شرایط جنگی شد

پیش‌بینی قرارگاه خاتم از حمله آمریکا به ایران

بار دیگر تب‌وتاب جنگ میان ایران و آمریکا بالا گرفته است؛ دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا در گفت‌وگویی با فاکس نیوز با اشاره به اینکه از ایده دیدار با رئیس‌‌جمهور ایران در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در هفته جاری استقبال می‌کنم، گفت: من در موقعیتی هستم که باید تصمیم بگیرم و در آینده‌ای نزدیک اتفاقات بسیار بزرگی رخ خواهد داد. گزینه‌ هایی که اکنون روی میز هستند، عبارتند از: نابودی کامل ایران، رها کردن آن برای فروپاشی اقتصادی، یا دستیابی به توافق!
ترامپ با اشاره به اینکه برخی مقامات ایرانی پنهان شده‌اند و یافتن فردی که قادر به دستیابی به توافق باشد، غیرممکن است گفت: آن‌ها بهتر است، درست رفتار کنند. وی سپس ادعا کرد: با وجود هشدارهای صادرشده به شهروندان‌مان در سراسر منطقه، وضعیت این هفته در خاورمیانه(غرب آسیا) تفاوتی با هفته‌‌های دیگر ندارد. ایالات متحده در تماس دائم با حوثی‌هاست و آن‌ها توافق کرده‌اند که با ما نجنگند! این در‌حالی ‌است که رسانه اماراتی ارم‌نیوز، جزئیاتی از پیشنهاد جدید ایران را به آمریکا ارائه کرده که شامل توقف غنی‌سازی بالای ۵ درصد و تضمین امنیت تنگه هرمز به‌شرط رفع محاصره و آزادسازی پول‌های بلوکه‌ شده برای خرید غذا و دارو است. مشخص نیست، پاسخ کاخ سفید به این پیشنهاد چیست اما در تهران از «جنگ تعیین‌کننده» سخن گفته می‌شود و در واشنگتن، دونالد ترامپ درحالی ‌که پیش‌تر از نزدیک شدن به پایان جنگ گفته بود اکنون با یک «تصمیم بزرگ» درباره ادامه عملیات نظامی روبه‌رو‌ست.
هشدار تهران
محسن رضایی، دبیر شورای‌عالی امنیت ملی ایران، در گفت‌وگو با شبکه الجزیره اعلام کرد که تهران در وضعیت دفاعی جدی قرار دارد و اگر هدف حمله قرار گیرد، پایگاه‌های آمریکا و منافع این کشور در منطقه را با شدت بیشتری هدف قرار خواهد داد. رضایی گفت، ایران برای یک «جنگ تعیین‌کننده» آماده است و تهدیدهای دونالد ترامپ، نتیجه‌ای در پی نخواهد داشت. به گفته او، تهران نقاط ضعف ارتش آمریکا را می‌شناسد و بیش از گذشته برای مقابله با حملات هوایی واشنگتن آماده شده است. او همچنین گفت خروج آمریکا از یادداشت تفاهم، محاسبات تهران را تغییر داده و ایران پس از این اتفاق به این نتیجه رسیده است که راهبرد خود در قبال واشنگتن را تغییر دهد. یکی از مهم‌ترین بخش‌های اظهارات رضایی به تحولات دریایی مربوط می‌شد. او اعلام کرد، ایران اخیراً یک موشک ضدکشتی را در نزدیکی یک ناو هواپیمابر آمریکایی آزمایش کرده است؛ اقدامی که در صورت صحت، نشان‌دهنده اهمیت فزاینده جبهه دریایی در تقابل دو کشور است.
شروط مذاکره
با وجود این لحن نظامی، مسیر مذاکره همچنان کاملاً بسته نشده است. رضایی گفت، رایزنی‌های تهران با میانجی‌های قطری و پاکستانی ادامه دارد و ایران شروط خود برای توقف جنگ را به آنها اعلام کرده است. به گفته او، میانجی قطری این شروط را به واشنگتن منتقل کرده و تهران منتظر پاسخ رئیس‌جمهور آمریکاست. شروط اعلام ‌شده از سوی تهران پیش‌تر شامل پایان جنگ در همه جبهه‌ها، آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌ شده ایران و پایان محاصره دریایی بود اما مشخص نیست که ادعای ارم‌نیوز درباره پیشنهاد ایران مبنی بر توقف غنی‌سازی بالای ۵ درصد و تضمین امنیت تنگه هرمز به‌شرط رفع محاصره و آزادسازی پول‌های بلوکه‌ شده برای خرید غذا و دارو تا چه‌ حد واقعیت داشته باشد.
سایه پرونده هسته‌ای
رضایی در بخش دیگری از سخنان خود هشدار داد، اقدامات آمریکا و اسرائیل می‌تواند، ایران را به سمت خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای سوق دهد. او تأکید کرد که تهران تاکنون تصمیمی برای خروج از این پیمان نگرفته و این موضوع به رفتار واشنگتن بستگی دارد. رضایی همچنین گفت، ایران همچنان به فتوای رهبر انقلاب درباره سلاح هسته‌ای پایبند است و دکترین هسته‌ای خود را تغییر نداده اما مشخص نیست در آینده چه اتفاقی رخ خواهد داد.
هشدار به منطقه
همزمان با اظهارات رضایی، قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا نیز هشدار تندی صادر کرد. این قرارگاه با اشاره به آنچه «چراغ سبز برخی کشورهای منطقه» به مقام‌های آمریکایی برای از سرگیری اقدامات علیه ایران خواند، اعلام کرد در صورت حمله آمریکا، مراکز استقراری و منافع این کشور در منطقه بدون محدودیت هدف حملات قرار خواهند گرفت. این هشدار تنها متوجه واشنگتن نبود. قرارگاه خاتم‌الانبیا اعلام کرد، کشورهایی که با ادامه سیاست دوگانه خود با اقدامات آمریکا علیه ایران همراه شوند، در این «شرارت» شریک تلقی خواهند شد و نباید از نیروهای مسلح ایران، انتظار خویشتنداری داشته باشند. این تهدیدها در شرایطی مطرح شده که گزارش‌ها از افزایش هماهنگی امنیتی میان آمریکا، اسرائیل و شماری از کشورهای عربی حکایت دارد. آکسیوس چند روز پیش گزارش داد، فرماندهان نظامی آمریکا، اسرائیل و ۸ کشور عربی در نشستی محرمانه در آلمان درباره جنگ ایران و تنش‌های منطقه‌ای گفت‌وگو کرده‌اند.
بازگشت عجولانه ترامپ
در واشنگتن نیز نشانه‌هایی از افزایش نگرانی درباره تحولات منطقه دیده می‌شود. دونالد ترامپ سفر آخر هفته خود به کمپ دیوید را یک روز زودتر از برنامه پایان داد و به واشنگتن بازگشت. این اتفاق پس از هشدار وزارت امور خارجه آمریکا درباره وضعیت امنیتی خاورمیانه رخ داد؛ هشداری که در آن از شهروندان آمریکایی خواسته شده بود، هوشیاری بیشتری داشته باشند و برای احتمال لغو پروازها، بسته شدن حریم‌های هوایی و اختلال در سفرها آماده باشند. کاخ سفید تاکنون دلیل رسمی کوتاه شدن سفر ترامپ را اعلام نکرده است. با این ‌حال، بازگشت او در شرایطی اتفاق افتاد که همزمان گزارش‌هایی درباره تحولات نظامی جدید در منطقه منتشر می‌شود و انصارالله یمن نیز مسئولیت حمله به ریاض را برعهده گرفته است. همزمان با این تحولات، سامانه فرماندهی دفاع هوافضای آمریکای شمالی، نوراد، اعلام کرد یک جنگنده اف-۱۶ این سامانه روز ۱۹ سپتامبر یک هواپیمای هوانوردی عمومی را بر فراز منطقه تورمانت در مریلند رهگیری کرده است. بنا بر اعلام منابع وزارت دفاع آمریکا، جنگنده برای جلب ‌توجه خلبان منور شلیک کرد و هواپیما پس از آن به شکل ایمن از منطقه خارج شد. پیش‌تر نیز تصاویر برخاستن یک بمب‌افکن راهبردی B-1B آمریکا از پایگاه فیرفورد در انگلیس منتشر شده بود؛ تصاویری که به گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال عملیات تازه آمریکا علیه ایران یا یمن دامن زد. با این‌ حال هنوز روشن نیست این تحرکات بخشی از یک برنامه عملیاتی مشخص است یا صرفاً بخشی از افزایش آمادگی نظامی آمریکا در منطقه.
یک تصمیم بزرگ
دونالد ترامپ نیز در روزهای اخیر نشان داده که هنوز تصمیم نهایی درباره مسیر جنگ را نگرفته است. او در گفت‌وگویی با آکسیوس گفت در آستانه یک نقطه عطف قرار دارد و درباره از سرگیری عملیات نظامی گسترده برای پایان دادن به جنگ باید تصمیم بگیرد. در سوی دیگر مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا، مدعی شده جنگ با ایران در مرحله پایانی قرار دارد و به‌سرعت به نتیجه و راه‌حل خواهد رسید.
مجمع عمومی حساس
در این میان، هشتاد‌و‌یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک که از ۳۱ شهریورماه آغاز می‌شود، می‌تواند به یکی از مهم‌ترین نقاط سیاسی بحران تبدیل شود. سران کشورهای جهان در شرایطی راهی نیویورک شده‌اند که جنگ ایران و آمریکا همچنان بر فضای منطقه و بازار انرژی سایه انداخته است. قرار است، ترامپ در حاشیه این نشست با رهبران کشورهای شورای همکاری خلیج فارس درباره مراحل بعدی جنگ و ترتیبات پس از آن گفت‌وگو کند. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل نیز در همین مقطع راهی آمریکا خواهد شد و دیدار احتمالی او با ترامپ می‌تواند بر محاسبات واشنگتن اثرگذار باشد.
نفت و انتخابات
اما جنگ فقط در میدان نظامی تعیین‌تکلیف نمی‌شود. ادامه درگیری اکنون هزینه‌های اقتصادی مستقیمی برای آمریکا ایجاد کرده است. اختلال در مسیرهای انتقال انرژی و حملات به زیرساخت‌های نفتی منطقه قیمت نفت را به بالای ۱۰۰ دلار رسانده و هزینه سوخت در آمریکا را افزایش داده است. بنابراین ترامپ در هر حالت با یک بن‌بست جدی در قبال ایران روبه‌روست و اتکا به هر گزینه‌ای، هزینه‌های سیاسی برای او و حزب جمهوری‌خواه را در بر خواهد داشت.