توسط : جنگ بین عربستان و یمن شدت یافت
گروه بینالملل: حملات تازه نیروهای مسلح یمن به تأسیسات نفتی آرامکو در جیزان و ینبع، نشانهای از ورود بحران میان صنعا و ریاض به مرحلهای متفاوت است؛ مرحلهای که در آن انصارالله دیگر صرفاً به مقابله با حملات نظامی عربستان بسنده نمیکند بلکه میکوشد با انتقال هزینههای جنگ به قلب زیرساختهای اقتصادی این کشور، معادله بازدارندگی جدیدی را بر طرف مقابل تحمیل کند. در این چارچوب، شعار «محاصره در برابر محاصره و تشدید در برابر تشدید» که پیشتر از سوی رهبران انصارالله مطرح شده بود اکنون از سطح تهدید فراتر رفته و وارد فاز عملیاتی شده است.
یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، از اجرای دو عملیات گسترده علیه تأسیسات حساس شرکت آرامکو در جیزان و ینبع خبر داد و اعلام کرد که این حملات با استفاده از دهها موشک بالستیک، موشک کروز و پهپاد انجام شده و اهداف مورد نظر با دقت مورد اصابت قرار گرفتهاند. به گفته وی، این عملیات پاسخی مستقیم به حملات اخیر عربستان علیه یمن بوده و در صورت ادامه تجاوزات دامنه عملیات نظامی نیز گسترش خواهد یافت.
اهمیت این حملات تنها به جنبه نظامی آنها محدود نمیشود بلکه انتخاب اهداف نیز حامل پیامهای اقتصادی و سیاسی مهمی است. جیزان یکی از مهمترین قطبهای انرژی عربستان بهشمار میرود و پالایشگاهی با ظرفیت پالایش روزانه حدود ۴۰۰ هزار بشکه نفت، دهها مخزن عظیم ذخیرهسازی و یکی از بزرگترین تأسیسات فرآورش گاز این کشور را در خود جای داده است. گزارشهایی نیز از بروز اختلال در شبکه برق این منطقه پس از حملات منتشر شده که نشان میدهد، آسیب به زیرساختهای انرژی میتواند پیامدهایی فراتر از خسارات مستقیم نظامی داشته باشد.
در سوی دیگر، بندر و منطقه صنعتی ینبع نیز از مهمترین مراکز صادرات انرژی عربستان محسوب میشود. دو پالایشگاه بزرگ این منطقه، ازجمله پالایشگاه یاسرف که با مشارکت آرامکو اداره میشود، نقشی کلیدی در زنجیره تولید و صادرات نفت این کشور دارند. از همینرو هدف قرار گرفتن این تأسیسات، هشداری آشکار به ریاض تلقی میشود که در صورت ادامه درگیریها، مهمترین شریانهای اقتصادی عربستان در تیررس نیروهای یمنی قرار خواهند گرفت.
تحولات اخیر در شرایطی رخ میدهد که تنش میان دو طرف پس از بمباران فرودگاه صنعا، از سرگیری پروازهای ایران به حدیده و حملات متقابل انصارالله به فرودگاههای جنوب عربستان وارد مرحلهای تازه شده است. انصارالله همچنان بر اجرای مطالبات خود شامل پایان کامل محاصره یمن، بازگشایی فرودگاه صنعا و بندر الحدیده، آزادی همه اسرا، خروج نیروهای سعودی و پرداخت غرامت تأکید دارد؛ مطالباتی که این گروه میگوید از زمان توافق نقشه راه در سال ۱۴۰۱ همچنان بدون پاسخ مانده است.
در مقابل، عربستان تلاش کرده از طریق میانجیگری قطر، عمان و نماینده سازمان ملل، سطح تنشها را کنترل کند. پیشنهادهایی مانند برقراری برخی پروازها یا آزادی تعدادی از اسرا نیز در همین چارچوب مطرح شده اما از نگاه صنعا این اقدامات پاسخگوی مطالبات اصلی نبوده است. به همین دلیل پس از پایان مهلت تعیینشده از سوی عبدالملک الحوثی، انصارالله مرحله تازهای از فشارها را با محاصره دریایی کشتیهای مرتبط با عربستان در دریای سرخ آغاز کرد و همزمان هشدار داد که در صورت تداوم وضعیت، محاصره هوایی، گسترش عملیات به دریای عرب و اقیانوس هند، جلوگیری از صادرات نفت عربستان و حمله به زیرساختهای انرژی این کشور نیز در دستورکار قرار خواهد گرفت.
در چنین فضایی بسیاری از ناظران معتقدند، راهبرد جدید صنعا بر افزایش هزینههای اقتصادی جنگ برای عربستان استوار شده است. از دید انصارالله، آسیبپذیری اقتصاد عربستان در برابر اختلال در صادرات نفت و امنیت تأسیسات انرژی، نقطهضعفی است که میتواند، موازنه قدرت را تغییر دهد. در مقابل، ریاض نیز میکوشد با فعال کردن کانالهای دیپلماتیک، ازجمله رایزنی با پاکستان، آمریکا و دیگر میانجیهای منطقهای، پرونده یمن را با مذاکرات مربوط به آتشبس و امنیت تنگه هرمز پیوند بزند تا از گسترش دامنه بحران جلوگیری کند.
با این حال استمرار حملات به زیرساختهای نفتی عربستان نشان میدهد که بحران یمن دیگر صرفاً یک نبرد میدانی نیست بلکه به رویارویی بر سر امنیت انرژی و اقتصاد منطقه تبدیل شده است. اگر روند کنونی ادامه یابد نهتنها معادله بازدارندگی جدیدی میان صنعا و ریاض شکل خواهد گرفت بلکه بازار جهانی انرژی نیز بیش از گذشته تحتتأثیر تحولات این تقابل قرار خواهد گرفت؛ وضعیتی که میتواند همه بازیگران منطقه را ناگزیر به جستوجوی راهکاری سیاسی برای مهار بحران کند.
