توسط : بزرگداشت مهدی فیروزان در موزۀ هنرهای معاصر
مراسم بزرگداشت مهدی فیروزان، مؤسس شهرکتاب، پنجشنبه ۱۹ شهریور با حضور جمعی از اهالی فرهنگ و هنر در موزۀ هنرهای معاصر تهران برگزار شد؛ مراسمی که سخنرانان آن از نقش فیروزان در گسترش فضاهای فرهنگی، حمایت از هنر و ادبیات و ایجاد مجموعه شهرکتاب به عنوان نمونهای از مدیریت فرهنگی اثرگذار یاد کردند.
مدیری باغبان
محمد بهشتی، عضو شورایعالی میراث فرهنگی و گردشگری در این مراسم با اشاره به اساطیر ایرانی گفت: «در اساطیر ایران دو شخصیت جالب یعنی هوشنگ و بیگرد وجود دارد که همزاد یکدیگر هستند. هوشنگ وظیفۀ عدالت و بیگرد وظیفۀ ساختن و آبادانی را برعهده دارد». بهشتی معتقد است در مدیریت دوران معاصر با یک دوگانه مواجهیم؛ مدیریت از جنس نجاری و مدیریت از جنس باغبانی. مدیریت نجاری منفعل است و در نهایت به انفعال میانجامد که رایجترین نوع مدیریت شده است اما روزگاری هوشنگها و بیگردها از جنس باغبانی مدیریت میکردند، اما امروز مدیریت بیشتر از جنس نجاری است. بهشتی با بیان اینکه در دوره معاصر شاید به اندازۀ انگشتان دست مدیر موفق داشتهایم، افزود: «فیروزان یکی از این افراد است. من این نسبت را تحت عنوان «اهلیت» از آن یاد میکنم». محمود دولتآبادی، نویسندۀ پیشکسوت نیز در این مراسم گفت: «خلق ادبی و هنری امری است که در خلوت انجام میشود، اما ارائه آن به جامعه به تنهایی ممکن نیست. قبلاً در وزارت ارشاد مطرح شده بود که نویسندگان اجازه بگیرند و خود کتابها را منتشر کنند. من گفتم از تفکیک کارها قرنها گذشته است». بیژن بیژنی، خوشنویس و موسیقیدان نیز با اشاره به همکاری خود با فیروزان گفت: «۱۳ سال در بخش گرافیک انتشارات سروش فعالیت میکردم. زمانی که فیروزان مدیر این مجموعه شد در مدت کوتاهی انتشارات را به تپش درآورد. رفتوآمد مؤلفان و نویسندگان بیشتر شد و صدها کتاب ماندگار از جمله کتاب «ایران» و کتاب حافظ با خط نستعلیق استاد امیرخانی چاپ و منتشر شد». رسول صدرعاملی، کارگردان سینما نیز گفت: «امروز به تعداد انگشتان دست و پا مدیر خوب داریم. آن زمان فیروزان عنوان خاصی نداشت، اما برای فرهنگ و هنر این سرزمین بسیار تلاش کرد و شهرکتاب را راه انداخت».
پلی میان سنت و تکنولوژی
مهدی فیروزان در آئین بزرگداشت خود ضمن قدردانی از همراهی بزرگان و همکارانش در مسیر پرفراز ونشیب مدیریت فرهنگی، گفت: «این بزرگداشت متعلق به من نیست؛ بلکه تجلیلی از تمام همکارانی است که در طول سالها در نهادهای مختلف از «انتشارات سروش» و رادیو گرفته تا «شهر کتاب»، در تصمیمسازیها، نقدها و اجرایی کردن ایدهها کنار من بودهاند». او با اشاره به آموزههای «هانا آرنت» در خصوص جایگاه انسان در شکاف میان گذشته و آینده، توضیح داد: «در تمام عمر مدیریتیام تلاش کردم تا نقش پُلی را ایفا کنم که گذشته را به آینده وصل میکند؛ اما نه با رویکرد تحریف یا غفلت، بلکه با بازتعریف و «نو کردن» میراثی که از اساتید و نیاکان به دست ما رسیده است». فیروزان با ابراز نگرانی نسبت به هجمههایی که علیه چهرههای فرهنگی و تاریخی صورت میگیرد، تصریح کرد: «ملتی که قهرمان نداشته باشد، از هویتبخشی محروم است. ما حق نداریم قهرمانان مردم را بدنام یا منحرف کنیم و یا برعکس، افرادی را که شایسته نیستند به جایگاه قهرمانی برسانیم. امانتداری در فرهنگ، یعنی آنچه را از بزرگان تحویل گرفتیم، با صداقت به فرزندانمان بسپاریم». او در ادامه با گریزی به تحولات تکنولوژیک و ظهور هوش مصنوعی، خاطرنشان کرد: «برخلاف نسل ما که از عدم ثبات هراس داشت و به گذشته چنگ میزد، نسل جوان امروز با جسارت در حال تعامل با هوش مصنوعی و ساخت پلتفرمهای نوین است. مدیریت فرهنگی در دنیای امروز نمیتواند در انزوا باقی بماند؛ چراکه انزوا بهمعنای عقبماندگی است و باید با بهرهگیری از دانش روز، پلی میان سنت و تکنولوژی ایجاد کرد». او به آسیبشناسی مرز میان خلاقیت انسانی و توانمندیهای ماشینی پرداخت و گفت: «هوش مصنوعی بهسادگی میتواند یک فیلمنامه، یک قطعه موسیقی یا یک مجسمه را با دقت فنی بالا خلق کند، اما آنچه هوش مصنوعی نمیتواند بسازد، لحظۀ گفتوگوی هنرمند با ماده است؛ همان لحظهای که مجسمهساز با چالش شکستن سنگ یا شکل دادن به فلز دستوپنجه نرم میکند و در این کشاکش، رنج و روحی به اثر میدمد که ماشین از درک آن عاجز است. فیروزان با تأکید بر اینکه هوش مصنوعی هنوز نتوانسته انسان را تعبیر کند، افزود: «در نقاشی یا نگارش، هوش مصنوعی میتواند در چند ثانیه اثری خلق کند که یک هنرمند ساعتها برای آن زمان گذاشته است؛ اما غلطگیریهای آگاهانه، ردِ قلم و اشتباهات ارزشمندی که امضای شخصی هنرمند هستند، در خروجی ماشین یافت نمیشوند. حتی در تئاتر، هوش مصنوعی میتواند نورپردازی کند یا قصه بنویسد، اما نمیتواند نفس کشیدن روی صحنه و همنفسی با تماشاچی را درک کند؛ آنجا که حال خوب یا بد هنرپیشه، مستقیم بر جان مخاطب اثر میگذارد».
