توسط : بن سلمان در فرانسه دنبال چه بود؟
گروه بینالملل: سفر رسمی و پررنگ دو روزه محمد بن سلمان، ولیعهد و نخستوزیر عربستان سعودی به فرانسه، نشانهای از تعمیق روابط اقتصادی، راهبردی و فرهنگی میان پاریس و ریاض است؛ سفری که به دعوت امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه و پس از سفر او به ریاض انجام شد و نشان داد، فرانسه توانسته جایگاه خود را بهعنوان یکی از شرکای اصلی اروپایی عربستان در مسیر اجرای برنامه بلندپروازانه «چشمانداز ۲۰۳۰» تثبیت کند.
آغاز این سفر نیز شکلی غیرمتعارف داشت. محمد بن سلمان در مراسم اختتامیه «جام جهانی ورزشهای الکترونیکی» در پاریس حضور یافت؛ رویدادی بینالمللی در حوزه بازیهای رایانهای که با حمایت گسترده ولیعهد عربستان برگزار میشود و برای نخستینبار خارج از خاک این کشور میزبانی شد. این مسابقات ابتدا قرار بود در عربستان برگزار شود اما به دلیل جنگ در خاورمیانه به فرانسه منتقل شد. برگزاری آن در پاریس نمادی از پیوند سرگرمی مدرن، قدرت نرم و دیپلماسی مبتنی بر نسل جوان بود؛ حوزهای که بهتدریج به یکی از ارکان روابط فرانسه و عربستان تبدیل شده است.
مکرون در شبکه ایکس سفر محمد بن سلمان را «گامی مهم» خواند و تأکید کرد، فرانسه و عربستان در مواجهه با چالشهای منطقه خواستار صلح و ثبات هستند. او همچنین گفت، مشارکت دو کشور از طریق پروژههای بزرگ، فناوریهای پیشرفته، سرمایهگذاریها و رویدادهای بینالمللی مانند EWC در پاریس شکل میگیرد و دو طرف میتوانند، همکاریهای خود را بیش از پیش گسترش دهند.
با این حال محور اصلی سفر فراتر از برنامههای فرهنگی بود. مکرون و محمد بن سلمان در کاخ الیزه نخستین نشست «شورای مشارکت راهبردی فرانسه و عربستان سعودی» را برگزار کردند؛ چارچوبی رسمی برای هماهنگی نزدیکتر دو کشور در برابر نگرانیهای امنیتی منطقه. در شرایط بیثباتی گسترده خاورمیانه و فشارهای ناشی از درگیری آمریکا و رژیم صهیونیستی با ایران، دو طرف بر تلاشهای دیپلماتیک برای تقویت ثبات منطقه، تضمین امنیت کشتیرانی و نزدیک کردن دیدگاههای امنیتی کشورهای غربی و خلیج فارس تمرکز کردند. امنیت صادرات انرژی نیز در این گفتوگوها اهمیت داشت. فرانسه و عربستان درباره افزایش ظرفیت خطوط لوله انتقال نفت عربستان به دریای سرخ و ایجاد مسیرهای تازه دریایی و زمینی برای اتصال خلیج فارس به اروپا رایزنی کردند. تداوم اختلال در تنگه هرمز برای ریاض مستقیماً با امنیت صادرات انرژی و برنامههای اقتصادی این کشور ارتباط دارد؛ بهویژه آنکه بخش قابلتوجهی از نفت عربستان همچنان از مسیر خلیج فارس صادر میشود. در حوزه اقتصادی، سفر ولیعهد به بستری برای پیشبرد قراردادهای چند میلیارد یورویی در انرژی، بهداشت، فناوری و حملونقل تبدیل شد. مذاکرات درباره پروژههای بزرگ تجاری نیز ادامه یافت؛ از جمله احداث یک شهربازی عظیم با محوریت مجموعه «دراگون بال» در منطقه کلانشهری پاریس که با حمایت عربستان دنبال میشود و مقامهای محلی فرانسه آن را سرمایهگذاری فرهنگی در مقیاسی شبیه دیزنیلند توصیف کردهاند.
همکاری دفاعی و صنعتی نیز یکی دیگر از محورهای اصلی بود. مذاکرات درباره تجهیزات نظامی پیشرفته، از جمله جنگندههای رافال ساخت شرکت داسو و تجهیزات دفاع دریایی، ادامه یافت. در این سفر، قرارداد خرید ۵۴ فروند جنگنده رافال از فرانسه قطعی شد و وبگاه «امور دفاعی جهان عرب» از افزایش شمار جنگندههای خریداری شده تا ۱۰۰ فروند خبر داد؛ موضوعی که در صورت تحقق، همکاری دفاعی پاریس و ریاض را وارد مرحلهای جدید خواهد کرد.
با وجود فضای دیپلماتیک و خوشبینی اقتصادی این سفر با انتقادهای داخلی فرانسه نیز همراه شد. اتحادیههای روزنامهنگاران و فعالان حقوق بشر درباره پاسخگویی نسبت به موارد نقض حقوق بشر در گذشته ابراز نگرانی کردند. این واکنشها بار دیگر توازن دشوار پاریس میان عملگرایی راهبردی، منافع تجاری و تأکید بر حقوق بشر را برجسته کرد.
سفر محمد بن سلمان به فرانسه فراتر از یک دیدار رسمی بود و مجموعهای از منافع مشترک اقتصادی، امنیتی، فرهنگی و نظامی را به یکدیگر پیوند زد. فرانسه از تعمیق این روابط به سرمایهگذاری، قراردادهای صنعتی و دفاعی و نفوذ بیشتر در منطقه دست مییابد و عربستان نیز با تقویت رابطه با یکی از متحدان کلیدی اروپایی، پشتوانهای مهم برای اجرای «چشمانداز ۲۰۳۰» و تقویت جایگاه ژئوپلیتیکی خود فراهم میکند.
