توسط : فعالیت نیروهای دموکراتیک سوریه پایان یافت
گروه بینالملل: مظلوم عبدی، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد) در کاخ ریاستجمهوری دمشق و در حضور رسانهها، پایان مأموریت این نیرو و انحلال آن بهعنوان یک نیروی نظامی مستقل را اعلام کرد؛ تصمیمی که میتواند یکی از مهمترین نقاط عطف در بازآرایی سیاسی و امنیتی سوریه پس از سقوط حکومت بشار اسد باشد. عبدی پس از دیدار با احمد الشرع، رئیسجمهور موقت سوریه، ابتدا به عربی سپس به کردی تأکید کرد که قسد دیگر بهعنوان یک نیروی نظامی مستقل فعالیت نخواهد کرد.
این تحول در ادامه توافق ۲۹ ژانویه میان دمشق و قسد رخ میدهد؛ توافقی که هدف آن پایان درگیریها و آغاز روندی مرحلهای برای ادغام نیروهای نظامی و نهادهای اداری دو طرف بود. براساس این توافق، نیروهای نظامی از خطوط تماس عقبنشینی میکنند و نیروهای امنیتی وابسته به وزارت کشور سوریه، وارد مراکز شهرهای الحسکه و قامشلی میشوند. همچنین قرار است، بخشی از نیروهای قسد و نیروهای کوبانی در قالب یک لشکر سه تیپی وابسته به استان حلب در ساختار ارتش سوریه ادغام شوند.
اما دامنه توافق تنها به مسائل نظامی محدود نیست. ادغام نهادهای اداره خودگردان در ساختار دولت سوریه، تعیینتکلیف کارکنان غیرنظامی، حل مسائل حقوق مدنی و آموزشی کردها و فراهم کردن زمینه بازگشت آوارگان نیز در دستورکار قرار گرفته است. براساس اعلام منابع سوری، مظلوم عبدی نیز پس از انحلال قسد قرار است بهعنوان مشاور احمد الشرع فعالیت کند؛ تغییری که نشان میدهد دمشق تلاش دارد، بخشی از رهبران سابق ساختار خودمختار را، بهجای حذف کامل، در نظم سیاسی جدید جذب کند.
قسد بیش از یک دهه یکی از مهمترین بازیگران میدانی سوریه بود. این نیرو با حمایت نظامی آمریکا، بخش بزرگی از شمال و شرق کشور را در اختیار داشت و در جنگ علیه داعش، شریک اصلی زمینی ائتلاف بینالمللی به رهبری واشنگتن محسوب میشد. اداره خودگردان شمال و شرق سوریه نیز همزمان مدلی مبتنی بر خودگردانی محلی، سکولاریسم و ایده «کنفدرالیسم دموکراتیک» را دنبال میکرد. اکنون با ادغام این ساختار در نهادهای دمشق، یکی از مهمترین نمونههای حکمرانی غیرمتمرکز در سوریه در حال پایانیافتن است.
تغییر رویکرد آمریکا نسبت به سوریه نیز در این معادله نقش مهمی داشت. با کاهش حمایت واشنگتن و تغییر موازنه قدرت پس از سقوط بشار اسد، توان قسد برای حفظ موقعیت مستقل خود در برابر دمشق و ترکیه کاهش یافت. فشارهای نظامی و اقتصادی، از دست رفتن بخشی از مناطق تحتکنترل و دشوارتر شدن دسترسی به منابع درآمدی، گزینه مقاومت را برای قسد پرهزینهتر کرد. در چنین شرایطی، ادغام در ساختار دولت به راهی برای حفظ بخشی از دستاوردهای سیاسی و فرهنگی کردها تبدیل شد.
در مقابل، دمشق با این توافق گامی مهم برای احیای حاکمیت مرکزی برداشته است. با این حال پایان قسد الزاماً بهمعنای پایان همه اختلافات نیست. نحوه ادغام هزاران نیروی نظامی، جایگاه نیروهای امنیت داخلی «آسایش» آینده زندانیان داعش همچنین ادغام زنان رزمنده ازجمله مسائلی است که میتواند، روند اجرای توافق را با چالش مواجه کند.
برای کردهای سوریه نیز معادله دو وجه دارد: رویای خودمختاری گسترده روژاوا تضعیف میشود اما در مقابل امتیازاتی همچون بهرسمیت شناختن زبان کردی، آموزش به زبان مادری، رسمیت یافتن نوروز و حل مسئله تابعیت هزاران کرد، میتواند بخشی از دستاوردهای یک دهه گذشته را حفظ کند. به این ترتیب انحلال قسد را میتوان نه صرفاً پایان یک نیروی نظامی بلکه آغاز آزمونی بزرگ برای سوریه جدید دانست؛ آزمونی که موفقیت آن به این بستگی دارد که آیا دمشق میتواند میان بازگرداندن حاکمیت مرکزی و حفظ حقوق و هویت جوامع کُرد، توازن برقرار کند یا نه.
