توسط : برگشت ۴هزار تن میوه از امارات به ایران
گروه اجتماعی: بیش از ۲۰۰ کانتینر یخچالی حامل حدود ۴ هزار تن میوه، ترهبار و سبزیجات صادراتی ایران از سوی امارات بازگردانده شده و حالا در حوالی جزیره ابوموسی بلاتکلیف مانده است؛ محمولهای به ارزش تقریبی ۳ میلیون دلار که هنوز مشخص نیست چرا کشور مقصد از پذیرش آن خودداری کرده است.
ماجرا از جایی جدی شد که رضا نورانی، رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی، از بازگشت بیش از ۲۰۰ کانتینر یخچالی ۴۰ فوتی از امارات خبر داد. به گفته او این محمولهها که شامل انواع میوه، ترهبار و سبزیجات صادراتی ایران است حدود ۴ هزار تن وزن و نزدیک به ۳ میلیون دلار ارزش دارد.
اما بخش مبهم ماجرا، دلیل این بازگشت است. دولت امارات هنوز توضیح رسمی درباره علت پذیرش نکردن محمولهها ارائه نکرده است. در نتیجه، مشخص نیست این بارها به دلیل مسائل تجاری، اداری، بهداشتی یا قرنطینهای برگشت خوردهاند یا علت دیگری پشت این تصمیم بوده است.
آنچه فعلاً مشخص است، وضعیت خود کالاهاست. به گفته نورانی، محمولههای برگشتی در خلیج فارس و حوالی جزیره ابوموسی سرگردان ماندهاند؛ وضعیتی که برای محصولاتی مانند میوه و سبزیجات به دلیل عمر محدود و فسادپذیری، اهمیت بیشتری دارد.
زمان علیه صادرکنندگان
در تجارت محصولات تازه، بازگشت محموله الزاماً بهمعنای پایان یک معامله نیست. اما طولانی شدن مسیر بازگشت میتواند، ارزش اقتصادی بار را تغییر دهد. محصولی که با هدف فروش در یک بازار مشخص برداشت، بستهبندی، سرد و حمل شده در صورت توقف طولانیمدت ممکن است، بخشی از کیفیت خود را از دست بدهد. برای همین رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی هشدار داده که ادامه این وضعیت میتواند، خسارت سنگینی به تولیدکنندگان و صادرکنندگان وارد کند. نورانی گفته است «اکنون زمان تصمیمگیری و اقدام فوری است» و تأکید کرده که هر ساعت تأخیر میتواند، بخشی از سرمایه تولیدکنندگان و صادرکنندگان را به کالایی فسادپذیر تبدیل کند. این نگرانی فقط به ارزش اعلام شده سه میلیون دلاری محموله محدود نمیشود. پشت هر کانتینر، محصول تولیدکننده، هزینه بستهبندی، حملونقل، نگهداری سرد و قرارداد فروش قرار دارد و طولانی شدن بلاتکلیفی میتواند، هزینههای بیشتری به زنجیره صادرات تحمیل کند.
چرا امارات؟
امارات یکی از بازارهای مهم منطقه برای تجارت محصولات کشاورزی ایران است و بازار میوه و ترهبار دوبی نیز محل عرضه کالاهای کشورهای مختلف است. در روزهای پیش از انتشار خبر بازگشت این محمولهها، محصولات ایرانی همچنان در بازار العویر دوبی دیده میشدند. گزارشهای منتشر شده در شهریور امسال از حضور محصولاتی با مبدأ ایران از جمله هندوانه، گلکلم، گوجهفرنگی، کدو، بادمجان و بروکلی در این بازار خبر میدادند. همین موضوع، پرسش درباره اتفاق تازه را بیشتر میکند. اگر محصولات ایرانی تا همین روزها در بازار دوبی حضور داشتهاند، بازگشت ناگهانی بیش از ۲۰۰ کانتینر چه معنایی دارد؟ البته از اطلاعات موجود نمیتوان نتیجه گرفت که امارات ورود همه محصولات کشاورزی ایران را متوقف کرده است. خبر فعلی درباره یک مجموعه مشخص از محمولههاست و هنوز هیچ مقام رسمی اعلام نکرده که تجارت محصولات کشاورزی ایران با امارات بهطور کامل متوقف شده است.
روابط تجاری زیر سایه جنگ
بازگشت این محمولهها در شرایطی اتفاق افتاده که روابط تجاری ایران و امارات در ماههای گذشته تحتتأثیر تحولات منطقهای قرار داشته است. براساس اطلاعات منتشر شده از سوی اتحادیه ملی محصولات کشاورزی پس از جنگ آمریکا، امارات محدودیتهایی بهصورت یکجانبه در روابط تجاری با ایران اعمال کرده است. در عین حال دیدار مقامهای ایران و امارات در حاشیه اجلاس بریکس از سوی کارشناسان نشانهای از باز بودن کانال گفتوگو میان دو کشور تفسیر شد. در حال حاضر نیز بخشی از کالاهای ایرانی، بهویژه خشکبار، ادویه و زعفران، در بازار امارات عرضه میشود. اما درباره محمولههای برگشتی هنوز مشخص نیست که آیا تصمیم اخیر امارات، اقدامی موردی درباره همین بارها بوده یا بخشی از تغییرات جدید در روند تجارت با ایران. بدون توضیح رسمی طرف اماراتی، پاسخ قطعی به این سوال ممکن نیست.
پای مقررات بهداشتی هم به میان آمده، اما …
محصولات کشاورزی تازه، هنگام ورود به کشورهای مختلف با مقررات بهداشتی و قرنطینهای روبهرو هستند و امارات نیز برای واردات محصولات گیاهی الزامات مشخصی دارد. اما وجود این مقررات بهخودیخود توضیحی برای اتفاق اخیر نیست. در گزارشهای منتشر شده درباره ۲۰۰ کانتینر ایرانی هیچ مقام اماراتی اعلام نکرده که محمولهها به دلیل آلودگی، آفت، نقص گواهی بهداشت نباتی یا تخلف از مقررات قرنطینهای، برگشت داده شدهاند. به همین دلیل نسبت دادن بازگشت این محمولهها به یکی از این دلایل، تا پیش از اعلام رسمی، صرفاً یک احتمال خواهد بود.
اتحادیه خواستار کارگروه فوری شد
در تهران، اتحادیه ملی محصولات کشاورزی خواستار تشکیل یک کارگروه مشترک با دستگاههای دولتی برای بررسی ماجرا شده است. این اتحادیه اعلام کرده که آماده همکاری برای بررسی علت و ابعاد موضوع و تعیینتکلیف سریع محمولههاست. برای صادرکنندگان، سرعت عمل اهمیت زیادی دارد. اگر کالاها بتوانند، دوباره وارد بازار مقصد شوند یا بهموقع به بازار دیگری منتقل شوند، بخشی از خسارت احتمالی قابل کنترل خواهد بود. اما اگر محمولهها مدت بیشتری در بلاتکلیفی باقی بمانند، حتی حل اختلاف نیز ممکن است، نتواند خسارت ناشی از افت کیفیت محصولات را جبران کند.
هنوز معلوم نیست ۴ هزار تن کالا به کجا میرود
در حال حاضر درباره سرنوشت نهایی این محمولهها نیز اطلاعات دقیقی منتشر نشده است. مشخص نیست تمام کانتینرها در یک مرحله برگشت داده شدهاند یا بازگشت آنها در چند مرحله اتفاق افتاده است. همچنین فهرست دقیق کالاهای موجود در هر کانتینر اعلام نشده و نمیتوان گفت چه مقدار از این ۴ هزار تن را هر محصول تشکیل میدهد.
این مسئله از نظر بازار داخلی هم مهم است. اگر بخشی از محمولهها به ایران بازگردد و امکان عرضه آنها وجود داشته باشد، میتواند بر عرضه برخی محصولات اثر بگذارد؛ اما اگر کالاها در جریان این رفتوبرگشت کیفیت خود را از دست داده باشند، نتیجه میتواند متفاوت باشد. درحال حاضر حتی مقصد نهایی این بارها مشخص نیست. آنچه میتوان با اطمینان گفت این است که بیش از ۲۰۰ کانتینر ایرانی به ارزش تقریبی ۳ میلیون دلار در شرایطی بلاتکلیف ماندهاند که زمان برای آنها اهمیت دارد.
