است؛ جامعه، رسانهها و نسلها تغییر کردهاند و ما نیازمند تکیه بیشتر بر مسائل ملی هستیم. جمهوری اسلامی باید آمادگی داشته باشد تا همه مردم ایران را-فارغ از رویکردهای موافق یا مخالف- بهعنوان اجزای یک ملت بزرگ به رسمیت بشناسد. باید بهگونهای عمل کنیم که صرفنظر از اختلافنظرهای سیاسی، فرهنگی و اجتماعی، بتوانیم در قالب یک ملت قوی و نیرومند، آنگونه که شایسته ایران است، ظاهر شویم».
تثبیت پیروزی سیاسی و استقبال از توافق
مرعشی با اشاره به تحولات جنگ اخیر تأکید میکند: «ایران پیروز سیاسی این جنگ است و باید آن را تثبیت کند. بهنظر من شرایط برای پایان جنگ فراهم شده و ما به پایان آن نزدیک میشویم که امری مثبت است. همه ما باید از توافقی که پیروزی سیاسی ایران را تثبیت میکند، استقبال کنیم تا بتوانیم کشورمان را بازسازی، آباد و مسائل و مشکلات واقعی مردم را حل کنیم».
دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی در این باره با اشاره به تجربه بازسازی پس از جنگ ۸ ساله، گفت: «در آن زمان دو ایده وجود داشت؛ ایده اول این بود که بازسازی به خرابیهای ناشی از جنگ محدود شود؛ یعنی شهرهای جنگزده، صنایعی که از بین رفته بودند و تأسیسات نفتی که آسیب دیده بود. تفکر دوم این بود که ما الان نیاز به بازسازی کل اقتصاد ایران داریم و دومی انتخاب و بهدرستی هم انتخاب شد».
مهمترین اولویت؛ نوسازی ساختاری با ادبیات ۱۴۰۵
مرعشی در ادامه تأکید میکند که اکنون جمهوری اسلامی نیز باید پس از پایان جنگ به نوسازی جامع ایران فکر کند. او مهمترین محور نوسازی را اصلاح ساختارهای حکمرانی میداند و میگوید: «اولین موضوع در نوسازی ایران، باید بهگونهای باشد که بتواند جمهوری اسلامی را با ادبیات ۱۴۰۵ همراه کند و مردم را پشت سر نظام سیاسی بیاورد». البته مرعشی تأکید میکند که نوسازی مورد نظر بهمعنای فاصله گرفتن از اصول بنیادین نظام نیست بلکه بهمعنای روزآمدسازی شیوههای حکمرانی در چارچوب همان اصول است. او در این باره تصریح میکند: «این نوسازی چندین شاخص خواهد داشت و چندین مسئله را باید در بر بگیرد. یکی از مسائلی که باید مورد توجه قرار گیرد، نوسازی جمهوری اسلامی از لحاظ ساختارهاست. جامعه ما دیگر جامعه دهه ۶۰ نیست؛ ۴۰ سال گذشته و همه چیز تغییر کرده است، جمهوری اسلامی باید با حفظ اصالتهایش، خود را احیا کند».
جمهوریت و اسلامیت؛ دو رکن نوسازی
به گفته دبیرکل حزب کارگزاران، این نوسازی باید در عین حفظ دو رکن «جمهوریت» و «اسلامیت»، زمینه افزایش مشارکت اجتماعی و تقویت سرمایه اجتماعی را فراهم کند. مرعشی در تشریح این دو رکن میگوید: «وقتی میگوییم حفظ اصالتها یعنی باید «جمهوریت» و «اسلامیت» را در نظر گرفت. معنای جمهوریت روشن است؛ جمهوریت یعنی انتخابات با رأی مردم و پاسخگو کردن مسئولان به مردم است. در اسلامیت نیز اصل این است که قوانین و مقررات ایران نباید با احکام اسلام در تضاد باشند و مغایرتی نداشته باشند؛ وقتی ما میگفتیم جمهوری اسلامی، یعنی نظام جمهوری که مقید به احکام اسلام باشد». او با اشاره به برخی برداشتها از مفهوم حکومت اسلامی ادامه میدهد: «حالا یک عدهای، بخش اسلامیت آن را پررنگتر خواستند و مدعی شدند که احکام حکومتی باید از دل اسلام بیرون بیاید. در دورهای یکی از اقوام من که بسیار هم متدین بود، پرسید که شما به چه دلیل در مجلس قانون تصویب میکنید؟ قانون نوشتن کار خداست. گفتم خب، چهکار کنیم؟ خداوند در مسائل راهنمایی و رانندگی هیچ نظری در قرآن بیان نکرده است، آیا قانون میخواهیم یا نمیخواهیم؟»
مرعشی برای توضیح این دیدگاه به جملهای از مرحوم مدرس استناد میکند و آن را یکی از دقیقترین تعابیر درباره نسبت سیاست و قانون در ایران میداند: «سائس (سیاستمدار) اگر منتخب خداوند است باید طبق قرآن عمل کند اما اگر منتخب مردم است باید طبق قانون عمل کند.» مرعشی این نگاه را تفسیری درست از نسبت دین و حکمرانی میداند و تأکید میکند: «باید برگردیم به اینکه جمهوری اسلامی، نظامی جمهوری با رعایت مقررات اسلامی باشد، نه اینکه بگوییم این احکام را باید از دل اسلام بیرون بیاوریم زیرا اسلام دین هدایت است و نظام اقتصادی، سیاسی و نظامات مختلف فنی ندارد و اینها نظامات ساخته دست بشر است. البته آن چیزی که بشر تدوین میکند، در تضاد با احکام خداوند نباشد».
اقتصاد و احزاب؛ دو ضلع دیگر نوسازی
دومین محور مورد تأکید مرعشی، اقتصاد است. او معتقد است که ایران برای عبور از مشکلات موجود نیازمند یک دوره طولانی رشد اقتصادی پایدار است. مرعشی در این باره گفت: «ایران نیاز دارد به رشد اقتصادی بالای ۸ درصد برای حداقل ۲۰ سال دست پیدا کند».
دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی همچنین با اشاره به نقش مردم در عبور کشور از شرایط جنگی میگوید: «فشارهای اقتصادی متوجه همه مردم شده است. درحالی که مردم نظام و ایران را حفظ کردند، دشمن را سر جایش نشاندند، به نیروهای مسلح ما انرژی دادند و هزینههایش را پرداخت کردند». او تأکید میکند: «باید با رشد اقتصادی دورقمی یا حداقل ۸ درصدی، ایران را آنچنان قوی کنیم که مردم بتوانند به خوبی زندگی کنند، شغل و درآمد کافی وجود داشته باشد، دخل و خرج آنها منطق داشته باشد، افرادی که خانه ندارند، صاحب خانه شوند، جادههای کشور درست بشود، حملونقل ریلی تکمیل بشود، حملونقل هوایی توسعه پیدا بکند، بیمارستانها توسعه پیدا کند و مسئله درمان را حل بکنیم».
ساماندهی رقابتهای سیاسی؛ سومین ضلع نوسازی ایران
سومین محور مدنظر مرعشی، ساماندهی رقابتهای سیاسی در کشور است. دبیرکل حزب کارگزاران با انتقاد از ضعف ساختار حزبی در ایران، یکی از مشکلات مزمن سیاست در ایران را ضعف نهادهای حزبی دانست و تصریح کرد: «ما امروز ۴۷ سال تجربه حکمرانی و مدیریت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران را پشت سر گذاشتهایم. بخشی از این تجربه، متأسفانه منفی بوده است؛ از این جهت که ما در کشور انتخابات داشتهایم اما عملاً حزب بهمعنای واقعی کلمه نداشتهایم».
مرعشی در توضیح کارکرد حزب میگوید: «حزب به این معناست که مجموعهای از افراد و نیروهای سیاسی گرد هم بنشینند، برای اداره کشور برنامه تدوین کنند، نیرو تربیت کنند، انتخابات را مدیریت کنند، در فضای رقابتی وارد عرصه شوند، قدرت را بهدست بگیرند و سپس برنامههای خود را اجرا کنند». او همچنین تأکید میکند: «بعد از گذشت ۴۷ سال، دیگر شایسته نیست که کشور همچنان با وضعیتهای متغیر و غیرقابل پیشبینی در حوزه رقابتهای سیاسی اداره شود».
دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی میگوید: «کشور نیازمند نظم و انضباط سیاسی و تشکیلاتی است؛ ما به احزاب نیرومند نیاز داریم، نه مجموعههای پراکنده و کوچک چند نفره. باید احزاب قدرتمند و سازمانیافته شکل بگیرد و روابط این احزاب با ساختار سیاسی کشور نیز باید کاملاً شفاف، تعریفشده و مبتنی بر تعامل متقابل باشد. باید مشخص شود که احزاب چه بخشی از فضای سیاسی کشور را مدیریت میکنند و در مقابل، از چه امکانات و ظرفیتهایی برخوردار میشوند. این موضوع، ازجمله مسائل اساسی و مهمی است که باید در دوره پس از جنگ، در دستور کار نظام جمهوری اسلامی قرار گیرد».
مرعشی معتقد است، تحقق این مجموعه اصلاحات میتواند، سطح بازدارندگی کشور را به شکل محسوسی افزایش دهد. به گفته او: «اگر این موضوعات واقعاً در دستورکار نظام جمهوری اسلامی قرار گیرد، میتوانیم به سطح بالایی از بازدارندگی برسیم و خطر جنگ و تهدیدهای مشابه تا حد زیادی برای همیشه از کشور دور شود. چنانچه مسئولین بتوانند مردم را راضی نگه دارند، بسیاری از اتفاقاتی که در گذشته رخ داد، دیگر تکرار نخواهد شد». او همچنین ریشه بخشی از محاسبات دشمنان علیه ایران را در تصور نارضایتی گسترده اجتماعی میداند و میگوید: «چرا آمریکاییها و اسرائیلیها تشویق شدند که وارد جنگ با ایران شوند؟ چون تصور میکردند مردم ایران ناراضیاند و اگر ضربهای به ساختار نظام وارد شود، مردم به خیابان خواهند آمد. تصور آنها این بود که اگر رهبری هدف قرار بگیرد و بخشی از فرماندهان حذف شوند، جامعه دچار فروپاشی میشود. حتی افرادی مانند رضا پهلوی نیز خود را برای ایفای نقش در اپوزیسیون جمهوری اسلامی آماده میکردند زیرا بر این باور بودند که مردم از نظام عبور کردهاند». مرعشی در عین حال تأکید میکند که رضایت عمومی بهتنهایی کافی نیست و تقویت بنیه دفاعی کشور نیز در نهایت به قدرت اقتصادی وابسته است؛ زیرا «زمانی میتوانید نیروهای مسلح قدرتمند داشته باشید که اقتصاد قوی و درآمد پایدار داشته باشید».
