توسط : جایزه بخش تجربی المپیاد جهانی فیزیک به یک دانشجوی ایرانی رسید
گروه اجتماعی: گزارشهای رسیده از بوکارامانگا در کلمبیا حاکی از آن است که تیم ملی المپیاد ایران در پنجاهوششمین دوره المپیاد جهانی IPh2026 موفق به ثبت یکی از درخشانترین کارنامههای علمی خود در دو دهه اخیر شده است. در این رویداد علمی که از ۱۳ تا ۲۱ تیرماه ۱۴۰۵ با حضور بیش از ۴۰۰ دانشآموز از ۹۰ کشور جهان برگزار شد، دانشپژوهان ایرانی با کسب ۳ مدال طلا و ۲ مدال نقره جایگاه علمی چشمگیری را به دست آوردند.
تیم ایران که در ۱۲ تیرماه تهران را به مقصد کلمبیا ترک کرده بود این بار علاوه بر ارتقای جایگاه تیمی یک موفقیت انفرادی بیسابقه را نیز ثبت کرد. «کیان ضرابیان» یکی از اعضای تیم پنج نفره ایران، توانست برای نخستینبار در تاریخ حضور کشور در این رقابتها، رتبه نخست جهان را در «بخش تجربی» المپیاد فیزیک از آن خود کند. در این دوره، رتبه نخست بخش تئوری نیز به نماینده کره جنوبی رسید.
جزئیات مدالها و ترکیب تیم ایران
براساس اعلام رسمی وزارت آموزش و پرورش ایران، ترکیب تیم ملی فیزیک در این رقابتها شامل هیربد فودازی، کیان ضرابیان، نیما کوشکی، امیرسام گوهرپی و محمد میرمحمدی بود. سرپرستی این تیم را علیرضا نوروزشاد و دکتر احمد شیرزاد برعهده داشتند و علی کریمیمقدم نیز بهعنوان ناظر علمی تیم را همراهی میکرد.
در تفکیک مدالهای کسب شده، هیربد فودازی، کیان ضرابیان و محمد میرمحمدی موفق به دریافت مدال طلا شدند. همچنین نیما کوشکی و امیرسام گوهرپی با شایستگی مدال نقره این رقابتها را از آن خود کردند.
این نتیجه گام بزرگ رو بهجلو برای المپیاد فیزیک ایران محسوب میشود؛ بهویژه اگر بدانیم سال گذشته تیم ایران در المپیاد جهانی فیزیک در پاریس ۵ مدال نقره بهدست آورده بود و در رتبه یازدهم جهان قرار داشت. جهش از مدالهای نقره سال گذشته به ۳ مدال طلا و رتبه اول تجربی در مسابقات امسال کلمبیا، نشاندهنده تغییر تراز جدی در آمادگی دانشپژوهان ایرانی است.
موفقیتهای پیاپی؛ قهرمانی المپیاد ریاضی در چین
موفقیت تیم فیزیک ایران در کلمبیا، نقطه گسستهای در تقویم علمی امسال نیست بلکه دنباله زنجیرهای از موفقیتهای بینالمللی است که در ماههای اخیر توسط نخبگان دانشآموزی ایران رقم خورده است. تنها چند روز پیش از درخشش تیم فیزیک، در ۲۰ تیرماه ۱۴۰۵، خبر قهرمانی تیم ملی المپیاد ریاضی ایران در چهارمین دوره مسابقات بینالمللی ریاضی شانگهای (IMSC 2026) در چین منتشر شد.
در آن مسابقات، تیم ۶ نفره ایران شامل آرین زندی، آرشا عزیزالدین، سیدامیرحسین طیب، علیرضا شریفی، رادین نیکاقبالی و علی جونبخشنجفآبادی توانست با کسب ۴ مدال طلا و ۲ مدال نقره، بالاتر از قدرتهای سنتی ریاضی جهان همچون لهستان و برزیل قرار گرفته و عنوان نخست تیمی را در میان ۴۹ کشور به دست آورد.
آمارهای رسمی نشان میدهند که اشتیاق به المپیادهای علمی در ایران با رشد چشمگیری روبهرو بوده است. به گفته رضا حسینی، رئیس باشگاه دانشپژوهان جوان، آمار شرکتکنندگان در آزمونهای المپیاد کشوری با رشد ۴۰ درصدی از ۸۷ هزار نفر در سال ۱۴۰۳ به ۱۲۱ هزار نفر در سال ۱۴۰۴ رسیده که بالاترین سطح مشارکت دانشآموزان ایرانی در یک دهه گذشته در حوزههای علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (STEM) است.
نگاهی به پیشینه؛ دو سال صدرنشینی در نجوم و درخشش در زیستشناسی
مرور کارنامه المپیادهای علمی ایران در سال گذشته (۱۴۰۴/۲۰۲۵) نیز گویای پایداری این موج موفقیت است. سال گذشته، تیم ملی المپیاد دانشآموزی نجوم و اخترفیزیک ایران در مسابقات جهانی هند با کسب ۵ مدال طلا توسط هر ۵ عضو اصلی خود برای دومین سال پیاپی (پس از مسابقات برزیل) به مقام اول جهان دست یافت و کشورهای مدعی نظیر انگلستان و هند را در رتبههای دوم و سوم جا گذاشت. همچنین در سیوششمین المپیاد بینالمللی زیستشناسی (IBO 2025) در فیلیپین، نخبگان ایرانی با کسب ۳ مدال طلا و یک نقره مقام دوم جهان را در میان ۸۱ کشور به دست آورده بودند.
سایه سنگین مشکلات مالی و چالش «مهاجرت نخبگان»
با وجود این تداوم در صدرنشینیهای بینالمللی، ناظران و سرپرستان تیمهای المپیاد نسبت به چالشهای عمیق زیرساختی، مادی و روانی که این دانشآموزان با آنها دستوپنجه نرم میکنند، هشدار میدهند.
دکتر حسین حقی، سرپرست تیم المپیاد نجوم ایران، پیش از این در گفتوگو با رسانهها از مشکلات جدی در حمایت از این دانشآموزان پرده برداشته بود. او به این واقعیت اشاره کرد که بسیاری از این موفقیتها بدون دریافت حقالزحمه، حق مأموریت و حمایت مالی کافی برای تیمهای همراه و دانشآموزان حاصل میشود و گاهی مسئولان شرایط ناپایدار مالی کشور را بهانه قرار میدهند.
به گفته او، فشار سنگین مسابقات و استرس ناشی از عدم حمایتهای معنوی حتی بر سلامت جسمی دانشآموزان تأثیر میگذارد؛ تا جایی که یکی از دانشپژوهان در طول مسابقات نزدیک به ۱۰ کیلوگرم وزن کم کرده بود.
علاوه بر مشکلات مالی، چالشهای ژئوپلیتیک و روانی نیز بر روند آمادهسازی تیمها سایه انداخته است. برای نمونه سال گذشته آموزش فشرده و اردوی تیم نجوم ایران تحتتأثیر مستقیم یک درگیری نظامی ۱۲ روزه و موشکباران قرار گرفت که برای سه هفته ارتباط اعضا را قطع و آسیب روانی جدی به انگیزه آنان وارد کرد هرچند دانشآموزان در نهایت توانستند بر آن شرایط غلبه کنند.
