توسط : رئیسجمهور چین پس از ۷ سال به کرهشمالی رفت
در شرایطی که رقابت قدرتهای بزرگ بر سر شکلدهی به نظم جدید جهانی وارد مرحلهای حساس شده است، سفر دو روزه شی جینپینگ به کرهشمالی، توجه ناظران بینالمللی را بهخود جلب کرده است. رئیسجمهوری چین روز سهشنبه پس از سفری کمسابقه به پیونگیانگ به پکن بازگشت؛ سفری که اگرچه در ظاهر با مراسمهای نمادین، دیدارهای رسمی و تأکید بر روابط تاریخی دو کشور همراه بود اما در واقع حامل پیامهای مهمی درباره آینده موازنه قدرت در شرق آسیا و جایگاه کرهشمالی در معادلات منطقهای بود.
شی جینپینگ که برای نخستینبار طی ۷ سال گذشته به کرهشمالی سفر میکرد، در پیونگیانگ مورد استقبال گسترده مقامهای این کشور قرار گرفت. کیم جونگ اون، رهبر کرهشمالی، در توصیف این سفر از عباراتی کمسابقه استفاده کرد و شی را «بزرگترین مهمان دولتی» کشورش خواند. او همچنین انتخاب کرهشمالی بهعنوان نخستین مقصد سفر خارجی رئیسجمهوری چین در سال ۲۰۲۶ را نشانهای از حمایت قاطع پکن از پیونگیانگ دانست؛ حمایتی که در شرایط کنونی برای کرهشمالی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
دو رهبر در دیدارهای خود بر گسترش همکاریها در حوزههای مختلف ازجمله تجارت، کشاورزی، ساختوساز، فناوری و حملونقل تأکید کردند. شی جینپینگ اعلام کرد که پکن آماده است روابط سنتی دو کشور را وارد مرحلهای تازه کند و همکاریهای اقتصادی را در سطحی گستردهتر توسعه دهد. در مقابل، کیم جونگ اون نیز حفظ روابط دوستانه با چین را مهمترین اولویت راهبردی سیاست خارجی کشورش توصیف کرد و بر ضرورت تعمیق همکاریهای دوجانبه تأکید ورزید.
بخش مهمی از برنامههای این سفر به نمایش نمادهای تاریخی و ایدئولوژیک روابط دو کشور اختصاص داشت. شی و کیم از برج دوستی چین و کرهشمالی بازدید کردند؛ بنایی که به یاد سربازان چینی کشته شده در جنگ کره ساخته شده است. تصاویر منتشر شده از این مراسم، نشان میداد که رهبران دو کشور در فضایی آکنده از نمادهای تاریخی بر اهمیت حفظ میراث مشترک و ادامه همکاریهای سنتی تأکید دارند. رسانههای دولتی چین نیز گزارش دادند که دو طرف بر حفظ روح مقاومت در برابر فشارهای خارجی و تداوم دوستی تاریخی میان دو کشور تأکید کردهاند.
رهبران چین و کرهشمالی همچنین از یک مرکز آموزشی وابسته به حزب کارگران کره بازدید و به نشانه دوستی یک درخت نراد کاشتند. حضور همسران دو رهبر در بخشهایی از مراسم رسمی نیز از سوی رسانههای دو کشور برجسته شد؛ موضوعی که از نگاه تحلیلگران تلاشی برای نمایش صمیمیت و پایداری روابط میان پکن و پیونگیانگ بهشمار میرود.
با این حال، اهمیت این سفر فراتر از تشریفات دیپلماتیک است. این سفر در آستانه شصتوپنجمین سالگرد پیمان دوستی، همکاری و کمک متقابل چین و کرهشمالی انجام شد و بسیاری از ناظران آن را تلاشی حسابشده از سوی پکن برای بازتعریف جایگاه خود در شبهجزیره کره میدانند. چین طی دهههای گذشته، اصلیترین حامی اقتصادی و سیاسی کرهشمالی بوده است اما در سالهای اخیر نزدیکی روزافزون پیونگیانگ و مسکو، نگرانیهایی را در پکن ایجاد کرده است.
همکاریهای گسترده روسیه و کرهشمالی پس از آغاز جنگ اوکراین، ابعاد تازهای پیدا کرده است. مسکو با ارائه حمایتهای دیپلماتیک و اقتصادی همچنین گسترش همکاریهای نظامی، نفوذ خود را در پیونگیانگ افزایش داده است. در چنین شرایطی سفر شی جینپینگ را میتوان پاسخی به این تحولات دانست؛ پاسخی که هدف آن یادآوری این واقعیت است که چین همچنان مهمترین شریک راهبردی کرهشمالی و اصلیترین تضمینکننده ثبات اقتصادی و سیاسی این کشور بهشمار میرود.
پیام پکن در این سفر روشن بود؛ روسیه ممکن است فرصتهای کوتاهمدت و حمایتهای مقطعی در اختیار کرهشمالی قرار دهد اما بقای بلندمدت اقتصاد این کشور همچنان به چین وابسته است. به همین دلیل شی جینپینگ تلاش کرد با ارائه چشماندازی از همکاریهای اقتصادی گستردهتر، پیونگیانگ را بیش از پیش در مدار راهبردی چین نگه دارد.
از منظر اقتصادی نیز این سفر حامل پیامهای مهمی بود. تأکید بر توسعه همکاری در بخشهای کشاورزی، فناوری، زیرساخت و حملونقل نشان میدهد که دو کشور در حال حرکت به سمت روابطی ساختاریافتهتر هستند. این روند میتواند، زمینه را برای ادغام بیشتر اقتصاد کرهشمالی در شبکههای تجاری و زنجیرههای تأمین مرتبط با چین فراهم کند. احیای مسیرهای حملونقل و گسترش پروژههای عمرانی نیز از جمله موضوعاتی بود که در مذاکرات دو طرف مورد توجه قرار گرفت و میتواند، وابستگی اقتصادی پیونگیانگ به پکن را بیش از گذشته افزایش دهد.
در بعد سیاسی این سفر همچنین نشانهای از شکلگیری همگرایی عمیقتر میان کشورهایی است که در سالهای اخیر مواضع انتقادی نسبت به نظم بینالمللی تحت رهبری آمریکا داشتهاند. تأکید دو طرف بر دستیابی به «درک عمیقتر و جامعتر» از روابط دوجانبه و حمایت مجدد کیم جونگ اون از سیاست «چین واحد» در قبال تایوان، نشان میدهد که روابط دو کشور از سطح همکاریهای صرفاً اقتصادی فراتر رفته و ابعاد ژئوپلیتیکی پررنگتری پیدا کرده است.
در عین حال، یکی از نکات قابلتوجه این دیدار سکوت دو طرف درباره برنامه هستهای کرهشمالی بود. در بیانیهها و گزارشهای رسمی منتشر شده از این سفر هیچ اشاره مهمی به موضوع خلعسلاح هستهای یا برنامه اتمی پیونگیانگ دیده نمیشود؛ موضوعی که سالها یکی از اصلیترین محورهای گفتوگوهای منطقهای بوده است. این مسئله از نگاه بسیاری از تحلیلگران نشاندهنده آن است که اولویتهای امنیتی چین در قبال کرهشمالی تغییر کرده و حفظ ثبات سیاسی و امنیتی این کشور بر فشار برای محدودسازی برنامه هستهای آن ارجحیت یافته است.
در نهایت، این سفر یک پیام آشکار دیگر به واشنگتن بود. هنگامیکه شی در میدان کیم ایل سونگ در میان هزاران شهروند پرچمبهدست ایستاد، پیام روشنی به واشنگتن و سئول ارسال شد: اتحاد سنتی «لبها و دندانها» که از دوران جنگ سرد بهجا مانده بود اکنون به شراکتی مدرن و راهبردی تبدیل شده که برای مقابله بلندمدت با فشارهای غرب طراحی شده است. این سفر صرفاً تأیید دوباره یک دوستی قدیمی نبود بلکه نشانهای از تثبیت بلوکی بود که نظم بینالمللی کنونی را رو به افول میبیند. چین با تثبیت جایگاه کرهشمالی در مدار نفوذ خود، تضمین کرده که هرگونه راهحل آینده برای مسئله کره باید از مسیر پکن عبور کند؛ موضوعی که احتمال تحقق وحدت کره تحت حمایت آمریکا را بهشدت کاهش داده و امنیت جبهه شرقی چین را برای آینده قابل پیشبینی تقویت میکند.
