توسط : مراسم نکوداشت پرویز ضیاءشهابی
مراسم نکوداشت پرویز ضیاءشهابی، استاد ممتاز فلسفه، عصر یکشنبه ۱۵ شهریور در موسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفه برگزار شد. مدتها بود که در این مؤسسه چنین جلسهای برگزار نشده بود. در این جلسه که با حضور شمار قابلتوجهی از استادان و پژوهشگران فلسفه برگزار شد، ضمن تقدیر از تلاشهای علمی و نکوداشت شخصیت پرویز ضیاءشهابی، از ترجمه جدید او باعنوان «تحول تاریخی مفهوم فلسفه» که به همت انتشارات فرهنگ سیادت منتشر شد، رونمایی گردید. پرویز ضیاءشهابی، متولد ۱۳۲۲ تهران، از پژوهشگران ممتاز فلسفه در ایران است که فلسفۀ آلمانی را در ایران نزد استادانی چون سیدحسین نصر، یحیی مهدوی، احمد فردید، مهدی حائرییزدی، سیدجلالالدین آشتیانی و جواد مصلح خوانده و در آلمان نیز شاگرد فریدریش ویلهلم فن هرمن، هیدگرشناس بزرگ بوده است. ضیاءشهابی سالها در دانشگاه مشهد به تدریس فلسفه پرداخت و سپس به تهران آمد و در گروه فلسفه دانشگاه آزاد علوم و تحقیقات و فناوری مشغول به کار شد. ترجمه آثاری چون: «سرآغاز کار هنری» (نوشته مارتین هیدگر با شرح فون هرمن، ۱۳۷۷)، «راههای به تفکر فلسفی: درآمدی به مفاهیم بنیادین»(نوشته یوزف ماری بوخنسکی، ۱۳۸۰)، «مسائل اساسی پدیدارشناسی»(نوشته مارتین هیدگر، ۱۳۹۲)، «فلسفه هنر به نزد هایدگر»(نوشته فریدریش فون هرمن) و تألیف کتابهایی چون «سرآغاز و سرانجام هستها: شش جستار در فلسفه یونانی»(۱۳۹۶) و کتاب «درآمدی پدیدارشناسانه به فلسفه دکارت».
تواضع اعجابانگیز
در ابتدای جلسه، بهمن پازوکی، استاد فلسفه و عضو هیأت علمی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه، به معرفی کتاب تازۀ ضیاءشهابی پرداخت و ضمن تقدیر از مقام علمی او به کتاب «تحول تاریخی مفهوم فلسفه» اشاره کرد. در ادامه حسین واله، رئیس مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران به شرکتکنندگان این مراسم خیرمقدم گفت. سپس مصطفی ملکیان، پژوهشگر فلسفه اخلاق بهعنوان اولین سخنران این نشست صحبت کرد و گفت: «جای من اینجا نبود، چون مسلماً اساتید بزرگ برای این سخنرانی حقتقدم دارند. از سوی دیگر جای من اینجاست چون یکی از شیفتگان شخصیت و منش آقای دکتر ضیاءشهابی هستم و برای من جای افتخار دارد که این شیفتگی را بار دیگر به زبان بیاورم. در دهۀ ۶۰ دانشجوی فوقلیسانس دانشگاه بودم و برای سخنرانی به مشهد رفته بودم. اسم ایشان را نشنیده بودم، ولی دیدم که یک مردی نشسته و بعد از اینکه سخنرانی تمام شد، دوستان گفتند ایشان دکتر ضیاءشهابی، استاد دانشگاه مشهد هستند. من دانشجوی فوقلیسانس بودم و شنیدن سخنرانی من برای استادی مثل ایشان چه سودی میتوانست داشته باشد. ولی ایشان پای سخنرانی من نشسته بودند. این اولینبار بود که من این تواضع را در ایشان دیدم و بعد از آن مکرر در مکرر این تواضع را در ایشان دیدهام و برای من واقعاً اعجابانگیز است. من کمتر کسی را مثل ایشان از این لحاظ دیدهام». مالک حسینی، سخنران دیگر این نشست به ترجمه پرویز ضیاءشهابی از «فرهنگ مفاهیم فلسفی» اشاره کرد و گفت: «استاد ضیاءشهابی ترجمۀ خود را سالها پیش شروع کرده بود و رضایت به انتشار آن نمیداد تا اینکه بالاخره انتشارات فرهنگ سیادت موفق شد کار را از ایشان بگیرد و منتشر کند. عنوان بسیار مناسبی برای کتاب انتخاب شده است: «تحول تاریخی مفهوم فلسفه» اتفاقی است که در کتاب رخ میدهد». حسینی دربارۀ جهت دوم اهمیت کتاب گفت: «این کتاب برای کسانیکه به تاریخ فلسفه علاقهمندند، بسیار اهمیت دارد، با خواندن این کتاب تصویری که از تاریخ فلسفه بهدست میآوریم، متفاوت از تصویری است که با خواندن تاریخهای معمول فلسفه مثل راتلج و کاپلستون بهدست میآوریم، مخصوصاً از جهت تعامل فلسفه با دین».
سخنران پایانی این نشست، پرویز ضیاءشهابی بود و از کسانیکه او را به پذیرش چاپ و نشر این ترجمه ناتمام ترغیب کردند، تشکر کرد و علت ناتمام ماندن آن را اختلال در بینایی هر دو چشم عنوان کرد که ایشان را از خواندن و نوشتن بازداشت. ضیاءشهابی همچنین عنوان کرد، بازبینی چنین متنی، بهویژه در جاهایی که با واژهها و عبارتهای یونانی سروکار دارد، مراجعه پیوسته به فرهنگها و دقت در حروف و ضبط اصطلاحات را میطلبید که با توجه به مشکلی که عنوان گشت، دیگر از ایشان ساخته نبود. این پژوهشگر فلسفه، در تبیین علت انتشار این کتاب گفت: «اردیبهشت سال گذشته، آقایان شریفزاده و هادی عالمزاده در دیدار با بنده وقتی از نیمهتمام ماندن کار آگاه شدند، پیشنهاد کردند همین بخش ترجمهشده فعلاً منتشر شود. من نیز ناچار پذیرفتم و انتشار اثر به مؤسسه فرهنگی سیادت سپرده شد». در بخش پایانی این برنامه با حضور سخنرانان و اساتید از کتاب «تحول تاریخی مفهوم فلسفه» رونمایی بهعمل آمد.
