توسط : تغییر مدیر ارسباران پس از حاشیه حجاب در یک مراسم تجلیل خبرساز شد
خبر برکناری شهرام کرمی از مدیریت فرهنگسرای ارسباران تنها چند روز پس از برگزاری مراسم بزرگداشت بهرام شاهمحمدلو، «آقای حکایتی» تلویزیون، منتشر شد؛ مراسمی که حضور شماری از زنان هنرمند بدون حجاب در آن، واکنش رسانههای اصولگرا را بهدنبال داشت. همزمانی این دو اتفاق خیلی زود این گمانه را شکل داد که تغییر مدیر فرهنگسرای ارسباران با حواشی مراسم ارتباط داشته است. با این حال سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران این روایت را رد کرده و میگوید، فرآیند جابهجایی شهرام کرمی از مدتها قبل آغاز شده بود. مراسم «شب شعر و موسیقی کانون زمستان» روز جمعه ششم شهریورماه در فرهنگسرای ارسباران برگزار شد و به بزرگداشت بهرام شاهمحمدلو، بازیگر و کارگردان باسابقه تئاتر و تلویزیون، اختصاص داشت. راضیه برومند، احترام برومند، رضا بابک، رضا فیاضی، رسول نجفیان و ایرج راد ازجمله حاضران این برنامه بودند. احترام برومند، بازیگر و مجری تلویزیون و لیلی رشیدی، بازیگر سینما و تئاتر نیز در این مراسم حضور داشتند. انتشار تصاویر این برنامه در فضای مجازی، بهویژه درباره پوشش برخی زنان حاضر در مراسم، به سرعت مورد توجه رسانههای اصولگرا قرار گرفت. در ادامه، خبر تغییر شهرام کرمی از مدیریت فرهنگسرای ارسباران منتشر شد؛ اتفاقی که به دلیل فاصله زمانی کوتاه با مراسم به موضوعی خبرساز تبدیل شد.
حاشیهای که از یک مراسم فرهنگی فراتر رفت
واکنشها به مراسم ارسباران تنها به شبکههای اجتماعی محدود نماند. خبرگزاری فارس در یادداشتی با عنوان «عرفیسازی بیحجابی» از حضور بازیگران زن بدون حجاب در این برنامه انتقاد کرد و خواستار پاسخگویی مسئولان و دستاندرکاران برگزاری مراسم شد. در چنین شرایطی، انتشار خبر برکناری مدیر فرهنگسرا بهطور طبیعی این پرسش را بهوجود آورد که آیا مدیریت یک مرکز فرهنگی شهرداری، مسئول نظارت بر پوشش مهمانان نیز هست و آیا حاشیههای یک برنامه میتواند برای مدیر آن پیامد مدیریتی داشته باشد؟
شهرداری تهران اما پاسخ منفی به این پرسش داده است. روابط عمومی سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران در گفتوگو با رویداد۲۴ اعلام کرده که شهرام کرمی به دلیل پوشش مهمانان مراسم بزرگداشت «آقای حکایتی» برکنار نشده و جابهجایی او از قبل در دستورکار سازمان قرار داشته است. این مقام مسئول گفته است: «شهرام کرمی، مدیر فرهنگسرای ارسباران، بابت حجاب نداشتن مهمانها و بازیگران مراسم نکوداشت آقای حکایتی اخراج نشده است. پروسه رفتن او و جابهجاییاش از قبل در جریان بود».
به گفته روابط عمومی سازمان فرهنگی هنری، کرمی حدود چهار سال مدیریت فرهنگسرای ارسباران را برعهده داشته و قرار بوده در ترکیب مدیریتی این مجموعه تغییراتی ایجاد شود.
شهرداری همچنین تأکید کرده که پایان مسئولیت کرمی در ارسباران به معنای خروج او از مجموعه مدیریت فرهنگی شهرداری نیست و او قرار است در جایگاه دیگری به فعالیت خود ادامه دهد. اما مسئله در همین جا تمام نمیشود.
چرا ماجرای ارسباران حساس شد؟
اگر تغییر مدیر فرهنگسرای ارسباران یک جابهجایی معمول مدیریتی بوده باشد، همزمانی آن با یکی از بحثبرانگیزترین برنامههای فرهنگی اخیر این مجموعه، توضیح بیشتری درباره زمان و دلایل تغییر میطلبد. بهخصوص آنکه فرهنگسرای ارسباران یکی از شناختهشدهترین مراکز فرهنگی شهرداری تهران است و شهرام کرمی نیز چهرهای شناخته شده در حوزه تئاتر و نمایشنامهنویسی محسوب میشود. کرمی پیش از حضور در مدیریت ارسباران در مسئولیتهای مختلف فرهنگی فعالیت داشته و در بهمنماه ۱۴۰۴ نیز در جمع داوران جشنواره تئاتر فجر حضور داشت. از سوی دیگر فرهنگسرای ارسباران در سالهای گذشته، میزبان طیف متنوعی از برنامههای فرهنگی و هنری و چهرههای شناخته شده بوده است. به همین دلیل تغییر مدیریت آن نمیتواند صرفاً یک انتصاب اداری کماهمیت تلقی شود. با این حال، تا زمان تنظیم این گزارش، شهرداری تهران درباره جزئیات فرآیند تغییر مدیریت ارسباران، زمان آغاز آن و علت دقیق تصمیم به جابهجایی کرمی توضیح بیشتری ارائه نکرده است.
سابقهای که حاشیهها را بزرگتر میکند
دلیل دیگری که باعث شده، خبر تغییر مدیر ارسباران بیش از یک جابهجایی عادی مورد توجه قرار بگیرد، سابقه سیاستهای فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهران در دوره علیرضا زاکانی است. موضوع حجاب طی سالهای گذشته بارها در سیاستهای مدیریت شهری تهران نمود پیدا کرده است؛ از حضور نیروهای موسوم به حجاببان در مترو گرفته تا اجرای برنامههای فرهنگی و اجتماعی مرتبط با حجاب و سبک زندگی. زاکانی در اردیبهشت ۱۴۰۲ پس از بالا گرفتن بحث حضور حجاببانها در مترو از فعالیتهای «ایجابی» شهرداری در حوزه حجاب در دهها ایستگاه مترو سخن گفت و اعلام کرد که شهرداری از ماهها قبل در ۷۰ ایستگاه مترو در این زمینه فعالیت داشته است. در سالهای بعد نیز موضوع حجاب در سیاستهای اجتماعی شهرداری ادامه پیدا کرد. نصب پرده میان بخش زنان و مردان در برخی واگنهای مترو با عنوان «صیانت از حریم بانوان» همچنین اعلام همکاری شهرداری با نیروی انتظامی در اجرای طرح نور در فروردین ۱۴۰۳ از جمله مواردی بود که نقش مدیریت شهری در سیاستهای مرتبط با پوشش را دوباره به موضوع بحث تبدیل کرد. البته میان مسئولیتهای شهرداری و وظایف قانونی نیروی انتظامی تفاوت وجود دارد و شهرداری بهطور کلی ضابط قضایی محسوب نمیشود. با این حال ورود مدیریت شهری به موضوعاتی مانند حجاب، سبک زندگی و نحوه استفاده از فضاهای عمومی در دوره زاکانی به یکی از محورهای قابل توجه سیاست فرهنگی شهرداری تبدیل شده است.
مسئله اصلی؛ مدیر فرهنگسرا تا کجا مسئول است؟
اگر روایت شهرداری را مبنا قرار دهیم، شهرام کرمی به دلیل اتفاقات مراسم بزرگداشت بهرام شاهمحمدلو برکنار نشده و تغییر او بخشی از برنامه قبلی سازمان فرهنگی هنری بوده است. در این صورت پرسش اصلی درباره زمانبندی این جابهجایی و دلایل مدیریتی آن است. اما اگر قرار باشد، حواشی مراسم را در چارچوب سیاست فرهنگی شهرداری بررسی کنیم، سوال مهمتری مطرح میشود: در مراکز فرهنگی وابسته به شهرداری، مسئولیت مدیر تا کجا ادامه پیدا میکند؟ آیا وظیفه مدیر صرفاً انتخاب برنامه، هماهنگی سالن و تأمین امکانات است یا باید درباره نوع پوشش مهمانان نیز پاسخگو باشد؟
پاسخ به این سوال صرفاً درباره شهرام کرمی یا فرهنگسرای ارسباران نیست. این پرسش به تعریف نقش مراکز فرهنگی شهرداری در شهر بازمیگردد؛ اینکه فرهنگسراها قرار است محل حضور گروههای مختلف فرهنگی و هنری باشند یا باید در چارچوب سیاستهای فرهنگی و اجتماعی خاص مدیریت شهری فعالیت کنند. فعلاً پاسخ رسمی شهرداری این است که «برکناری به دلیل حجاب مهمانان نبوده است». اما تا زمانی که جزئیات بیشتری درباره فرآیند تغییر مدیریت ارسباران منتشر نشود، همزمانی این جابهجایی با حاشیه مراسم «آقای حکایتی» همچنان مهمترین بخش این پرونده خواهد بود؛ پروندهای که از یک مراسم بزرگداشت آغاز شد، به پوشش چند هنرمند رسید و در نهایت، صندلی مدیریت یکی از شناختهشدهترین فرهنگسراهای تهران را خالی کرد.
