توسط : خط لولهای که قرار بود هرمز را دور بزند، مورد حمله پهپادی قرار گرفت
گروه بینالملل: خط لوله «شرق-غرب» عربستان سعودی که یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت این کشور بهشمار میرود، در چندین حمله پهپادی که گفته میشود از عراق انجام شده، هدف قرار گرفت؛ حملاتی که علاوه بر ایجاد اختلال در فعالیت این خط لوله به مصدومیت و جراحات انسانی نیز منجر شد. ریاض در واکنش به این حملات با لحنی تند آن را محکوم کرد و وزارت امور خارجه عربستان اعلام کرد که هدف قرار گرفتن خط لوله «شرق-غرب» در مناطق ریاض و مدینه منوره را با شدیدترین عبارات محکوم میکند. این وزارتخانه مدعی شد، چند فروند پهپاد که از خاک عراق به پرواز درآمده بودند این خط لوله را هدف قرار دادهاند.
همزمان، بغداد نیز در واکنش به ابعاد امنیتی این حادثه وارد عمل شد. صباح النعمان، سخنگوی فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، اعلام کرد علی الزیدی، نخستوزیر و فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، با درخواست طرف ایرانی برای انجام تحقیقات مشترک درباره کشف سکوهای پرتاب پهپادها در نزدیکی نوار مرزی عراق و ایران موافقت کرده است. رویترز نیز به نقل از منابع نظامی عراق گزارش داد که منطقه مرزی «الطیب» در مرز با ایران پس از کشف محلهای پرتاب پهپاد بسته شده است. این تحولات درحالی رخ داد که ریاض تلاش میکرد، منشأ حملات را به خاک عراق نسبت دهد و بغداد نیز با بررسی محلهای احتمالی پرتاب، درصدد روشن کردن مسیر حملات برآمد. در همین حال، وزارت انرژی عربستان اعلام کرد، فعالیت خط لوله را بهعنوان یک اقدام احتیاطی متوقف کرده است. توقف موقت این مسیر انتقال نفت از آن جهت اهمیت دارد که خط لوله شرق-غرب با طول حدود ۱۲۰۰کیلومتر برای عربستان یک مسیر راهبردی محسوب میشود. این خط لوله نفت خام را از مناطق نفتخیز شرق کشور به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل میکند و به ریاض اجازه میدهد، بخشی از صادرات خود را بدون عبور از تنگه هرمز جابهجا کند. به همین دلیل پترولاین عملاً یکی از مهمترین مسیرهای جایگزین عربستان برای کاهش آسیبپذیری در برابر بحرانهای دریایی در تنگه هرمز است.
با این حال حمله اخیر یک تناقض مهم را آشکار کرد؛ مسیری که برای دور زدن یک گلوگاه دریایی ساخته شده، خود به هدفی برای حملات پهپادی تبدیل شده است. اهمیت این حمله تنها به طول خط لوله یا حجم نفت منتقل شده از آن بازنمیگردد بلکه به نوع اهداف انتخابشده، مربوط است. ایستگاههای پمپاژ در ظاهر در مقایسه با پالایشگاهها یا مخازن عظیم نفتی، اهداف کوچکتری هستند اما برای تداوم جریان نفت نقش حیاتی دارند. آسیب به چند ایستگاه میتواند، فشار جریان را در صدها کیلومتر از خط لوله مختل کرده و اپراتورها را به توقف عملیات وادار کند.
در این میان دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، مدعی شد به اعتقاد او ایران احتمالاً پشت حملاتی است که به تعطیلی خط لوله نفت شرق به غرب عربستان منجر شده است. ترامپ همچنین گفت حوثیهای یمن با آمریکا تماس گرفتهاند و به واشنگتن گفتهاند که نمیخواهند، وارد جنگ با نیروهای آمریکایی شوند. اما این روایت با واکنش انصارالله روبهرو شد. حزام الاسد، عضو دفتر سیاسی جنبش انصارالله یمن، اظهارات ترامپ را رد کرد و آنها را فاقد هرگونه مبنای واقعی دانست. او گفت، ترامپ «طبق معمول» با طرح ادعاهای مضحک و دروغ، روایتهایی را مطرح میکند که صحت ندارند و در ادامه با استناد به یک ضربالمثل عامیانه گفت: «دستی که نمیتوانی بشکنی را ببوس و برای شکستن آن دعا کن». فارغ از اینکه عامل اصلی حمله چه کسی بوده است، هدف قرار گرفتن این خط لوله، تصویری روشن از تغییر ماهیت جنگ در خاورمیانه ارائه میدهد. پهپادهای ارزانقیمت اکنون میتوانند زیرساختهایی را هدف بگیرند که حفاظت از آنها هزینههای هنگفتی برای دولتها دارد. پیام حمله برای عربستان نیز روشن است: عمق خاک این کشور و زیرساختهای حیاتی آن دیگر لزوماً مناطق امن و خارج از دسترس نیستند. در چنین شرایطی مسیرهای زمینی جایگزین نمیتوانند، خطر ژئوپلیتیکی را حذف کنند بلکه تنها شکل آن را تغییر میدهند. اگر پیشتر تنگه هرمز مهمترین نگرانی امنیت انرژی بود اکنون خطوط لوله، ایستگاههای پمپاژ و پایانههای نفتی نیز به اهدافی بالقوه تبدیل شدهاند؛ تحولی که میتواند، معادله امنیت انرژی در منطقه و حتی بازار جهانی نفت را تحتتأثیر قرار دهد.
