توسط : عربستان برای مهار حوثی‌ها از چین کمک خواست
حمله مرگبار به فرودگاه ملک خالد در ریاض، پایتخت عربستان سعودی، جنگ یمن را وارد مرحله‌ای تازه کرده است؛ مرحله‌ای که در آن دیگر میدان نبرد به جبهه‌های مرزی و مواضع نظامی محدود نمی‌ماند و زیرساخت‌های حیاتی، فرودگاه‌ها و مسیرهای هوایی نیز به اهدافی آسیب‌پذیر تبدیل شده‌اند. همزمان با گسترش حملات انصارالله به مراکز اقتصادی و زیرساختی عربستان، هشدارهای تازه صنعا درباره ادامه حملات به فرودگاه‌ها، نگرانی‌ها درباره امنیت حمل‌ونقل منطقه‌ای را افزایش داده است. در چنین شرایطی، ریاض از یک‌سو از پاسخ قاطع سخن می‌گوید و از سوی دیگر بنا بر گزارش رسانه‌های منطقه‌ای برای گشودن مسیر آتش‌بس به میانجیگری چین و عمان روی آورده است. این دو مسیر یعنی تشدید تقابل و تلاش برای مذاکره اکنون همزمان در سیاست عربستان دیده می‌شوند. گسترش حملات، واکنش آمریکا و متحدان عربستان را نیز به‌دنبال داشت. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در پاسخ به پرسشی درباره احتمال پیوستن واشنگتن به حملات سعودی علیه انصارالله گفت: «ممکن است، موضوع را بررسی می‌کنیم». او افزود که به‌تازگی از حمله مطلع شده و تصمیم‌گیری در این زمینه به‌سرعت انجام خواهد شد. امارات متحده عربی هم با اعلام همبستگی کامل با ریاض در کنار عربستان قرار گرفت.
فرودگاه در خط آتش
حمله روز شنبه به فرودگاه ملک خالد، ابعاد انسانی و امنیتی تازه‌ای به جنگ بخشید. گزارش‌ها درباره شمار قربانیان متفاوت بود اما دفاع مدنی عربستان از کشته شدن دست‌کم ۱۲ نفر و زخمی شدن ۳۰۹ نفر خبر داد. خبرگزاری فرانسه ابتدا از بستری شدن ۵ نفر در بخش مراقبت‌های ویژه گزارش داد و فایننشال‌تایمز ساعاتی بعد اعلام کرد که بیش از ۵۰ نفر در بیمارستان بستری شده‌اند. نیویورک‌تایمز و رویترز نیز به نقل از منابع آگاه از کشته شدن دست‌کم ۱۲ نفر و زخمی شدن ده‌ها نفر خبر دادند. مقام‌های سعودی در پی این حمله از توقف فعالیت و تخلیه فرودگاه خبر دادند. سازمان کل هواپیمایی کشوری عربستان اعلام کرد، قربانیان از ملیت‌های مختلف بودند؛ چهار نفر شهروند عربستان، دو نفر بنگلادشی و ۷ نفر دیگر از آمریکا، اردن، سوریه، مصر، فلسطین و سودان. ترکیب قربانیان نشان می‌دهد که پیامدهای جنگ، فراتر از نیروهای نظامی و شهروندان دو طرف رفته و اتباع خارجی را نیز در معرض خطر قرار داده است.
گسترش دامنه حملات
حمله به فرودگاه ریاض، حادثه‌ای جدا از روند هفته‌های اخیر نیست. گزارش‌های رسانه‌ای از حملات موشکی به تأسیسات نفتی و نظامی در جده و اختلال در حریم هوایی این منطقه حکایت داشته‌اند. برخی منابع عربی نیز از توقف پروازها در فرودگاه‌های جده و دمام خبر داده‌اند. در صورت تداوم چنین حملاتی، آسیب‌پذیری شبکه حمل‌ونقل هوایی و زیرساخت‌های اقتصادی عربستان می‌تواند به یکی از مهم‌ترین اهرم‌های فشار در جنگ تبدیل شود.حمله حوثی‌ها فراتر از خسارت مستقیم، پیامی روشن برای ریاض داشت: عمق خاک عربستان نیز از دسترس حملات مصون نیست. یک روز پس از این رویداد یحیی سریع، سخنگوی نظامی انصارالله، در شبکه اجتماعی ایکس به شرکت‌های هواپیمایی، کارکنان و مسافران هشدار داد از فرودگاه‌ها و حریم هوایی عربستان استفاده نکنند. او همچنین درباره استفاده از زیرساخت‌های هوایی و کشتیرانی این کشور هشدار داد. این تهدیدها در صورت عملیاتی شدن، می‌تواند هزینه‌های جنگ را از میدان نظامی به بخش‌های گردشگری، تجارت، حمل‌ونقل و سرمایه‌گذاری عربستان منتقل کند؛ حوزه‌هایی که برای برنامه‌های اقتصادی و توسعه‌ای ریاض اهمیت راهبردی دارند.
چرخش به سوی پکن
در کنار تهدیدهای نظامی، نشانه‌هایی از تلاش ریاض برای یافتن راه خروج دیپلماتیک نیز دیده می‌شود. پایگاه خبری یمنی «وای‌ان‌پی» به نقل از منابع آگاه گزارش داد که عربستان از دولت چین خواسته است میان ریاض و صنعا میانجیگری رسمی کند تا زمینه برای آتش‌بس فراهم شود. بر‌اساس این گزارش، عربستان آمادگی خود را برای توافقی اعلام کرده که توقف عملیات نظامی از جمله حملات هوایی را در بر بگیرد. با این حال صنعا اجرای تعهدات عربستان در مسیر صلح را پیش‌شرط اعلام آتش‌بس دانسته است. به این ترتیب اختلاف اصلی فقط بر سر توقف حملات نیست؛ هر طرف می‌خواهد پیش از عقب‌نشینی از اجرای تعهدات طرف مقابل اطمینان پیدا کند.
دمشق جبهه تازه نمی‌گشاید
در همین حال شایعات درباره احتمال پیوستن سوریه به جنگ علیه یمن با واکنش دولت موقت این کشور روبه‌رو شد. وزارت اطلاع‌رسانی سوریه ضمن تأکید بر موضع دمشق در حمایت از عربستان در برابر تهدیدهای امنیتی اعلام کرد، همکاری نظامی با کشورهای شریک تنها از مسیرهای رسمی و چارچوب‌های دوجانبه موجود انجام می‌شود.
جنگی بدون برنده روشن
چشم‌انداز کوتاه‌مدت بیش از آنکه از پایان جنگ حکایت داشته باشد از احتمال تشدید درگیری‌ها خبر می‌دهد. عربستان برای تأمین اهداف امنیتی خود و مهار تهدیدهای انصارالله تحت فشار است؛ در مقابل، صنعا نیز بعید است بدون دریافت امتیازهای ملموس از موضع خود عقب‌نشینی کند. در چنین شرایطی حملات متقابل می‌تواند، بحران انسانی یمن را عمیق‌تر کند بی‌آنکه پیروزی قاطعی برای هیچ‌یک از طرف‌ها به همراه داشته باشد. با این حال ادامه جنگ فرسایشی، هزینه‌هایی دارد که ریاض و دیگر بازیگران منطقه‌ای نمی‌توانند برای مدتی نامحدود تحمل کنند. اختلال در دو گذرگاه راهبردی هرمز و باب‌المندب امنیت تجارت جهانی و بازار انرژی را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد و به همین دلیل بحران یمن ممکن است بیش از گذشته به معادلات گسترده‌تر امنیت منطقه‌ای و روابط ایران و عربستان گره بخورد.
آتش‌بس با ضمانت‌های تازه؟
یکی از سناریوهای محتمل، دستیابی به توافقی تازه برای توقف درگیری‌هاست؛ توافقی که در مقایسه با تفاهم سال ۲۰۲۲ به سازوکارهای نظارتی و ضمانت‌های اجرایی قوی‌تری نیاز خواهد داشت. در چنین چارچوبی ممکن است انصارالله کنترل مؤثر خود بر صنعا و بخش‌هایی از شمال یمن را حفظ کند و دولت مورد حمایت عربستان نیز در جنوب و بخش‌هایی از نوار ساحلی جایگاه خود را نگه دارد. تضمین امنیت کشتیرانی در باب‌المندب نیز می‌تواند، بخشی از مذاکرات احتمالی باشد. اما تحقق این سناریو به حل اختلاف‌های بنیادین و پذیرش واقعیت‌های میدانی از سوی طرف‌ها بستگی دارد. حمله به فرودگاه ریاض نشان داده که جنگ همچنان ظرفیت گسترش دارد؛ درخواست میانجیگری از چین نیز حاکی از آن است که گزینه نظامی به‌تنهایی نتوانسته، راه‌حل پایداری فراهم کند. در نهایت شاید پایان جنگ نه با پیروزی کامل یک طرف بلکه با توافقی دشوار بر سر تقسیم قدرت و مهار تهدیدهای امنیتی رقم بخورد؛ توافقی که فعلاً بیش از آنکه نزدیک باشد به اراده سیاسی طرف‌های درگیر وابسته است.
