توسط : گزارش نیویورکتایمز از طرح مشترک ایران و عمان
گروه بینالملل: روزنامه آمریکایی نیویورکتایمز به نقل از یک مقام ایرانی و چهار دیپلمات منطقهای آگاه، گزارش داد که ایران و عمان با وجود مخالفت علنی واشنگتن در حال پیشبرد طرحی برای دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز هستند.
در صورت اجرای این طرح، وضعیت تردد در این آبراه راهبردی نسبت به دوره پیش از جنگ بهطور چشمگیری تغییر خواهد کرد و نشان میدهد، تصمیم آمریکا و اسرائیل برای حمله به ایران در ۲۸ فوریه (نهم اسفند ۱۴۰۴) خاورمیانه را به شکلی گسترده و پیشبینی نشده دگرگون کرده است.
براساس این گزارش، عمان اخیراً یک پیشنهاد رسمی به ایالات متحده و دیگر متحدان غربی ارائه کرده که در آن طرحی مطرح شده مبنی بر اینکه شرکتهای کشتیرانی برای استفاده از این تنگه، هزینه خدمات پرداخت کنند.
یک منبع آگاه از موضع آمریکا گفته که مذاکرهکنندگان آمریکایی این پیشنهاد را دریافت کردهاند و نگرانیهایی درباره آن دارند که قرار است با مقامهای عمانی مطرح شود. اما در طرح عمان بهجای بهکارگیری واژه عوارض که پرداخت آن اجباری خواهد بود از «هزینههای داوطلبانه» صحبت شده است. پیشنهاد عمان تا حدی براساس سازوکارهای موجود در تنگههای مالاکا و سنگاپور طراحی شده که در آن یک بنیاد خصوصی برای تأمین عبور و مرور ایمن، کمکهای داوطلبانه جمعآوری میکند. با وجود اینکه منبع آگاه دیپلماتیک به نیویورکتایمز گفت که هرگونه هزینه در تنگه هرمز داوطلبانه خواهد بود اما مقام ایرانی اعلام کرده که این پرداختها اجباری خواهند بود. به گفته یک دیپلمات منطقهای، طرح عمان تا حدی از سازوکارهای تنگههای مالاکا و سنگاپور الهام گرفته شده است؛ جایی در آسیا که یک بنیاد خصوصی برای تأمین ایمنی کشتیرانی، کمکهای داوطلبانه جمعآوری میکند.او گفت هرگونه پرداخت در تنگه هرمز داوطلبانه خواهد بود اما یک مقام ایرانی تأکید کرده که این پرداختها اجباری خواهد بود. تلویزیون دولتی ایران روز دوشنبه به نقل از کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، گزارش داد که اولویت تهران رسیدن به توافق با عمان است. اما به گفته او اگر عمان مایل به ایجاد یک چارچوب مشترک برای مدیریت این آبراه نباشد، ایران بهطور مستقل اقدام خواهد کرد.
در همین حال، دبیرکل سازمان بینالمللی دریانوردی از امکان ایجاد یک صندوق پرداخت داوطلبانه برای تنگه هرمز خبر داد. او گفت: «آرسنیو دومینگز» دبیرکل سازمان بینالمللی دریانوردی گفت: امکان ایجاد یک صندوق پرداخت داوطلبانه برای تنگه هرمز وجود دارد.
تنگه راهبردی
براساس گزارشهای رسانههای معتبر و نظرات کارشناسان برجسته، ایران با تبدیل گلوگاه حیاتی تنگه هرمز به «اهرم فشار راهبردی» نهتنها توانسته در پرونده هستهای بلکه در کل معادلات امنیتی منطقه، نقشآفرینی کرده و موازنه قدرت را بهنفع خود تغییر دهد. ایران از موضوع کنترل بر تنگه هرمز به دلیل تأثیر مستقیم آن بر قیمت انرژی، اقتصاد جهانی و زنجیرههای تأمین وابسته به نفت و انرژی بهعنوان یک اهرم فشار استفاده کرد. در شرایطی که جنگ ماهیتی نامتقارن داشت و ایران از نظر نظامی در موقعیت ضعیفتری نسبت به دشمن خود قرار داشت، موضوع تنگه هرمز توانست بهعنوان یک ابزار مؤثر فشار عمل کند.
در نهایت ایران با وجود تحمل خسارات نظامی، نشان داد همچنان قادر است، مهمترین اهرم راهبردی خود یعنی کنترل بر تنگه هرمز را حفظ کند. براساس تفاهمنامه اخیر، تهران پذیرفته تنگه را به مدت ۶۰ روز به روی کشتیهای تجاری باز نگه دارد و در مقابل از معافیتهای هدفمند تحریمی، امکان فروش نفت و فرآوردههای نفتی با دلار، آزادسازی بخشی از داراییهای مسدود شده و ایجاد یک صندوق بازسازی برخوردار شود. با این حال آینده توافق پس از این دوره ۶۰ روزه همچنان نامشخص است و معلوم نیست، مذاکرات درباره برنامه هستهای یا رفع دائمی تحریمها به کجا خواهد رسید.
