توسط : هشدار سیدحسین مرعشی به مسئولان ارشد کشور: هر تدبیر سیاسی و نظامی و هر عقب‌نشینی تاکتیکی که لازم باشد باید انجام شود تا ایران حفظ شود و مردم بیش از این تحت فشارهای روزافزون قرار نگیرند
گروه سیاسی: سیدحسین مرعشی، دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی ایران، در گفت‌وگو با «کافه خبر» خبرآنلاین، با هشدار درباره احتمال وقوع جنگ سوم، از مسئولان ارشد کشور خواست، جلوگیری از درگیری تازه را به اولویت اصلی خود تبدیل کنند. او خطاب به رئیس‌جمهور، رئیس مجلس، دبیر شورای عالی امنیت ملی و فرماندهان سپاه هشدار داد که مسئولان برای جلوگیری از جنگ سوم مطلقاً حق هیچ ریسکی ندارند. مرعشی معتقد است حفظ ایران، تمامیت ارضی کشور و کاهش فشارهای اقتصادی بر مردم باید بر تحقق همزمان همه اهداف سیاسی و هسته‌ای مقدم باشد. او با دفاع از مذاکره به‌عنوان بخشی از دفاع ملی تأکید می‌کند که نمی‌توان کشور را برای مدتی نامعلوم در وضعیت نه جنگ و نه صلح نگه داشت و همزمان انتظار داشت، اقتصاد و معیشت مردم از بحران عبور کند. مرعشی در این چارچوب تأکید دارد که هر عقب‌نشینی تاکتیکی برای حفظ ایران لازم است باید انجام شود.
اول ایران، بعد همه دستاوردها
مرعشی در ارزیابی شرایط کشور، ابتدا به جنگ‌های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه اشاره می‌کند؛ دو جنگی که به گفته او، ایران در آنها با ارتش آمریکا و ارتش اسرائیل مواجه شد و توانست در برابر تلاش‌ها برای تسلیم یا نابودی کشور ایستادگی کند. با این حال او معتقد است، موفقیت در میدان نظامی به‌تنهایی برای عبور از بحران کافی نیست و دیپلماسی باید بتواند، دستاوردهای نظامی را تثبیت کند. دبیرکل حزب کارگزاران با اشاره به توافق ۱۴ ماده‌ای میان ایران و آمریکا می‌گوید این توافق می‌توانست زمینه خروج کشور از شرایط بحرانی را فراهم کند اما اکنون بار دیگر ایران در وضعیتی قرار گرفته که فشارهای اقتصادی و احتمال درگیری مجدد، آینده کشور را تحت‌تأثیر قرار داده است. به گفته مرعشی، آمریکا می‌کوشد بدون ورود به جنگی تازه از طریق محاصره دریایی و فشار اقتصادی ایران را به پذیرش امتیازهای هسته‌ای وادار کند؛ در مقابل اسرائیل و برخی متحدان منطقه‌ای آن، به گفته او، از تضعیف بیشتر ایران استقبال می‌کنند. در چنین شرایطی، مرعشی اولویت اصلی کشور را حفظ ایران می‌داند و تصریح می‌کند: «ایران، مهم‌تر از هر مسئله دیگری است؛ مهم‌تر از غنی‌سازی و مهم‌تر از حفظ دستاوردهای هسته‌ای. حفظ ایران و نظام جمهوری اسلامی باید در اولویت قرار داشته باشد». او معتقد است، مسئولان باید امکانات واقعی کشور را در نظر بگیرند و میان اهداف کوتاه‌مدت و بلندمدت تفاوت قائل شوند. از نگاه او، نمی‌توان انتظار داشت که همه خواسته‌های کشور در یک بازه زمانی کوتاه محقق شود و اصرار بر تحقق همزمان تمام اهداف، می‌تواند هزینه‌های سنگینی برای کشور داشته باشد.
درس شاه عباس؛ عقب‌نشینی برای حفظ کشور
مرعشی برای توضیح ضرورت انعطاف در تصمیم‌گیری به تجربه شاه عباس صفوی اشاره می‌کند؛ پادشاهی که با تهدیدهای عثمانی در غرب ازبک‌ها در شرق و پرتغالی‌ها در جنوب مواجه بود. به روایت او شاه عباس به‌جای درگیری همزمان با همه دشمنان، اولویت‌بندی کرد و برای تمرکز بر جبهه شرقی ابتدا با عثمانی‌ها آتش‌بس کرد و حتی تا تبریز عقب نشست. شاه عباس پس از تثبیت موقعیت ایران در شرق به مقابله با عثمانی‌ها بازگشت و در ادامه پرتغالی‌ها را نیز از جنوب کشور بیرون راند. مرعشی این تجربه را نمونه‌ای از ضرورت انتخاب راهبرد متناسب با امکانات و شرایط کشور می‌داند؛ رویکردی که در آن عقب‌نشینی مقطعی لزوماً به‌معنای شکست نیست. او در ادامه، مهم‌ترین دستاوردی که جمهوری اسلامی باید در شرایط کنونی دنبال کند را حفظ تمامیت ارضی و استقلال ایران می‌داند و با تأکید بر ضرورت جلوگیری از جنگ تازه می‌گوید: «هر تدبیر سیاسی و نظامی و هر عقب‌نشینی تاکتیکی که لازم باشد باید انجام شود تا ایران حفظ شود و مردم بیش از این تحت فشارهای روزافزون قرار نگیرند».
اقتصاد زیر فشار؛ مردم تا کجا تاب می‌آورند؟
مرعشی با هشدار نسبت به وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم و با اشاره به تورم، افزایش نرخ ارز، محدودیت صادرات نفت و مشکلات صنایع معتقد است که ادامه محاصره دریایی و بلاتکلیفی سیاسی، اداره کشور را دشوارتر می‌کند. او درباره پیامدهای اقتصادی شرایط کنونی می‌گوید: «با تورمی که اکنون به سمت ارقام بسیار بالا حرکت می‌کند، نمی‌توان کشور را اداره کرد». از نگاه مرعشی، فشار اقتصادی فقط به کاهش قدرت خرید خانوارها محدود نمی‌شود. او به وضعیت کارگرانی اشاره می‌کند که شغل خود را از دست داده‌اند و به‌جای پرداخت حق بیمه ناچارند از بیمه بیکاری استفاده کنند؛ وضعیتی که درآمد صندوق‌های تأمین اجتماعی کاهش و هزینه‌های آنها را افزایش می‌دهد. مرعشی در همین زمینه هشدار می‌دهد: «نمی‌توان انتظار داشت که با افزایش روزافزون فشارهای اقتصادی، مردم همچنان به مقاومت ادامه دهند. تاب‌آوری مردم محدود است». او با اشاره به کاهش امید به آینده و دشوارتر شدن شرایط زندگی، تأکید می‌کند که مسئولان نمی‌توانند بدون توجه به پیامدهای اقتصادی تصمیم‌های خود، کشور را برای مدتی نامعلوم در وضعیت کنونی نگه دارند. او می‌پرسد: «آیا قرار است بایستیم تا تورم به ۱۰۰درصد برسد؟ بعد دلار به ۲۷۰ هزار تومان برسد و باز هم بایستیم؟ سپس دلار به ۴۰۰ هزار تومان برسد و باز هم بگوئیم باید مقاومت کنیم؟» مرعشی همچنین تغییر مدیران اقتصادی را به‌تنهایی راه‌حل بحران نمی‌داند و تصریح می‌کند: «در وضعیت دشواری که اکنون با آن مواجه هستیم صرف تغییر تیم اقتصادی دولت اتفاق تعیین‌کننده‌ای ایجاد نمی‌کند». او معتقد است مسئله اصلی، فراهم شدن امکان صادرات نفت، فروش محصولات پتروشیمی، بازگشت صنایع فولاد به شرایط مناسب و جبران خسارت‌های جنگ است؛ اقداماتی که به گفته او در شرایط محاصره و بی‌ثباتی اقتصادی با دشواری روبه‌رو هستند.
جنگ یا دیپلماسی؛ راه سومی وجود دارد؟
مخالفت با مذاکره یکی از موضوعات اصلی انتقاد مرعشی در این گفت‌وگو است. او در این باره می‌پرسد: «کسانی که می‌گویند، مذاکره نکنیم باید توضیح دهند که راه‌حل جایگزین‌شان چیست؟» او تأکید می‌کند که ایستادگی ایران در جنگ‌های گذشته به‌معنای مصونیت کشور از پیامدهای ادامه تنش نیست و باقی ماندن در شرایط نه جنگ و نه صلح نیز می‌تواند، خسارت‌های سنگینی به همراه داشته باشد. به گفته او، اگر قرار است مسیر نظامی دنبال شود باید اهداف، امکانات و هزینه‌های آن روشن باشد؛ در غیر این‌صورت، باید راهی برای پایان‌دادن به وضعیت کنونی پیدا کرد. مرعشی در جمع‌بندی این استدلال می‌گوید: «این جنگ یا باید در میدان نظامی پایان یابد یا در میدان دیپلماسی؛ مگر راه سومی وجود دارد؟» او در عین حال تأکید می‌کند: «دفاع از ایران صرفاً به‌معنای جنگیدن نیست؛ دیپلماسی نیز بخشی از دفاع از کشور است». دبیرکل حزب کارگزاران درباره امکان اعتماد به آمریکا نیز موضعی محتاطانه دارد و می‌گوید: «نمی‌خواهم بگویم می‌توان به ترامپ یا اساساً به نظام سیاسی آمریکا اعتماد کرد. بحث این است که ما به‌عنوان طرف ایرانی باید تلاش خود را برای بازگرداندن کشور به شرایط عادی انجام دهیم».
چه کسی گفته مذاکره خیانت است؟
مرعشی در ادامه، معتقد است گروه‌های سیاسی می‌توانند، دیدگاه‌های خود را مطرح کنند و مخالفان مذاکره نیز می‌توانند استدلال‌هایشان را به مسئولان ارائه دهند؛ اما مخالفت سیاسی نباید به توهین و اتهام‌زنی علیه مقام‌های کشور تبدیل شود. او با انتقاد از شعارهایی که مذاکره را خیانت می‌دانند، می‌گوید: «معنا ندارد عده‌ای به حرم امام رضا(ع) بروند و در جوار مزار رهبری علیه رئیس‌جمهور و رئیس مجلس شعار بدهند و مذاکره را خیانت بدانند». مرعشی سپس می‌پرسد: «چه کسی گفته که اصالت با جنگ است و صلح اولویتی ندارد؟» به اعتقاد او، تلاش برای جلوگیری از درگیری لزوماً به‌معنای نادیده گرفتن اصول یا چشم‌پوشی از دفاع نیست؛ بلکه می‌تواند بخشی از تدبیر برای حفظ جان انسان‌ها و جلوگیری از خسارت‌های بیشتر باشد. مرعشی همچنین تأکید می‌کند که تصمیم‌گیری درباره سیاست خارجی باید در چارچوب نهادهای مسئول انجام شود. به گفته او پس از بررسی دیدگاه‌های مختلف و اتخاذ تصمیم از سوی مراجع ذی‌صلاح، همه باید از تصمیم نهایی حمایت کنند.
واگرایی سیاسی و ضرورت بازگشت عقلانیت
مرعشی اختلافات سیاسی و تخریب مسئولان را یکی از مشکلات جدی کشور می‌داند. او معتقد است در شرایطی که ایران با فشارهای اقتصادی و امنیتی مواجه است، انتظار می‌رود همگرایی بیشتری میان جریان‌های سیاسی شکل بگیرد؛ اما آنچه مشاهده می‌کند، افزایش اختلاف‌ها و اتهام‌زنی‌هاست. او با اشاره به حملات سیاسی علیه حسن روحانی، محمد خاتمی و دیگر مقام‌های کشور می‌گوید: «امروز ایران با یکی از سخت‌ترین شرایط خود پس از پیروزی انقلاب مواجه است». مرعشی در ادامه تأکید می‌کند: «در چنین شرایط دشواری به‌جای آنکه همگرایی بیشتری در کشور شکل بگیرد با واگرایی گسترده‌ای مواجه شده‌ایم». او ریشه بخشی از این رفتارها را در غرور سیاسی و نادیده گرفتن واقعیت‌ها می‌بیند و معتقد است، پیروزی یک جریان سیاسی نباید به این تصور منجر شود که آن جریان می‌تواند بدون پاسخگویی هر تصمیمی بگیرد. مرعشی در این زمینه می‌گوید: «ترکیب غرور و جهل باعث می‌شود، افراد به‌راحتی اتهام بزنند، به جایگاه دیگران خدشه وارد کنند و به مقامات کشور، از جمله رئیس‌جمهور، توهین کنند». او همچنین با اشاره به حذف نیروهای سیاسی و مدیریتی، معتقد است محدود کردن دایره تصمیم‌گیری، ظرفیت کشور برای حل مسائل را کاهش می‌دهد. به باور او، اداره کشور به حضور نیروهای توانمند و تصمیم‌گیری مبتنی بر واقعیت‌های اقتصادی، سیاسی و امنیتی نیاز دارد. مرعشی با یادآوری هشدارهای آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی درباره استمرار بحران‌ها می‌گوید: «آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی تأکید می‌کردند، نمی‌توان کشور را برای مدتی طولانی در لبه پرتگاه نگه داشت. کشور باید وارد منطقه امن شود». او ثبات، امنیت و رونق اقتصادی را از نیازهای اصلی ایران می‌داند و معتقد است تضعیف اقتصاد، توان کشور برای تأمین امنیت و ایفای نقش منطقه‌ای را نیز تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.
مقابله با نفوذ یا تضعیف ایران؟
موضوع نفوذ و تسلط اطلاعاتی دشمن، بخش دیگری از گفت‌وگوی مرعشی است. او با اشاره به هدف قرار گرفتن فرماندهان نظامی، مقام‌های ارشد و دانشمندان هسته‌ای، تأکید می‌کند: «نمی‌توانیم بگوئیم مسئله صرفاً نفوذ است؛ موضوع تسلط اطلاعاتی دشمن است». او در ادامه نسبت به طرح‌هایی که به نام مقابله با نفوذ و بیگانگان مطرح می‌شوند، هشدار می‌دهد: «هر اقدامی که بنیان‌های علمی و آموزشی، روابط اقتصادی و روابط بین‌المللی کشور را تحت‌تأثیر قرار دهد، ضد منافع ملی است». او همچنین درباره طرح‌های مبتنی بر بدبینی گسترده به ارتباطات خارجی تصریح می‌کند: «چنین طرح‌هایی از بنیان اشکال دارند؛ زیرا همه چیز را از زاویه بدبینی و احتمال نفوذ بررسی می‌کنند». به اعتقاد مرعشی، مقابله با تهدیدهای اطلاعاتی نباید به بستن مسیرهای علمی و اقتصادی و افزایش بی‌اعتمادی در جامعه منجر شود. او هشدار می‌دهد: «این رویکرد در نهایت ایران را ضعیف‌تر می‌کند». مرعشی در توضیح پیامدهای چنین سیاست‌هایی، موضع خود را صریح بیان می‌کند: «ایران ضعیف همان چیزی است که نتانیاهو و ترامپ می‌خواهند».
آتش‌بس پایدار؛ نقطه عطف خروج از بحران
مرعشی در بخش دیگری از گفت‌وگو، توافق ۱۴ ماده‌ای میان ایران و آمریکا را فرصتی می‌داند که می‌توانست، مسیر کشور را تغییر دهد. او معتقد است باید بررسی شود که چرا توافق به نتیجه نرسید و سهم هر طرف در برهم خوردن آن چه بوده است. مرعشی در ادامه بر ضرورت ایجاد دوباره فرصتی برای خروج از بحران تأکید می‌کند: «ما باید بار دیگر آن نقطه عطف را ایجاد کنیم». به گفته او، دستیابی همزمان به همه خواسته‌ها از رفع تحریم‌ها و برداشته شدن محاصره دریایی تا حفظ تمام ظرفیت‌های هسته‌ای و دفاعی ممکن است در کوتاه‌مدت امکان‌پذیر نباشد. بنابراین مسئولان باید میان اهداف مختلف اولویت‌بندی کنند. مرعشی می‌گوید: «در برخی موارد باید امتیازهایی بدهیم تا بتوانیم امتیازهای مهم‌تری به دست بیاوریم». او در توضیح محدودیت‌های پیش‌روی کشور تأکید می‌کند: «نمی‌توانیم هم تمام خواسته‌های مربوط به انرژی هسته‌ای را حفظ کنیم، هم قدرت دفاعی خود را بدون هیچ تغییری نگه داریم، هم اقتصاد کشور را سامان دهیم و هم بدون مذاکره و صرفاً با قدرت نظامی، آمریکا را از منطقه خارج کنیم». از نگاه دبیرکل حزب کارگزاران، راه خروج از بحران در تبدیل وضعیت نه جنگ و نه صلح به آتش‌بسی پایدار و تکمیل تدریجی مذاکرات نهفته است؛ مسیری که باید همزمان با کاهش فشار اقتصادی، مهار تورم و ایجاد ثبات در بازار ارز دنبال شود. او در این زمینه تصریح می‌کند: «وضعیت نه جنگ و نه صلح باید به آتش‌بسی دائمی تبدیل شود و صلحی شکل بگیرد که مذاکرات مربوط به آن مرحله‌به‌مرحله تکمیل شود».
هشدار درباره جنگ سوم
مرعشی در پایان، ضرورت رسیدگی به مشکلات داخلی را با نگرانی از احتمال سوءاستفاده بازیگران خارجی از نارضایتی‌های اقتصادی و اجتماعی پیوند می‌دهد. او معتقد است برخی کشورهای منطقه ممکن است بر شکاف‌های داخلی ایران حساب باز کنند و از نارضایتی‌های قومی و اقتصادی برای افزایش فشار بر کشور بهره بگیرند. به همین دلیل نیز تأکید می‌کند: «باید پیش از آنکه نارضایتی‌های داخلی به ابزاری برای فشار خارجی تبدیل شوند برای رفع مشکلات کشور اقدام کنیم». مرعشی با اشاره به دشواری‌های اقتصادی و امنیتی موجود، بار دیگر بر ضرورت تصمیم‌گیری واقع‌بینانه تأکید می‌کند و می‌گوید: «مسئولان کشور باید اولویت‌بندی کنند و متناسب با شرایط امروز ایران، برای نجات مردم، حفظ دستاوردها و استقلال کشور، تصمیمات مهم و سخت بگیرند».
