توسط : در نتیجه تلاشهای هیئت مذاکرهکننده؛ ایران میتواند به مدت ۶۰ روز نفت خام و محصولات پتروشیمی خود را بفروشد
هنوز تیم مذاکرهکننده ایران به کشور برنگشته بودند که خبر رسید آمریکا برای ۶۰روز بهصورت موقت تحریمهای نفتی ایران را لغو کرده است. امری که طی بیانیهای وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد. نخستین دور گفتوگوهای سطحعالی در چارچوب «یادداشت تفاهم اسلامآباد» با مشارکت نمایندگان جمهوری اسلامی ایران، ایالات متحده آمریکا و دو طرف میانجی، یعنی دولت قطر و جمهوری اسلامی پاکستان در بورگناشتوک سوئیس به پایان رسید. پس از سفر به سوئیس محمدباقر قالیباف، رئیس تیم مذاکرهکننده به همراه سیدعباس عراقچی بلافاصله عازم عمان شدند. روز نخست نشست دریاچه لوسرن در فضایی مثبت و سازنده برگزار شد. پیشرفتهای امیدوارکنندهای حاصل شده که ازجمله آن میتوان به ایجاد سازوکاری برای ادامه گفتوگوهای فنی اشاره کرد. بر مبنای یادداشت تفاهم، طرفها با تشکیل یک «کمیته عالی» موافقت کردند که مسئولیت نظارت سیاسی بر روند میانجیگری را برعهده خواهد داشت. مذاکرهکنندگان ارشد بهطور منظم به کمیته عالی گزارش خواهند داد و هدایت کارگروههای متمرکز بر موضوعات هستهای، تحریمها و نیز کارگروه نظارت و حلوفصل اختلافات را برای تضمین اجرای مؤثر یادداشت تفاهم همچنین رسیدگی به سایر موضوعات برعهده خواهند داشت.کمیته عالی بر سر یک نقشه راه برای دستیابی به توافق نهایی ظرف مدت ۶۰ روز به توافق رسیده است؛ امری که زمینه را برای آغاز فوری گفتوگوهای فنی بیشتر فراهم میکند. افزون بر این برای دوره زمانی مذکور در بند ۵ یادداشت تفاهم یک خط ارتباطی میان طرفها ایجاد شده تا از بروز حوادث و سوءتفاهمها جلوگیری شود و عبور ایمن کشتیهای تجاری از تنگه هرمز تضمین گردد. همچنین طرفها با ایجاد یک «واحد کنترل منازعه» میان خود و جمهوری لبنان، با تسهیلگری میانجیها، موافقت کردند تا پایبندی به توقف عملیات نظامی در لبنان مطابق با مفاد یادداشت تفاهم تضمین شود. گفتوگوهای فنی درباره تمامی موضوعات تا پایان هفته در مجموعه بورگناشتوک ادامه خواهد یافت.
طرفهای میانجی به تلاشهای حداکثری خود ادامه خواهند داد تا اطمینان حاصل شود که مذاکرات همچنان در فضایی سازنده پیش میرود و هدف دستیابی به یک توافق نهایی محقق شود. پنج موضوع مهم در این جلسه مورد بحث قرار گرفت که تثبیت سازوکار نظارتی با عنوان «واحد کنترل منازعه» در موضوع لبنان از سوی ایران انجام شد. در بحث مدیریت تنگه هرمز برای ضمانت بازگشایی به مرور تنگه، مقرر شده خط تماسی ایجاد شود تا در صورت اشکال در اجرا با ایران تماس بگیرند و مشکل خود را منتقل کنند. این اتفاق بهمعنای تثبیت سیادت ایران در تنگه هرمز است. کارگروههای سهگانه هستهای، تحریمها و نظارت که براساس این بیانیه تشکیل میشوند، کار خود را پس از شروع اجرای بند ۱۳ یادداشت تفاهم یعنی توقف آتش در همه جبههها بهخصوص لبنان، آغاز رفع محاصره دریایی، آغاز آزادسازی اموال بلوکه شده ایران و صدور اسقاطیه (رفع) تحریمهای نفتی، پتروشیمی و مشتقات آغاز خواهند کرد. در حقیقت پیش از اجرای بند ۱۳ جمهوری اسلامی وارد مذاکره مرحله نهایی نمیشود. در این دور از گفتوگوها، یادداشت تفاهم اجرای آزادسازی اموال بلوکه شده ایران نیز میان ایران و قطر به امضای دو کشور رسید. در جریان گفتوگوهای سوئیس همچنین براساس بند ۱۰ یادداشت تفاهم وزارت خزانهداری آمریکا در خبری رسمی و مهم اعلام کرد، مجوزی صادر کرده که به ایران اجازه میدهد تا ۲۱ آگوست ۲۰۲۶ نفت خام، محصولات پتروشیمی و فرآوردههای نفتی خود را به فروش برساند. وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد این مجوز شامل فروش نفت خام و محصولات پتروشیمی و فرآوردههای نفتی ایران میشود. این مجوز تا ۲۱ آگوست ۲۰۲۶ مصادف با ۳۰ مردادماه اعتبار خواهد داشت.
نکته دیگر آنکه مذاکرات فنی ایران و آمریکا در مورد سازوکارهای اجرای یادداشت تفاهم اسلامآباد و تشکیل گروههای فنی مربوطه از امروز (دوشنبه) در سوئیس برگزار میشود. براساس این گزارش در هیأت فنی ایران کارشناسان حوزه سیاسی، اقتصادی و حقوقی حضور دارند. این مذاکرات فنی با حضور نمایندگان ایران، آمریکا و دو کشور میانجی مذاکرات پاکستان و قطر در سوئیس برگزار میشود.
سفر پزشکیان به پاکستان
با ادامه مذاکرات فنی، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور روز سهشنبه به پاکستان سفر کرد. پیگیری مصوبات سفرهای قبلی، بررسی زمینههای گسترش روابط اقتصادی میان دو کشور و قدردانی رئیسجمهور از پیگیریهای پاکستان در موضوع میانجیگری میان ایران و آمریکا، مشورت با مقامات عالی پاکستان در مورد موضوعات منطقهای و بینالمللی و پیگیری تفاهمهای امضا شده قبلی از دیگر دستورات کار سفر پزشکیان به پاکستان است. با ورود پزشکیان به اسلامآباد پرچم ایران در خیابانهای منتهی به ساختمانهای مهم دولتی و اماکن دیپلماتیک پاکستان برافراشته شد.
علی بیگدلی، کارشناس مسائل بینالملل با اشاره به اینکه سفر پزشکیان به پاکستان ارتباط معناداری با مذاکرات جاری در بورگناشتوک دارد، گفت: اظهارات اخیر رئیسجمهور درباره تفاهم ایران و آمریکا بسیار مهم بود و حتی برخی از روحانیون نزدیک به بیت رهبری نیز اعلام کردند که این تفاهم با نظر مقامهای عالیرتبه کشور به امضای طرفین رسیده است. بنابراین یکی از موضوعات مهم سفر رئیسجمهور به پاکستان، طرح مسائلی از این قبیل است تا فصل داغ مذاکرات به سردی گرایش پیدا نکند. این موضوع بار دیگر اهمیت نیاز به صلح بین طرفهای ایرانی و آمریکا را بازتاب و نشان میدهد که راه دیگری جز دیپلماسی وجود ندارد و جنگ به هیچعنوان چاره کار نیست. آنچه که در سوئیس اتفاق افتاد یک اتفاق مهم بود ضمن اینکه باید در نظر داشت که حل اختلافات ۴۷ ساله بین ایران و آمریکا نیازمند صبر و بردباری است. ضمن آنکه باید در نظر داشت که موضوع لبنان نیز در این بین بحث را پیچیدهتر کرده است. طبق بند یک تفاهمنامه چهارده مادهای، جنگ باید در همه جبههها اعم از لبنان، خاتمه یابد اما آمریکاییها هنوز حریف اسرائیل نشدهاند. توصیه من به مقامات کشور این است که طی این مدت که آتشبس شکنندهای وجود دارد، حزبالله را طوری مدیریت کنند که موجب تنش دوباره نشود. چراکه هر چه دامنه جنگ گسترش پیدا کند به نفع اسرائیلیها خواهد بود. زیرا بقای بنیامین نتانیاهو نیز در جنگ نهفته است. ضرورت ایجاب میکند که در این زمینه مراقب باشیم.
نکته مهم در این بین به ایران و آمریکا مربوط میشود که هیچ راه دشواری برای رسیدن به توافق وجود ندارد. بنابراین رئیسجمهور که رئیس شورای عالی امنیت ملی نیز محسوب میشود با مشورتی که با رهبری انجام داده این موارد را به اطلاع شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان خواهد رساند که به طرف آمریکایی نیز منتقل خواهد شد و امیدوار هستیم با این سفر، بار دیگر ملاقات دیگری بین هیأت ایرانی و آمریکایی در سوئیس برای پیشبرد امور صورت گیرد. این سفر در واقع مسیر آینده روابط ایران و آمریکا را برای رفع اختلافات هموار خواهد کرد. همانطور که اشاره کردم هیچیک از طرفها راهی جز دیپلماسی ندارند و ترامپ نیز در مصاحبهای اعلام کرد که جنگیدن با ایران چیزی را تغییر نخواهد داد. تجربه نشان داد که تجاوز نظامی، اهداف آمریکا و اسرائیل برای تغییر رژیم در ایران را محقق نخواهد کرد. بیگدلی در ادامه درباره موانع داخلی و مخالفت شدید تندروها با مذاکره گفت: اگر صلحی با آمریکا حاصل شود، دلواپسان دیگر وزنی در معادلات سیاسی کشور نخواهند داشت و وجود این مسئله است که آنها را نگران میکند. این کارشناس درباره اهمیت آزادسازی داراییهای ایران نیز گفت: بهرغم سرزنش اوباما توسط ترامپ مبنی بر ارائه پول به ایران، شخص او در این مذاکرات با آزادسازی داراییهای ایران موافقت کرده و در مسئله هستهای نیز با رقیقسازی اورانیوم در داخل ایران تحتنظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی موافقت کرده و این مسئله نشان میدهد که راهی برای آمریکا جز کنار آمدن با ایران وجود ندارد. با وجود اظهارات تهدیدآمیز ترامپ علیه ایران معتقدم که آمریکا در وضعیتی نیست که بخواهد وضعیت را متشنجتر کند. اظهارات جیدی ونس، معاون ترامپ نیز به خوبی نشان داد که آمریکاییها به هیچوجه بهدنبال نظامیگری و جنگ مجدد نیستند. بیگدلی در پایان درباره اینکه آیا سفر پزشکیان به اسلامآباد میتواند، مقدمات دیدار روسایجمهور ایران و آمریکا را فراهم کند، گفت: ترامپ در نشست جی هفت اعلام کرد که اگر مذاکرات سازنده باشد، میتواند به هیأتهای مذاکرهکننده ملحق شود. هدف او از بیان این اظهارات، علاقه او برای بالا بردن سطح مذاکرات را نشان میدهد. همانطور که شاهد بودیم، او به دیدار رهبر کرهشمالی نیز رفت و ابایی از ملاقات با رئیسجمهور ما نیز ندارد. موضوع به این بستگی دارد که آقای پزشکیان با وجود فشارهای داخلی تن به این دیدار خواهد داد یا خیر. همانطور که دو طرف اخیراً تفاهمنامه مکتوب را امضا کردند، موضوع در صورت دیدار این دو بسیار جدی خواهد شد و به نتایج مطلوبی هم خواهیم رسید.
