توسط : گسترش درگیریهای یمن و عربستان
گروه بینالملل: بیش از ۷۲ ساعت از حمله موشکی و پهپادی نیروهای مسلح یمن به پالایشگاه جازان عربستان متعلق به آرامکو میگذرد اما شعلههای آتش در یکی از مهمترین مراکز پالایش نفت سعودی همچنان خاموش نشده است. همزمان با انتشار تصاویر ماهوارهای از ادامه حریق و اعلام حملات تازه یمن به زیرساختهای انتقال نفت عربستان، دو طرف وارد مرحلهای جدید از تقابل شدهاند؛ مرحلهای که دیگر تنها به حملات نظامی محدود نیست و امنیت انرژی، کشتیرانی دریای سرخ و توازن قدرت در منطقه را نیز تحتتأثیر قرار داده است. شبکه المسیره گزارش داده که آتشسوزی گسترده در پالایشگاه جازان همچنان ادامه دارد. تصاویر ماهوارهای و دادههای حرارتی منتشرشده از سوی سازمان فضایی آمریکا (ناسا) نیز نشان میدهد، بخش شرقی این مجتمع نفتی آسیب دیده و مخازن ذخیرهسازی و خطوط انتقال نفت در این قسمت دچار خسارت شدهاند. به گفته منابع یمنی، حجم دود برخاسته از پالایشگاه نشان میدهد، آتشسوزی به یکی از مخازن نفت خام سرایت کرده و صرفاً ناشی از عملیات معمول مشعلسوزی نیست. پالایشگاه جازان که ارزشی حدود ۲۱ میلیارد دلار دارد، روزانه ظرفیت پالایش ۴۰۰ هزار بشکه نفت را در اختیار دارد و از تأسیسات راهبردی صنعت انرژی عربستان بهشمار میرود. از اینرو ادامه آتشسوزی در این مجموعه، فارغ از میزان دقیق خسارت، پیام مهمی درباره آسیبپذیری زیرساختهای انرژی این کشور مخابره میکند. نیروهای مسلح یمن مسئولیت حمله به این پالایشگاه را برعهده گرفته و اعلام کردهاند این اقدام در پاسخ به حملات و تجاوزات عربستان به خاک یمن انجام شده است. یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، همچنین از حمله پهپادی به چندین نقطه حساس در مسیر انتقال نفت خام از شرق عربستان به بندر ینبع خبر داد و گفت، این عملیات در واکنش به نقض حریم هوایی یمن توسط پهپادهای سعودی صورت گرفته است. در مقابل وزارت دفاع عربستان اعلام کرد، سامانههای پدافند هوایی این کشور طی ساعات گذشته چندین پهپاد که قصد هدف قرار دادن تأسیسات نفتی در استان شرقی و شهر ریاض را داشتند، رهگیری و منهدم کردهاند. ریاض همچنین مدعی شد این پهپادها از خاک عراق به پرواز درآمدهاند و تأکید کرد، حق دفاع از خود و پاسخ در زمان و مکان مناسب را محفوظ میداند. همزمان با تشدید حملات متقابل، نبرد به عرصه دریایی نیز کشیده شده است. منابع یمنی میگویند طی ۴۸ ساعت گذشته سه نفتکش سعودی هدف قرار گرفتهاند و از آغاز اجرای محاصره دریایی تاکنون هیچ نفتکش سعودی موفق به عبور از تنگه بابالمندب نشده است. به گفته همین منابع از اوایل هفته گذشته تاکنون دستکم ۱۶کشتی سعودی پس از جلوگیری از عبور، ناچار به بازگشت شدهاند؛ رخدادی که در صورت تأیید، میتواند پیامدهای مهمی برای صادرات نفت عربستان و امنیت کشتیرانی در دریای سرخ داشته باشد. نشانههای اقتصادی این بحران نیز به تدریج آشکار شده است. شرکت اطلاعات دریایی «ویندوارد» پیشتر گزارش داده بود که بارگیری نفت خام در بندر ینبع عربستان پس از ۱۹ ژوئیه حدود ۴۰ درصد کاهش یافته است. اگر این روند ادامه یابد، فشار بر مسیرهای صادراتی عربستان افزایش خواهد یافت و بازار جهانی نفت نیز با نگرانی بیشتری تحولات دریای سرخ را دنبال خواهد کرد. در عرصه سیاسی نیز مقامهای دولت نجات ملی در صنعا، لحن تندی علیه ریاض اتخاذ کردهاند. عبدالواحد ابو راس، معاون وزیر امور خارجه این دولت، مدعی شده، عربستان پس از اتکا به آمریکا در تحقق اهداف خود در یمن شکست خورده و اکنون نیز با تکیه بر نیروهای محلی به نتیجهای نخواهد رسید. او هشدار داده ادامه محاصره یمن و تلاش برای تضعیف این کشور در نهایت به زیان اقتصاد عربستان تمام خواهد شد. با وجود این مواضع بسیاری از ناظران معتقدند، ریاض تمایل چندانی به آغاز یک جنگ گسترده دیگر با حوثیها ندارد. تجربه جنگ فرسایشی سالهای گذشته، هزینههای مالی سنگین، آسیب به جایگاه بینالمللی عربستان و پیامدهای انسانی گسترده همچنان در محاسبات رهبران سعودی نقش تعیینکنندهای دارد. در مقابل، حوثیها که سالها تجربه جنگ را پشت سر گذاشتهاند ظاهراً بر این باورند که افزایش فشار نظامی و اقتصادی میتواند هم جایگاه آنها را در معادلات داخلی یمن تقویت کند و هم امتیازهای بیشتری در مذاکرات سیاسی آینده برایشان به همراه داشته باشد. در چنین شرایطی، حمله به زیرساختهای نفتی، تهدید مسیرهای کشتیرانی و ادامه تبادل آتش نشان میدهد، رویارویی یمن و عربستان وارد مرحلهای شده که آثار آن دیگر تنها به مرزهای دو کشور محدود نیست. هرچه این چرخه تشدید تنش ادامه یابد، خطر گسترش بحران به آبراههای راهبردی منطقه و بازار جهانی انرژی نیز افزایش خواهد یافت؛ وضعیتی که میتواند محاسبات بازیگران منطقهای و بینالمللی را بیش از پیش پیچیده کند.
