توسط : چراغ سبز ترکیه به عربستان برای اجرایی شدن پیمان مکه
گروه بینالملل: رسمی شدن توافق دفاع مشترک مکه در آگوست ۲۰۲۶ چارچوبی برای دفاع متقابل میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان ایجاد کرد که بر این اصل استوار است که حمله به یکی از امضاکنندگان، حمله به همه اعضا تلقی میشود. با این حال حملات اخیر موشکی و پهپادی حوثیها علیه زیرساختهای انرژی و اهداف سرزمینی عربستان، شکاف قابلتوجهی میان تعهدات نظری این ائتلاف و واقعیت عملیاتی آن را آشکار کرده است. با وجود مواضع تند و اظهارات علنی مقامها در آنکارا و اسلامآباد در حمایت از عربستان، فعال کردن رسمی بند دفاع جمعی پیمان برای آغاز عملیات نظامی مستقیم علیه نیروهای حوثی همچنان بعید بهنظر میرسد.
از دیدگاه پاکستان و ترکیه، بیمیلی برای عملیاتی کردن این ائتلاف از طریق مداخله نظامی، ریشه در محدودیتهای شدید راهبردی، دیپلماتیک و داخلی دارد. اگرچه رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه و مقامهای پاکستانی بهسرعت حملات را محکوم کردند، هر دو کشور نشان دادهاند که این پیمان اساساً با هدف بازدارندگی جمعی طراحی شده است نه مشارکت فعال در تحولات منطقهای. پاکستان که مرزی حساس به طول حدود ۹۰۰ کیلومتر با ایران دارد و با ملاحظات مذهبی مهمی در داخل کشور مواجه است، تلاش میکند از ورود مستقیم نظامی به رویارویی با گروهی مانند حوثیها که از حمایت ایران برخوردارند، اجتناب کند. سخنگویان نظامی در اسلامآباد بهصورت علنی تأکید کردهاند که این توافق ماهیتی دفاعی دارد، فاقد اهداف تهاجمی منطقهای است و بر پروتکلهای محرمانهای متکی است که بهطور خودکار به اعزام نیرو منجر نمیشوند. مشارکت ترکیه نیز در این توافق عمدتاً بر صادرات صنایع دفاعی و جایگاهیابی ژئوپلیتیکی متمرکز است نه درگیر کردن نیروهای این کشور در مناقشه طولانیمدت یمن.
به نوشته تیآرتی، هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه اعلام کرد که آنکارا در پی حملات حوثیها، نیازهای نظامی احتمالی عربستان سعودی را در چارچوب پیمان دفاعی مکه بررسی میکند و کشیده شدن ریاض به جنگ آمریکا و ایران را غیرقابل قبول میداند. وزیر امور خارجه ترکیه همچنین گفت عربستان سعودی ممکن است در پی حملات اخیر حوثیها برخی نیازهای نظامی، بهویژه در حوزههای فنی، داشته باشد و این نیازها در چارچوب پیمان دفاعی مکه بررسی خواهد شد. وی تأکید کرد، ترکیه در زمینه تأمین این نیازها مشکلی نخواهد داشت.
برای عربستان سعودی، پیمان مکه در درجه نخست ابزاری دیپلماتیک برای متنوعسازی منابع دفاعی و ایجاد ظرفیتهای صنعتی بلندمدت است و نه جایگزینی فوری برای معماری امنیتی سنتی این کشور. اگرچه ریاض از استقرار نیروهای پاکستانی برای آموزشهای داخلی استفاده میکند و پهپادهای ترکیهای را نیز بهکار میگیرد اما ضامن اصلی حفاظت از زیرساختهای حیاتی عربستان همچنان شراکت راهبردی دفاعی دوجانبه با ایالات متحده است. تلاش برای فعال کردن پیمان مکه با هدف وادار کردن ترکیه یا پاکستان به انجام حملات نظامی مستقیم علیه حوثیها در یمن یا دریای سرخ میتواند، انسجام توافق نوپای سهجانبه را تحتفشار قرار دهد و اختلافات موجود در سیاستهای سه کشور را آشکار کند.
در نتیجه، موج کنونی حملات حوثیها بیش از آنکه از طریق یک عملیات نظامی مشترک و هماهنگ پاسخ داده شود با همبستگی سیاسی، تبادل اطلاعات و ادغام فناوریهای دفاعی مدیریت میشود. این توافق اگرچه جایگاه سیاسی هر سه کشور را ارتقا داده و همکاریهای راهبردی آنها را تحکیم کرده اما بند دفاع متقابل آن همچنان بیشتر یک ابزار بازدارندگی سیاسی است تا یک دستورالعمل عملیاتی فعال. واکنش رسمی به اقدامات حوثیها احتمالاً در محدوده حمایت دیپلماتیک، کمکهای لجستیکی و تقویت هماهنگی سامانههای پدافند هوایی باقی خواهد ماند و مسئولیت اصلی عملیات رزمی همچنان برعهده عربستان سعودی و شرکای دفاعی غربی این کشور خواهد بود.
