توسط : انتقادات سعید جلیلی از تیم مذاکرهکننده
طی روزهای اخیر مجموعهای از سخنرانیها، موضعگیریها، حملات رسانهای و حتی شعارهای اعتراضی در آئین تشییع رهبر شهید نسبت به اعضای تیم مذاکرهکننده نشان داد که اختلافنظرها بر سر مفاهیم مذاکره، مقاومت و خونخواهی در حال حاضر و پس از تدفین رهبر شهید انقلاب وارد مرحله تازهای شده است؛ مناقشهای که با اظهارات محمدباقر قالیباف در رسانه ملی برجسته شد و بعد از اینکه دفاع او از مذاکره بهعنوان «یکی از روشهای مبارزه» به مذاق طیفهای تندرو خوش نیامد، در حال حاضر به جدال بر سر پاسخ دادن به دونالد ترامپ و شعارهای تند علیه برخی مسئولان کشیده شده است.
رئیس مجلس در گفتوگوی تلویزیونیاش تلاش کرد از مذاکره، تعریفی متفاوت از آنچه منتقدانش مطرح میکنند، ارائه دهد. او گفت «مذاکره یکی از روشهای مبارزه است» و تأکید کرد، مذاکره زمانی معنا دارد که از موضع قدرت انجام شود نه از سر ضعف. به گفته او همانطور که موفقیتهای نظامی و میدانی اهمیت دارند، تثبیت این دستاوردها در عرصه سیاسی و حقوقی هم ضروری است و مذاکره میتواند، ابزار رسیدن به این هدف باشد.
قالیباف در بخش دیگری از صحبتهایش درباره «خونخواهی» هم سخن گفت؛ موضوعی که بیشترین واکنشها را بهدنبال داشت. او تأکید کرد، خونخواهی تنها به معنای عملیات نظامی نیست بلکه ادامه مسیر مقاومت و تحقق اهدافی که شهدا برای آن جان دادهاند، مهمترین مصداق خونخواهی است. این سخنان باعث شد تا موجی از انتقادها علیه او شکل بگیرد. رسانهها و چهرههای نزدیک به جریان پایداری، سخنان رئیس مجلس را مغایر با تأکیدات رهبر انقلاب درباره مقاومت دانسته و استدلال کردند که امروز زمان سخن گفتن از مذاکره نیست بلکه باید بر افزایش فشار بر آمریکا و اسرائیل تمرکز کرد.
انتقام یا مذاکره؛ دو روایت از یک راهبرد
در همین چارچوب، سعید جلیلی نیز در سخنرانی پیش از خطبههای نماز جمعه اخیر مشهد و درحالی که آئین تشییع و تدفین رهبر شهید در جریان بود بدون آنکه نامی از قالیباف ببرد بر موضوع انتقام و بیاعتمادی به غرب تأکید کرد. او گفت اگر سخن از آزادسازی داراییهای ایران است، «بزرگترین دارایی ملت، رهبری عزیزش بود» و امروز دفاع از این سرمایه و گرفتن انتقام، حق ملت ایران است و مسئولان باید آن را پیگیری کنند. جلیلی همچنین گفت «انتقام بزرگترین حق ملت ما در مقطع فعلی است» و اگر این انتقام به موقع گرفته شود، بزرگترین خدمت به حقوق ملتها خواهد بود. او در ادامه، بار دیگر تجربه برجام را یادآوری کرد و گفت به تعبیر رئیسجمهور شهید، برجام «۱۰ سال خسارت محض» برای کشور به همراه داشت و این تجربه نشان داد که نمیتوان به دشمن اعتماد کرد. جلیلی با اشاره به مذاکرات سال گذشته نیز گفت درحالی که از پیشرفت مذاکرات سخن گفته میشد، «خانه امید ملت ایران» هدف حمله قرار گرفت و این تجربه باید برای آینده درس باشد.
در مراسم پنجشنبه شب در حرم امام رضا(ع) نیز عدهای شعارهایی علیه محمدباقر قالیباف، غلامحسین محسنیاژهای و سیدحسن خمینی سر دادند که واکنشهای زیادی را در فضای سیاسی و رسانهای به همراه داشت. برخی کاربران این اقدام را شکستن حرمت فضای حرم توصیف کردند و نوشتند برای نخستینبار پس از واقعه مسجد گوهرشاد، فضای حرم رضوی شاهد چنین شعارهایی علیه مسئولان ارشد نظام بوده است. در مقابل، گروهی دیگر این شعارها را بازتاب خشم بخشی از نیروهای انقلابی نسبت به آنچه «سازش» میخواندند، دانستند و از مهدی رسولی، مداحی که تلاش کرده بود شعارهای «مرگ بر سازشگر» و «مرگ بر منافق» آنها را تعدیل کند، انتقاد کرده و نوشتند نباید مانع شعارهای جمعیت میشد.
بهانهای برای تسویهحساب داخلی
پیش از این نیز در مراسم تشییع رهبر شهید در تهران، گروهی علیه مسعود پزشکیان رئیسجمهور و سیدعباس عراقچی وزیر امورخارجه شعار داده بودند و گزارشهایی هم از هتاکی و حتی درگیریهای فیزیکی با برخی حاضران منتشر شده بود.
در همین فضای پرتنش، اظهارات دونالد ترامپ علیه ایران، جبهه تازهای از اختلاف را باز کرد. اما امیرحسین ثابتی، نماینده مجلس و از اعضای سابق دفتر سعید جلیلی پس از سخنان ترامپ درباره مسئولان ایران بهجای خطاب قرار دادن رئیسجمهور آمریکا از محمدباقر قالیباف، مسعود پزشکیان و سیدعباس عراقچی خواست هرچه سریعتر به ترامپ پاسخ دهند.
این موضعگیری با واکنش رسانه نزدیک به قالیباف همراه شد. فردانیوز نوشت، قالیباف در روزهای گذشته بارها در شبکه اجتماعی ایکس، مصاحبهها و مواضع رسمی خود به آمریکا پاسخ داده و اساساً سکوتی در کار نبوده است. این رسانه سپس پرسید اگر پاسخ دادن به ترامپ یک مطالبه جدی است چرا چنین مطالبهای از سعید جلیلی مطرح نمیشود؟ فردانیوز با اشاره به جایگاه سیاسی جلیلی و نقش او بهعنوان چهره شاخص جریان مخالف مذاکره، نوشت افکار عمومی انتظار دارد، او نیز مستقیماً به اظهارات ترامپ واکنش نشان دهد.
مجموع این اتفاقات نشان میدهد، اختلاف بر سر مذاکره به رقابتی جدی برای تعیین روایت غالب از مقاومت، خونخواهی و نحوه مواجهه با آمریکا تبدیل شده؛ رقابتی که از تریبونهای رسمی و شبکههای اجتماعی گذشته و حالا به مراسم مذهبی و فضای عمومی رسیده است و در روزهای آینده و همزمان با ادامه تحولات دیپلماتیک احتمالاً ابعاد تازهتری هم پیدا خواهد کرد.
