تهدید ایران و تماس ترامپ با نتانیاهو،باعث توقف حملات اسرائیل به لبنان شد
درحالی که تنها چند ساعت از اعلام آتشبس میان اسرائیل و حزبالله با میانجیگری دونالد ترامپ گذشته بود، جنوب لبنان بار دیگر به صحنه تنشهای نظامی تبدیل شد. آرامش نسبی که بر بیروت حاکم شده بود با هشدارهای جدید ارتش اسرائیل به ساکنان شهر نبطیه و ادامه حملات در جنوب لبنان به سرعت رنگ باخت؛ تحولاتی که نشان میدهد، فاصله میان آتشبس اعلامی و واقعیت میدانی همچنان عمیق است و بازیگران منطقهای و بینالمللی درحال آزمودن معادلات جدید قدرت هستند. دونالد ترامپ که خود را معمار توقف درگیریها معرفی کرده از تماس تلفنی «بسیار سازنده» با بنیامین نتانیاهو خبر داده و مدعی شده، نخستوزیر اسرائیل را از اجرای یک حمله گسترده به بیروت منصرف کرده است. رئیسجمهور آمریکا همچنین اعلام کرد با نمایندگان رهبری حزبالله نیز تماس داشته و دو طرف پذیرفتهاند از تبادل آتش خودداری کنند. اما تنها ساعاتی بعد سخنان مقامهای اسرائیلی، تصویری متفاوت از واقعیت ارائه داد. نتانیاهو تأکید کرد که مواضع تلآویو تغییری نکرده و اسرائیل همچنان حق پاسخگویی به هرگونه اقدام حزبالله را برای خود محفوظ میداند. این درحالی است که به گفته برخی از رسانهها ازجمله آکسیوس از تماس پرتنش رهبران اسرائیل و آمریکا خبر دادند؛ تماسی که در آن رئیسجمهور آمریکا به نخستوزیر اسرائیل گفت: این اقدامات مذاکرات با ایران را به نابودی خواهد کشاند. به نوشته آکسیوس، ترامپ نسبت به طرحهای اسرائیل برای گسترش عملیات نظامی و هدف قرار دادن بیروت ابراز خشم کرده و هشدار داد چنین اقداماتی انزوای بینالمللی اسرائیل را افزایش میدهد. اما واکنش در اسرائیل بهنوع دیگری بود و اسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، پا را فراتر گذاشت و از شکلگیری «معادلهای جدید» سخن گفت؛ معادلهای که براساس آن هرگونه حمله به شمال اسرائیل میتواند به حمله مستقیم به ضاحیه جنوبی بیروت منجر شود. او حتی مدعی شد که این رویکرد با اطلاع و حمایت واشنگتن به دولت لبنان و سایر طرفهای ذیربط منتقل شده است. همزمان ارتش اسرائیل نیز با متهم کردن حزبالله به نقض آتشبس، دستور تخلیه شهر نبطیه را صادر کرد؛ اقدامی که بسیاری آن را مقدمه عملیات نظامی جدید در جنوب لبنان ارزیابی میکنند. اما پرسش مهم اینجاست که چرا تلآویو در شرایطی که از یکسو آتشبس اعلام شده و از سوی دیگر تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنش در جریان است بر تشدید فشار نظامی اصرار دارد؟ بخشی از پاسخ را باید در تحولات گستردهتر منطقه جستوجو کرد. طی هفتههای اخیر نشانههایی از پیشرفت در مسیر تفاهم میان تهران و واشنگتن مشاهده شده است؛ روندی که میتواند به کاهش تنشهای منطقهای و در نهایت تثبیت آتشبس در لبنان منجر شود. از نگاه بسیاری از ناظران، اسرائیل نگران آن است که پیش از دستیابی به اهداف راهبردی خود در لبنان، فضای سیاسی منطقه به سمت توافق و آرامش حرکت کند. هدف اعلامی اسرائیل از عملیاتهای اخیر، تضعیف و در نهایت خلعسلاح حزبالله عنوان شده است؛ هدفی که حتی برخی کارشناسان غربی نیز تحقق آن را از طریق ابزار نظامی بسیار دشوار میدانند. تلآویو و واشنگتن پس از ترور سیدحسن نصرالله و ضربه زدن به بخشی از ساختار فرماندهی حزبالله، تصور میکردند این گروه وارد مرحلهای از ضعف راهبردی شده است. با این حال تحولات میدانی ماههای اخیر نشان داده که حزبالله همچنان توانایی حفظ ساختار عملیاتی خود و اجرای حملات مؤثر را دارد. در همین زمینه عبدالباری عطوان، تحلیلگر سرشناس جهان عرب معتقد است، اسرائیل در لبنان با یک بنبست راهبردی مواجه شده است. به باور او، جنگ کنونی میتواند به یک نبرد فرسایشی تبدیل شود؛ جنگی که هزینههای آن برای تلآویو بهمراتب بیشتر از دستاوردهای احتمالی خواهد بود. این تحلیل بر این فرض استوار است که حزبالله همچنان بخشی از توانمندیهای نظامی خود را حفظ کرده و در صورت گسترش درگیری، قادر است جبهههای جدیدی را علیه اسرائیل فعال کند. در چنین شرایطی لبنان بار دیگر به نقطه تلاقی دو مسیر متضاد تبدیل شده است؛ از یکسو تلاشهای دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش جنگ و از سوی دیگر محاسبات نظامی بازیگرانی که میخواهند پیش از تثبیت هرگونه توافق سیاسی، واقعیتهای جدیدی را در میدان نبرد ایجاد کنند. هشدار تخلیه نبطیه و تهدید ضاحیه را میتوان بخشی از همین رقابت دانست؛ رقابتی که سرنوشت آن نه فقط در جنوب لبنان بلکه در میز مذاکرات میان تهران، واشنگتن و سایر بازیگران منطقهای تعیین خواهد شد.

