توسط : لندن با جلب حمایت ۲۹ کشور و اعمال تحریم‌های جدید پرونده فیرفورد را به محور تازه تقابل با ایران تبدیل کرد
ماجرای پایگاه هوایی فیرفورد از یک پرونده امنیتی در بریتانیا فراتر رفته و به نقطه تازه‌ای از تنش میان تهران و کشورهای غربی تبدیل شده است؛ پرونده‌ای که در آن، لندن از کشف طرحی برای حمله به یک پایگاه نظامی خبر می‌دهد، واشنگتن از تهدید علیه بمب‌افکن‌های خود سخن می‌گوید و ۲۹ کشور با انتشار بیانیه‌ای مشترک، ارزیابی دولت بریتانیا درباره نقش ایران را تأیید می‌کنند. تهران اما اتهام‌های مطرح شده را رد کرده و لندن را به طرح ادعاهای بی‌سند و تلاش برای فرار از پاسخگویی درباره همکاری نظامی با آمریکا و اسرائیل متهم می‌کند. در مرکز این مناقشه، پایگاه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در فیرفورد، در منطقه گلاسترشر و حدود ۱۶۰ کیلومتری غرب لندن، قرار دارد؛ تأسیساتی که به‌دلیل میزبانی از بمب‌افکن‌های راهبردی نیروی هوایی آمریکا در محاسبات نظامی واشنگتن اهمیت ویژه‌ای دارد. اکنون همین پایگاه به کانون اتهام‌های امنیتی، تحریم‌های تازه و صف‌آرایی دیپلماتیک میان ایران و متحدان غربی تبدیل شده است.
بیانیه ۲۹ کشور
۲۹ کشور ازجمله آمریکا، بریتانیا، فرانسه، آلمان، کانادا، استرالیا در بیانیه‌ای مشترک، آنچه را «اقدامات خصمانه» ایران خوانده‌اند، محکوم کردند. امضاکنندگان مدعی شدند، تلاش برای تهدید یا آسیب رساندن به افراد در خاک کشورهایشان پذیرفتنی نیست و حملات سایبری و فعالیت‌های ترکیبی منتسب به تهران را نیز محکوم کردند. در این بیانیه، حادثه فیرفورد نشانه‌ای از آمادگی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برای انجام حملات فراتر از مرزهای ایران توصیف شده است. کشورهای امضاکننده همچنین هشدار داده‌اند که علیه هر فرد یا گروهی که به نمایندگی از تهران دست به اقدامات خصمانه بزند، اقدام خواهند کرد. پیام سیاسی بیانیه روشن است: دولت‌های امضاکننده می‌خواهند، موضوع فیرفورد را نه صرفاً یک پرونده امنیتی بریتانیایی بلکه بخشی از نگرانی مشترک خود درباره فعالیت‌های منتسب به ایران معرفی کنند. با این حال انتشار این بیانیه به‌معنای اثبات مستقل ادعاهای مطرح شده درباره حادثه نیست؛ ادعاهایی که تهران آنها را قاطعانه رد می‌کند.
ادعاهای لندن
مقام‌های بریتانیایی تلاش کرده‌اند، پرونده فیرفورد را در چارچوبی وسیع‌تر از یک طرح ادعایی برای حمله به تأسیسات نظامی قرار دهند. به گزارش پی‌بی‌اس، شمار پرونده‌های امنیت ملی مرتبط با فعالیت دولت‌های متخاصم، از جمله ایران، در ۶ ماه منتهی به دسامبر ۲۰۲۵ حدود ۵۰ درصد افزایش یافته است.
شَبانا محمود، وزیر کشور بریتانیا، روز دوشنبه گفت، حادثه فیرفورد «بیانگر روندی گسترده‌تر» است. او مدعی شد، کشورهایی مانند ایران از نیروهای نیابتی برای انجام اقدامات خصمانه در خاک بریتانیا استفاده می‌کنند و با پرداخت پول به مجرمان یا سوءاستفاده از افراد ساده‌لوح، می‌کوشند ضمن پیشبرد اهداف خود، امکان انکار نقش مستقیم‌شان را حفظ کنند.
اندی برنهام، نخست‌وزیر بریتانیا نیز ادعا کرد، ارزیابی دولت نشان می‌دهد این حادثه به احتمال بسیار زیاد در ایران هماهنگ شده و تقریباً به‌طور قطع به دستور تهران انجام گرفته است. او وعده داد لندن با استفاده از شبکه‌های مجرمانه منتسب به ایران مقابله کند، منابع مالی آنها را هدف قرار دهد و تحریم‌های بیشتری برای محدود کردن توانایی ایران در آسیب رساندن به بریتانیا اعمال کند.
اد میلیبند، وزیر امور خارجه بریتانیا نیز فعالیت‌های منتسب به شبکه‌های تبهکار، گروه‌های نیابتی و ساختارهای مورد حمایت حکومت ایران را غیرقابل قبول خواند. مجموع این مواضع نشان می‌دهد که لندن می‌خواهد علاوه بر پیگیری پرونده فیرفورد، مقابله با آنچه تهدیدهای فرامرزی ایران می‌نامد را به بخشی از سیاست امنیتی گسترده‌تر خود تبدیل کند.
احضار سفیر و تحریم‌های تازه
در ادامه این روند، وزارت امور خارجه بریتانیا، علی موسوی، سفیر ایران در لندن را احضار کرد. موسوی در دیدار با معاون وزیر خارجه بریتانیا در امور خاورمیانه، ادعاهای مطرح شده درباره نقش تهران در حادثه فیرفورد را قاطعانه رد کرد و از طرف بریتانیایی خواست از موضع‌گیری بدون سند و مدرک خودداری کند. همزمان لندن دو تبعه ایرانی را تحریم کرد: روح‌الله بازقندی که وزارت خارجه بریتانیا او را رئیس عملیات ضدجاسوسی سپاه پاسداران معرفی کرده و شهرام علیرضا تمرزاده‌جکی که به ادعای این وزارتخانه در تسهیل فعالیت‌های شبکه تبهکار زین‌دشتی نقش داشته است. لندن مدعی است، افراد تحریم شده در طرح‌هایی علیه مخالفان حکومت ایران دست داشته‌اند. این اقدامات، پرونده فیرفورد را از سطح اتهام‌های امنیتی به عرصه فشار دیپلماتیک و اقتصادی کشانده است. با این حال، تحریم‌های اعلام شده نیز بر مبنای ارزیابی دولت بریتانیا صورت گرفته‌اند و ادعاهای مطرح شده درباره افراد هدف را نباید با اثبات مستقل همه اتهام‌ها یکسان دانست.
پاسخ تهران
وزارت امور خارجه ایران در واکنش به مواضع لندن، انتساب حادثه امنیتی ادعایی در فیرفورد به تهران را به‌شدت محکوم کرد. در بیانیه این وزارتخانه، ادعاهای بریتانیا «توطئه‌ای زشت» برای پیشبرد کارزار ایران‌ستیزی و فرار از پاسخگویی درباره مشارکت لندن در تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران توصیف شده است.
این موضع‌گیری نشان‌دهنده اختلافی فراتر از یک پرونده امنیتی است. از نگاه تهران، همکاری نظامی بریتانیا با آمریکا در عملیات علیه ایران، زمینه اصلی مناقشه را تشکیل می‌دهد؛ در مقابل، لندن مدعی است با تهدیدهایی علیه امنیت داخلی خود روبه‌روست و باید با آنها مقابله کند. در نتیجه، دو طرف نه‌تنها درباره مسئولیت حادثه بلکه درباره ماهیت اقدامات امنیتی و نظامی یکدیگر نیز اختلاف دارند.
تنش در مسیر عملیات پنهانی
در چشم‌انداز پیش رو، پرونده فیرفورد می‌تواند به تشدید فشارهای امنیتی، گسترش عملیات ضدجاسوسی و افزایش تنش‌های دیپلماتیک میان تهران و لندن منجر شود. بریتانیا احتمالاً تقویت حفاظت از زیرساخت‌های نظامی، افزایش تبادل اطلاعات با متحدان و پیگیری شبکه‌های مالی و مجرمانه مظنون را در دستورکار قرار خواهد داد. هماهنگی با شرکای اطلاعاتی ازجمله اعضای ائتلاف «فایو آیز» نیز می‌تواند، بخشی از این تلاش‌ها باشد. در مقابل، ادامه اتهام‌زنی‌ها و تحریم‌ها ممکن است، فضای گفت‌وگو میان دو کشور را محدودتر کند. لندن باید همزمان امنیت تأسیسات خود را تضمین کند و همکاری نظامی با واشنگتن را ادامه دهد؛ تهران نیز اتهام‌های مطرح شده را رد می‌کند و مشارکت بریتانیا در عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل را زیر سوال می‌برد. با این همه هنوز نمی‌توان درباره پیامدهای نهایی پرونده با قطعیت داوری کرد. خروج بمب‌افکن‌های آمریکایی از فیرفورد به‌تنهایی نشانه عقب‌نشینی راهبردی واشنگتن نیست و ادعاهای مربوط به هدایت طرح حمله از سوی ایران نیز همچنان با رد رسمی تهران روبه‌روست. آنچه روشن است، تبدیل یک پرونده امنیتی به مناقشه‌ای چندلایه است که می‌تواند روابط سیاسی، همکاری‌های نظامی و محاسبات امنیتی دو طرف را برای مدتی طولانی تحت‌تأثیر قرار دهد.
