توسط : تفاهمنامه انجمن ققنوس و جراحان پلاستیک برای حمایت از بیماران سوختگی
گروه اجتماعی: برای بسیاری از بیماران سوخته، پایان بستری در بیمارستان، پایان درمان نیست؛ بلکه آغاز مسیری طولانی برای جراحیهای ترمیمی، توانبخشی، درمانهای روانشناختی و بازگشت به زندگی اجتماعی است. نشست مشترک انجمن ققنوس؛ جمعیت حمایت از بیماران سوخته و انجمن جراحان پلاستیک و زیبایی ایران در ۲۷ مرداد ماه اگرچه با امضای تفاهمنامه همکاری میان دو انجمن برگزار شد اما بحثهای آن فراتر از یک همکاری صنفی رفت و به ضرورت شکلگیری تقسیم کاری ملی برای پیشگیری، درمان و حمایت از بیماران سوخته رسید. در ابتدای نشست، دکتر محمدجواد فاطمی، رئیس هیأتمدیره انجمن ققنوس و فوقتخصص جراحی پلاستیک، بر ضرورت همکاری میان بخشهای مختلف و توجه بیشتر به بیماران سوخته و اقدامات پیشگیرانه تأکید کرد.
در ادامه پنل تخصصی با حضور دکتر محمود اولیایی، رئیس کمیسیون مسئولیت اجتماعی اتاق بازرگانی ایران و رئیس هیأتمدیره شبکه ملی سمنها، دکتر افشین فرهانچی مدیر اداره سازمانهای مردمنهاد و خیریه وزارت بهداشت، دکتر بابک نیکومرام رئیس انجمن جراحان پلاستیک و زیبایی ایران، دکتر علیرضا جلالی مدیرعامل انجمن ققنوس و مریم الهامیان از اعضای انجمن ققنوس و مستندساز برگزار شد.
وقتی درمان با خروج از بیمارستان تمام نمیشود
یکی از بخشهای مهم نشست، حضور تعدادی از «ققنوسها» در کنار پزشکان و مدیران بود؛ بیمارانی که از تجربه زیسته خود و مشکلات پس از حادثه گفتند؛ از طولانی بودن و هزینه درمان تا نیاز به جراحیهای ترمیمی، توانبخشی و خدمات روانشناختی.
برای بیمار دچار سوختگی شدید، پایان مرحله حاد درمان الزاماً پایان مسیر نیست. اسکارهای شدید، کنتراکچر، محدودیت حرکتی، تغییر شکل اندام یا صورت و مشکلات عملکردی ممکن است، بیمار را سالها درگیر درمان کند. جراحی ترمیمی، فیزیوتراپی، کاردرمانی و درمان اسکار بخشی از این مسیر است. از همینرو جراحی پلاستیک و ترمیمی را نمیتوان صرفاً در چارچوب خدمات زیبایی قرار داد. بسیاری از این مداخلات با هدف بازگرداندن عملکرد اندام، کاهش محدودیت حرکتی و بهبود کیفیت زندگی انجام میشوند؛ موضوعی که در پوشش بیمهای و تأمین هزینه درمان اهمیت دارد.
تفاهمنامهای که باید از کاغذ عبور کند
تفاهمنامه انجمن ققنوس و انجمن جراحان پلاستیک و زیبایی ایران، تلاشی برای سازمانیافته کردن بخشی از ظرفیت جامعه پزشکی و مدنی است؛ ظرفیتی که میتواند، دسترسی بیماران کمبرخوردار به خدمات ترمیمی را افزایش دهد. اما اهمیت اصلی این توافق پس از امضا مشخص میشود. چه تعداد جراح در این شبکه مشارکت خواهند کرد؟ بیماران چگونه شناسایی و ارجاع میشوند؟ معیار اولویتبندی چیست؟ چه خدماتی تحتپوشش قرار میگیرد و نتایج همکاری چگونه ارزیابی خواهد شد؟
پاسخ به این پرسشها میتواند، تفاهمنامه را از یک سند همکاری به مدلی اجرایی تبدیل کند؛ مدلی که در آن جراحان داوطلب، ظرفیت مشخصی از خدمات خود را به بیماران نیازمند اختصاص دهند و انجمن ققنوس نیز شناسایی و ارجاع بیماران را سازماندهی کند.
مسئولیت اجتماعی؛ فراتر از کمک مالی
در حوزه سوختگی، مسئولیت اجتماعی نباید تنها به پرداخت هزینه درمان چند بیمار محدود شود. ارتقای استانداردهای ایمنی در محیطهای کاری، تولید محصولات ایمنتر، حمایت از برنامههای پیشگیری، اختصاص بخشی از ظرفیت حرفهای پزشکان به بیماران کمبرخوردار و مشارکت شرکتها در آموزش عمومی همگی میتوانند، بخشی از این مسئولیت باشند. اگر هدف کاهش بار سوختگی است، منابع باید پیش از وقوع حادثه نیز فعال شوند. آموزش عمومی، ایمنی محیط کار و خانه، استاندارد تجهیزات، نظارت بر وسایل گرمایشی و پختوپز و آموزش کودکان و والدین حلقههای زنجیره پیشگیری هستند.
پیشگیری، یک مسئولیت بینبخشی
حل مسئله سوختگی تنها در اختیار وزارت بهداشت نیست. بخش مهمی از عوامل خطر خارج از بیمارستان شکل میگیرند و به همین دلیل پیشگیری نیازمند همکاری چند دستگاه است. وزارت آموزشوپرورش میتواند، آموزش ایمنی را از سنین پایین وارد برنامههای آموزشی کند. دستگاههای مسئول استاندارد باید بر کیفیت تجهیزات و محصولات نظارت داشته باشند. شهرداریها و نهادهای محلی میتوانند در ایمنی فضاهای عمومی نقش داشته باشند و بخش خصوصی نیز در تولید محصولات ایمنتر و تأمین منابع مشارکت کند. سازمانهای مردمنهاد نیز میتوانند، حلقه اتصال میان دولت، جامعه پزشکی و بیماران باشند؛ بهویژه در آموزش، مطالبهگری و انتقال نیازهای واقعی بیماران.
زخمهایی که روی پوست نمیمانند
سوختگی تنها آسیب جسمی ایجاد نمیکند. تغییرات ظاهری و آثار روانی حادثه میتواند، بازگشت بیمار به جامعه را دشوار کند. نگاه خیره، ترحم، انزوای اجتماعی و حتی تبعیض شغلی، مسائلی هستند که با یک عمل جراحی برطرف نمیشوند. بنابراین بازگشت بیمار به تحصیل، اشتغال و روابط اجتماعی باید بخشی از درمان موفق باشد. حضور «ققنوسها» در چنین نشستهایی نیز اهمیت دارد؛ چراکه تجربه آنان نشان میدهد، نیازهای بیمار پس از ترخیص ادامه دارد و همه این نیازها در پرونده پزشکی ثبت نمیشود.
آزمون واقعی تفاهمنامه
حالا آزمون اصلی تفاهمنامه ۲۷ مرداد آغاز شده است؛ آزمونی که نتیجه آن نه در مراسم امضا بلکه در اجرای تعهدات مشخص خواهد شد. شکلگیری شبکه جراحان، تعیین فرآیند ارجاع، تأمین منابع و سنجش نتایج، میتواند این همکاری را به الگویی پایدار تبدیل کند. سوختگی با افزایش ظرفیت درمان بهتنهایی حل نمیشود و کمکهای خیریه نیز پاسخگوی تمام نیازهای بیماران نیست. آنچه مورد نیاز است، زنجیرهای از پیشگیری و درمان استاندارد تا جراحی ترمیمی، توانبخشی، حمایت روانی-اجتماعی و بازگشت به زندگی است. از این منظر، تفاهمنامه انجمن ققنوس و انجمن جراحان پلاستیک و زیبایی ایران میتواند، آغاز همکاری گستردهتری باشد؛ همکاریای که در آن دولت، جامعه پزشکی، سازمانهای مردمنهاد و بخش خصوصی هرکدام سهم مشخصی در کاهش رنج بیماران و پیشگیری از حوادث برعهده بگیرند.
