توسط : دستیار قالیباف میگوید: رهبری مخالف تفاهمنامه ایران و آمریکا نیستند
سنگهایی که در حاشیه مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب به سوی سیدعباس عراقچی پرتاب شد و شعار «مرگ بر سازشگر» که از میان جمعیت شنیده میشد، نماد مرحله تازهای از تقابل مخالفان مذاکره با روند تفاهم ایران و آمریکا بود. همزمان اظهارات چهرههایی مانند سعید جلیلی درباره بیاهمیت بودن آزادسازی داراییهای ایران در برابر «خون رهبر شهید» نیز بر آتش این جدال دمید و نشان داد مخالفان مذاکره، حملاتشان را برای افزایش فشار بر تیم دیپلماسی و روند تفاهم تشدید کردهاند. از حملات لفظی به تیم مذاکرهکننده و زیر سوال بردن اصل تفاهم گرفته تا کشاندن این تقابل به عرصههای عمومی همه نشان میدهد، مخالفان تلاش دارند هزینه سیاسی ادامه این مسیر را افزایش داده و هرگونه توافق یا تفاهم را بهمعنای عقبنشینی معرفی کنند حتی اگر این روند با تصمیم نهادهای عالی کشور پیش رفته باشد. با این حال تفاوت این دور از مناقشات با گذشته در این است که این بار شماری از چهرههای اصولگرا هم نسبت به پیامدهای سیاسی و امنیتی این دوقطبیسازی هشدار دادهاند و تأکید میکنند، مخالفت با مذاکره نباید به تخریب تیم دیپلماسی یا تقابل با تصمیمات رسمی نظام بینجامد.
نگرانی مخالفان از تحقق شروط تفاهمنامه
در میانه این جدال محمدسعید احدیان، دستیار سیاسی و رسانهای رئیس مجلس، به انتقادها از تفاهمنامه پاسخ داد و در کانال شخصی خود در تلگرام نوشت: «هیچ تفاهمنامهای خلاف نظر رهبر انقلاب منعقد نشده است» و روایت مخالفان از موضع رهبری درباره مذاکرات را مصداق «تفسیربهرأی» دانست. او همچنین با انتقاد از مخالفان، مدعی شد که آنان با استناد به برداشتهای شخصی، مواضع صریح رهبر انقلاب درباره تفاهمنامه را نادیده میگیرند.
احدیان با تأکید بر اینکه هیچ مذاکره جدیدی پیش از اجرای شروط و رفع موارد نقض تفاهمنامه انجام نخواهد شد، گفت اگر رهبر انقلاب دستور توقف اجرای تفاهم را صادر کنند، قالیباف و تیم مذاکرهکننده نخستین کسانی خواهند بود که از آن تبعیت میکنند. با این حال او معتقد است، مخالفان بیش از آنکه نگران نقض تعهدات آمریکا باشند از تحقق شروط تفاهمنامه نگران هستند. او با اشاره به سابقه بدعهدی واشنگتن تأکید کرد که مسئولان کشور نیز امیدی به پایبندی آمریکا ندارند اما معتقدند باید حقوق ملت ایران را از مسیر مذاکره و اجرای تعهدات طرف مقابل مطالبه کرد. او همچنین با رد ادعای مخالفت رهبر انقلاب با اصل مذاکره، گفت مجوز مذاکرات در چارچوب تعیین شده از سوی ایشان صادر شده و روند تفاهم نیز پس از بررسی در شورای عالی امنیت ملی و رأی مثبت اکثریت اعضا دنبال شده است. به گفته او اگر نظر رهبر انقلاب بر مخالفت با این روند بود اساساً رأیگیری در شورا انجام نمیشد.
دستیار رئیس مجلس برای نخستینبار به برخی نتایج عملی اجرای همین تفاهم ناقص هم اشاره کرد؛ از عبور بیش از ۷۰ میلیون بشکه نفت از «خط محاصره» و بازگشت دهها نفتکش خالی به مناطق نفتی گرفته تا تخلیه کشتیهای حامل کالاهای اساسی، کاهش فشار بر لبنان و ایجاد فرصت برای بازسازی توان نظامی ایران. او این دستاوردها را دلیلی دانست که حتی در صورت توقف تفاهم از امروز نیز نمیتوان آن را فاقد نتیجه ارزیابی کرد.
صدای متفاوت اصولگرایان
اما انتقادها از تندروی جریان مخالف مذاکره به دولت یا حامیان مذاکره محدود نمانده و حالا دامنه آن به چهرههای اصولگرا هم رسیده است. غلامعلی جعفرزادهایمنآبادی، نماینده پیشین مجلس، در گفتوگو با خبرآنلاین، در واکنش به حملات علیه تیم مذاکرهکننده، رفتارهای صورت گرفته در مراسم تشییع را «ظلم به نظام و رهبری» توصیف کرد و گفت سنگپرانی به وزیر امور خارجه و شعارهای سیاسی، خواسته یا ناخواسته در زمین دشمن بازی میکند.
او همچنین مخالفت با مذاکرات در شرایط فعلی را مخالفت با تصمیم نظام دانست؛ تصمیمی که به گفته او با حضور رؤسای سه قوه، شورای عالی امنیت ملی و سایر نهادهای مسئول اتخاذ شده است. جعفرزاده همچنین با نام بردن از سعید جلیلی، امیرحسین ثابتی، حمید رسایی و سیدمحمود نبویان این طیف را «خوارج مدرن» خواند و تأکید کرد که تندروی و شعارهای جنگطلبانه، جایگزین فهم سیاسی و منافع ملی شده است. این نماینده پیشین مجلس تصریح کرد که این افراد برخلاف ادعای خود، نه نماینده خواص که نماد تندروی هستند. به اعتقاد او، خواص کسانی هستند که با درک عمیق از شرایط کشور و پیامدهای تصمیمات سیاسی عمل میکنند نه افرادی که با شعارهای جنگطلبانه و مواضع هیجانی، کشور را به سمت تنش بیشتر سوق میدهند.
عباس سلیمینمین، تحلیلگر اصولگرا، نیز در گفتوگو با این رسانه و در موضعی همسو، رفتارهای صورت گرفته علیه عراقچی را «بیدرایتی سیاسی» خواند. او با اشاره به اینکه همزمان با تجلیل مسئولان و مردم عراق از وزیر امور خارجه ایران گروهی در داخل کشور به او حمله کردند، این دو تصویر متناقض را نشانه غلبه نگاههای جناحی بر مصالح ملی دانست. سلیمینمین در ادامه، برداشت متفاوتی از مفهوم مذاکره ارائه کرد و گفت، مذاکره نه در تقابل با مقاومت بلکه بخشی از فرآیند مبارزه و دفاع از منافع کشور است. به اعتقاد او، مذاکرات فرصتی برای تبیین مواضع ایران در افکار عمومی جهان فراهم میکند و تفکیک دیپلماسی از ایستادگی، تحلیلی نادرست است. او همچنین بخشی از حملات به تیم مذاکرهکننده را ناشی از رقابتهای سیاسی و انتخاباتی دانست و گفت، برخی میکوشند خود را «کاتولیکتر از پاپ» نشان دهند؛ یعنی با اتخاذ مواضعی تندتر از مواضع رسمی نظام تصویری رادیکالتر از خود ارائه کنند، درحالی که چنین رویکردی نه کمکی به منافع ملی میکند و نه با ضرورت حفظ وحدت در شرایط حساس کشور سازگار است.
برخی دیگر از فعالان سیاسی اصولگرا ازجمله علی مطهری، محمد مهاجری و ناصر ایمانی نیز پیشتر نسبت به تبدیل مراسم تشییع به عرصه تسویهحساب سیاسی و تخریب تیم دیپلماسی هشدار دادند. هرچند این چهرهها، نگاههای متفاوتی به اصل تفاهم دارند اما در یک نقطه اتفاقنظر دارند؛ اینکه مذاکره در صورت حفظ خطوط قرمز، بخشی از اداره کشور است و اختلاف بر سر مذاکره نباید به رفتارهایی بینجامد که انسجام داخلی را مخدوش کند یا تصمیمات نهادهای رسمی را زیر سوال ببرد. مجموع این مواضع نشان میدهد اکنون بخشی از جریان اصولگرا نیز در برابر رویکرد تندروهایی ایستاده که مخالفت با دیپلماسی را به عرصه تقابل با تصمیمات رسمی نظام کشاندهاند. در چنین فضایی، دفاع از اصل مذاکره، تلاشی برای حفظ انسجام داخلی، تأمین منافع ملی و جلوگیری از تبدیل اختلافات سیاسی به شکافهای امنیتی تلقی میشود.
