توسط : بازگشت “فاطمه معتمدآریا” به ایران
فاطمه معتمدآریا، بازیگر سرشناس سینما، تئاتر و تلویزیون ایران بعد از حدود سه سال به ایران بازگشته است. این خبری است که روز گذشته بهطور غیررسمی و با توجه به انتشار عکسی از او در یک صفحه اینستاگرامی منتشر شد.
فاطمه معتمدآریا در سال ۱۴۰۲ ایران را ترک کرد و بعدها اعلام کرد که برای دریافت پاسپورتش، مجبور شده ۲۲ بار به دادگاه برود تا بتواند برای حضور در جشنواره از کشور خارج شود. او همچنین گفته بود که همسرش از او خواسته بازنگردد تا بار دیگر پاسپورتش توقیف نشود. اما حالا بعد از گذشت چند سال او به ایران بازگشته است. معتمدآریا جزو بازیگران و چهرههایی است که بعد از حوادث و اتفاقات سال ۱۴۰۱ و ماجرای درگذشت مهسا امینی، نه فقط از بازار کار نمایشی، که از کشور خارج شد.
شاید بازگشت این چهرهها که از سال ۱۴۰۱ به طرق مختلف کنار گذاشته شده و یا کنارهگیری کردند، بتواند نشانههایی در ارتباط با تغییر شرایط فرهنگی هم باشد؛ هرچند درباره اینکه این بازگشت در ادامه به فعالیت حرفهای او در ایران منجر خواهد شد یا نه، هنوز اطلاعات رسمی منتشر نشده است. اما داستان محدودیتها برای معتمدآریا بسیار قدیمیتر از سال ۱۴۰۱ است. او سالها پیش نیز تجربه ممنوعالکاری، توقیف پاسپورت و فشارهای مختلف را داشته است. خودش در سال ۱۳۹۰ گفته بود بعد از فیلم «کلاه قرمزی و پسرخاله» برای مدتی ممنوعالفعالیت شده و هشت ماه ایران را ترک کرده است. او در همان گفتوگو تأکید کرده بود که در تمام دوره فعالیتش، بسته به شرایط، برای ادامه کار با دشواریهایی مواجه بوده است. معتمدآریا در سال ۱۳۹۴ نیز درباره یکی از مشهورترین حوادث زندگی حرفهایاش صحبت کرد؛ حمله گروهی از مخالفان به او در کاشان. او چهارم بهمن آن سال برای نمایش فیلم «یحیی سکوت نکرد» به کاشان رفته بود که هنگام ورود به سینما با شعار، توهین و اعتراض گروهی مواجه شد. به گفته کارگردان فیلم، پس از نمایش نیز گروهی بیرون سالن تجمع کرده بودند و در پایان برنامه، حتی تلاش کرده بودند وارد خودروی حامل معتمدآریا و عوامل فیلم شوند. این حادثه واکنش گسترده سینماگران و مسئولان فرهنگی را بهدنبال داشت. علی جنتی، وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اقدام مهاجمان را تأیید نکرد و گفت دولت از هنرمندان، ازجمله معتمدآریا، حمایت میکند؛ هرچند به گفته او همه امور در اختیار دولت نیست. حجتالله ایوبی، رئیس وقت سازمان سینمایی نیز مسئولان را موظف به تأمین امنیت این برنامه دانست. خانه سینما و انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی نیز به این اتفاق واکنش نشان دادند.اما پیش از این حادثه هم معتمدآریا تجربههای مشابهی داشت؛ او در سال ۱۳۹۸ درباره انتشار یک فیلم خصوصی از یک مجلس دوستانه در دهه ۷۰ گفت که پس از آن ماجرا مورد بازجویی قرار گرفته و حتی با اتهام «مفسد فیالارض» مواجه شده است. به گفته او، فشارهای ناشی از آن اتفاق، باعث شد مدتی ایران را ترک کند و بعدها با اصرار دختر اکبر هاشمیرفسنجانی به کشور بازگردد.
معتمدآریا بار دیگر در سال ۱۴۰۱ در مرکز حواشی قرار گرفت. انتشار تصویر او در دیوارنگاره «بانوان مفاخر ایران» در میدان ولیعصر تهران با اعتراض خود او همراه شد. او ویدئویی در انتقاد از این اقدام منتشر کرد که بعدتر از صفحه اینستاگرامش حذف شد.پس از اعتراضات سال ۱۴۰۱ نیز نام معتمدآریا در میان بازیگرانی قرار گرفت که بدون حجاب اجباری در برخی مراسم عمومی ظاهر شدند. در اردیبهشت ۱۴۰۲، پلیس تهران اعلام کرد که در پی حضور بدون حجاب اجباری او و افسانه بایگان در مراسم بزرگداشت آتیلا پسیانی، برای آنها پرونده قضایی تشکیل شده است.یک سال بعد، در اسفند ۱۴۰۳، خود معتمدآریا در نشستی در آمریکا از شرایطی گفت که به گفته او سرانجام به خروجش از ایران انجامیده است. او اعلام کرد بیش از یک سال است که از ایران خارج شده و در پاریس زندگی میکند. به گفته او، پس از ۲۲ بار حضور در دادگاه توانسته پاسپورتش را پس بگیرد و برای حضور در یک جشنواره به فرانسه برود و پس از آن دیگر به ایران بازنگشته است.این نخستینبار نبود که معتمدآریا با مسئله ممنوعالخروجی مواجه میشد. در سال ۱۳۸۸ نیز گذرنامه او در فرودگاه توقیف شد و مدتی اجازه خروج از کشور نداشت؛ موضوعی که در آن زمان با واکنش خانه سینما و دیگر سینماگران همراه شد. با این سابقه، بازگشت احتمالی او به ایران را نمیتوان تنها یک جابهجایی جغرافیایی دانست. معتمدآریا در بیش از چهار دهه فعالیت، از «شهر موشها» و «کلاه قرمزی و پسرخاله» تا «روسری آبی» و دهها فیلم و نمایش دیگر، بخشی از حافظه تصویری چند نسل از ایرانیان بوده است. خودش نیز بارها گفته که فعالیت حرفهای را نه برای شهرت و ثروت، بلکه بهعنوان مسیری که از کودکی برای آن تربیت شده، دنبال کرده است.حالا بازگشت او، پس از سالهایی که با محدودیت، پرونده قضایی، خروج از ایران و ادامه فعالیت در فرانسه همراه بود، بار دیگر نام فاطمه معتمدآریا را به فضای فرهنگی داخل کشور برگردانده است. هنوز مشخص نیست این بازگشت بهمعنای آغاز دوباره فعالیت او در سینما و تئاتر ایران خواهد بود یا صرفاً بازگشتی شخصی. برای پاسخ به این پرسش، باید منتظر نخستین موضع رسمی خود او و همچنین مشخص شدن برنامههای کاریاش ماند.
