توسط : رئیسجمهور در دیدار با دبیران کل احزاب و فعالان سیاسی خواستار شد:
بازسازی رابطه حاکمیت با مردم
گروه سیاسی: نشست رئیسجمهور با دبیران کل احزاب و فعالان سیاسی، تلاشی برای ترسیم تصویری از وضعیت امروز کشور و راه عبور از مجموعهای از بحرانهای درهمتنیده بود؛ تصویری که در آن «وحدت» و «مشارکت» دو کلیدواژه اصلی پزشکیان بود. او در این نشست از شرایط پیچیده کشور پس از دو جنگ اخیر ضرورت کنار گذاشتن بخشی از منیتها و به میدان آمدن همه جریانهای سیاسی و اجتماعی برای حل مسائل مردم گفت. همچنین روایتی از دومین دیدار خود با رهبر انقلاب و توصیهها و رهنمودهای ایشان درباره مسائل کشور ارائه کرد. پزشکیان تأکید کرد که در شرایط فعلی همه جریانهای سیاسی و اجتماعی باید برای حفظ انسجام ملی و حل مسائل مردم، از معیشت و اشتغال و مسکن تا درمان و بازسازی اعتماد عمومی، به میدان بیایند.
رئیسجمهور در شرایطی از احزاب و جریانهای سیاسی خواست به جای ایستادن صرف در جایگاه منتقد، بخشی از بار حل مسائل کشور را بر دوش بگیرند که به گفته او نقشه دشمن دیگر صرفاً نظامی نیست و اینبار بر اختلافات و شکافهای داخلی حساب باز کرده است. پزشکیان در همین چارچوب تأکید کرد: «همه کسانی که در این آب و خاک زندگی میکنند، خودی هستند و متعلق به این سرزمیناند. باید با همه آنها منصفانه برخورد کنیم».
این گزاره را شاید بتوان یکی از مهمترین بخشهای سخنان پزشکیان در این نشست دانست؛ روایتی که تلاش دارد، مرز «خودی» و «غیرخودی» را از اختلافات سیاسی جدا کند و همه شهروندان را، حتی منتقدان و گلایهمندان، در دایره جامعه و منافع ملی قرار دهد. او پیشتر در همین نشست نیز گفته بود: «همان مردمی که از ما گلایه دارند و امروز نسبت به آینده کشور نگرانیهایی را مطرح میکنند، شهروندان همین کشور هستند و ما وظیفه داریم آنها را ببینیم، حقوقشان را مورد توجه قرار دهیم و به آنها خدمت کنیم. این افراد الزاماً انسانهای بدی نیستند؛ ممکن است نوع رفتار و عملکرد ما مسئولان موجب شده باشد که نسبت به ما موضع منفی پیدا کنند. بنابراین باید با شناخت دقیق مسائل، شنیدن مطالبات جامعه و اصلاح شیوه حکمرانی و خدمترسانی، زمینه اعتماد و همراهی بیشتر مردم را فراهم کنیم».
او در ادامه، خطاب به احزاب تأکید کرد: «شما احزاب را برای خدمت به مردم تشکیل دادهاید. بنابراین دست بهدست هم دهیم و به مردم خدمت کنیم. رقابت ما نیز باید در عرصه خدمت باشد؛ مردم عملکردها را مشاهده میکنند و در نهایت به کسی رأی میدهند که بهتر عمل کرده باشد».
رقابت در میدان خدمت
رئیسجمهور در این نشست، از احزاب خواست تعریف متفاوتی از رقابت سیاسی ارائه کنند؛ رقابتی که نه بر سر تخریب رقیب بلکه بر سر کیفیت خدمت به جامعه شکل بگیرد. او خطاب به فعالان سیاسی گفت: «هر کدام از شما که در هر شهری و در هر جریان سیاسی قرار دارید، میتوانید کمک کنید. هنر صرفاً این نیست که ایراد و اشکال بنده را مطرح کنید؛ بنده خودم نیز میدانم که بدون عیب و نقص نیستم».
پزشکیان سپس از فعالان سیاسی خواست به جای تمرکز صرف بر نقد دولت برای مسائل ملموس مردم وارد میدان شوند: «بیایید به جای آن، برای معیشت مردم، اشتغال مردم، مسکن مردم و درمان مردم تلاش کنیم». او حتی تصویری مشخصتر از این رویکرد ارائه کرد و گفت باید زن سرپرست خانواری که با مشکلات معیشتی مواجه است را دید و برای حل مشکل او اقدام کرد.
از نگاه رئیسجمهور، نتیجه چنین رویکردی، تنها حل یک مسئله اجتماعی نیست؛ بلکه بازسازی رابطه مردم و حاکمیت نیز از همین مسیر میگذرد. به گفته او، اگر مردم ببینند، مسئولان و جریانهای سیاسی واقعاً در خدمت آنها هستند «هیچ قدرت خارجی، نخواهد توانست به کشور آسیب وارد کند». پزشکیان در ادامه تأکید کرد: «زمانی مردم تحتتأثیر رسانههای بیگانه و فضاسازیهای بیرونی قرار میگیرند که احساس کنند، مسئولان به آنها دروغ میگویند، در خدمتشان نیستند و بهجای منافع مردم، بهدنبال منافع خود هستند».
در این نگاه، رقابت سیاسی نه نفی میشود و نه قرار است، احزاب از هویت و مواضع خود دست بکشند؛ بلکه میدان رقابت باید از تخریب و صرفاً ایرادگیری به سمت کارآمدی و خدمت تغییر کند. پزشکیان عملاً از احزاب میخواهد بهجای آنکه تنها درباره مشکلات سخن بگویند، در حل آنها نیز سهمی بر عهده بگیرند.
احزاب؛ از نقد تا میدان
با این حال، پزشکیان صرفاً از احزاب نخواست که همکاری کنند؛ او برای این همکاری، سازوکار هم پیشنهاد داد. رئیسجمهور بر «ضرورت ایجاد سازوکارهای منسجم برای استفاده از ظرفیت احزاب و جریانهای سیاسی» تأکید کرد و پیشنهاد «تشکیل جلسات هماهنگی مستمر با احزاب همچنین ایجاد فراکسیونها و کارگروههای تخصصی» را مطرح کرد.
به گفته او، ظرفیت احزاب میتواند در سه مرحله به کار گرفته شود: شناسایی مسائل، ارائه راهکارهای عملی و کمک به اجرای سیاستهای حل مسئله. بنابراین از نگاه دولت احزاب قرار نیست تنها در زمان انتخابات فعال باشند یا نقش خود را به نقد و اظهارنظر محدود کنند؛ بلکه باید بخشی از ظرفیت اجتماعی و مدیریتی کشور را برای حل مسائل به میدان بیاورند.
این ایده با بخش دیگری از سخنان پزشکیان نیز پیوند دارد؛ جایی که او گفت، کشور بیش از «طرح» به «میدان آمدن» نیاز دارد. رئیسجمهور پیش از این گفته بود: «ما به طرح صرف نیاز نداریم؛ به میدان آمدن نیاز داریم. به کسانی نیاز داریم که وارد میدان شوند و بخشی از بار مسئولیت را بر دوش بگیرند».
وحدت؛ پیششرط قدرت
اما در روایت پزشکیان همه این بحثها یک نقطه مشترک دارند: وحدت ملی. او در سخنان خود بارها به خطر اختلافات داخلی اشاره کرد و گفت، نقشه دشمن برای فروپاشی کشور دیگر صرفاً نظامی نیست و بر ایجاد اختلاف از درون و تشدید شکافها، حساب باز شده است.
رئیسجمهور صریحتر از این نیز گفت: «با موشک و بمب بهتنهایی نمیتوان این مملکت را از بین برد اما با اختلاف میتوان، کشور را تضعیف و نابود کرد». این جمله شاید خلاصه نگاه پزشکیان به شرایط فعلی کشور باشد؛ اینکه قدرت نظامی هر چقدر هم اهمیت داشته باشد بدون انسجام اجتماعی نمیتواند بهتنهایی تضمینکننده امنیت و ثبات باشد. از همین منظر است که او از فعالان سیاسی خواست، بخشی از منیتها را کنار بگذارند و برای حفظ کشور به یکدیگر کمک کنند.
پزشکیان در همین چارچوب همه ساکنان ایران را بخشی از یک جامعه واحد دانست و تأکید کرد که اختلافنظر سیاسی نباید به حذف افراد از دایره تعلق ملی منجر شود: «همه کسانی که در این آب و خاک زندگی میکنند، خودی هستند و متعلق به این سرزمیناند. باید با همه آنها منصفانه برخورد کنیم».
مسئله فقط منابع نیست
در بخش دیگری از این نشست، پزشکیان به چالشهایی پرداخت که کشور پس از دو جنگ اخیر با آنها مواجه شده است. او تأکید کرد: «بارها گفته شده که کشور از منابع و ظرفیتهای غنی برخوردار است و این سخن کاملاً درست است اما مسئله مهم این است که در شرایط پیچیده کنونی چگونه میتوان این منابع و ظرفیتها را به فعلیت رساند».
این نگاه، مسئله حکمرانی را از «داشتن منابع» به «توان استفاده از منابع» منتقل میکند. به بیان دیگر برخورداری از نیروی انسانی، منابع اقتصادی و ظرفیتهای اجتماعی زمانی به مزیت تبدیل میشود که ساختار تصمیمگیری امکان مشارکت و اثرگذاری آنها را فراهم کند. پزشکیان از همین منظر، بروکراسی و دیوانسالاری دستوپاگیر را یکی از موانع مشارکت دانست و بر واگذاری اختیار تأکید کرد. او گفت، دولت تلاش کرده بروکراسیهای زائد را حذف کند و اختیارات را به استانداران و از آنجا به فرمانداران واگذار کند؛ چراکه به اعتقاد او، «برای اینکه کسی بتواند، مسئولیت بپذیرد و مسئلهای را حل کند باید اختیار متناسب با مسئولیت نیز داشته باشد».
او حتی فراتر رفت و گفت، بسیاری از ظرفیتهای موجود در جامعه ممکن است از توانمندی برخی مدیران نیز فراتر باشد. مسئله، به روایت رئیسجمهور، این است که گاهی ساختار حکمرانی اجازه نمیدهد این توانمندیها بروز کنند.
روایت پزشکیان از دیدار با رهبری
بخش دیگری از سخنان رئیسجمهور به دیدار اخیرش با رهبر انقلاب اختصاص داشت؛ دیداری که پزشکیان آن را «بسیار خوب و راهگشا» توصیف کرد. او گفت: «در این دیدار مسائل، مشکلات و دغدغههای کشور را بهطور مفصل مطرح کردیم و جلسه ساعتها به طول انجامید. رهبر معظم انقلاب نیز در این دیدار توصیهها و رهنمودهای لازم را ارائه کردند و درباره مسائل مختلف، نکات و دیدگاههای خود را مطرح فرمودند».
اشاره پزشکیان به این دیدار در ادامه همان چارچوبی قرار گرفت که او برای وحدت سیاسی ترسیم کرد؛ چارچوبی که در آن اختلافنظر و بیان دیدگاهها نفی نمیشود اما تصمیم نهایی پس از تعیین مسیر، مبنای حرکت جمعی قرار میگیرد.
از جنگ تا بازسازی اعتماد
نشست رئیسجمهور با احزاب در نهایت به تصویری از ایران پس از جنگ ختم میشود؛ کشوری که به تعبیر پزشکیان همزمان نیازمند حفظ قدرت بازدارندگی، ترمیم اقتصاد، حل مسائل اجتماعی و بازسازی اعتماد عمومی است. او از مردمی که در جریان جنگ اخیر در میدان ماندند، قدردانی کرد و در عین حال کسانی که با وجود گلایه از عملکرد مسئولان و مشکلات اقتصادی و اجتماعی با دشمن همراهی نکردند را نیز شایسته تقدیر دانست. به گفته پزشکیان این افراد مشکلات، کمبودها و گرانیها را دیدهاند و ممکن است نسبت به عملکرد مسئولان اعتراض داشته باشند اما در شرایط حساس کشور امنیت و انسجام ملی را به خطر نینداختند.
پزشکیان، بارها معیشت مردم را در مرکز سخنان خود قرار داد و گفت، دغدغهاش بهعنوان یک مسلمان در این کشور وضعیت معیشت مردم است. او تصریح کرد نمیتواند، جوانانی را ببیند که آیندهشان مبهم است، بیکارند و فرصت اشتغال ندارند و نسبت به آینده خود نگرانی دارند و در عین حال صرفاً بگوید، مسیر درست است و باید همان مسیر ادامه پیدا کند.
رئیسجمهور از همین منظر بر پرهیز از نگاه تکبعدی به مسائل اجتماعی تأکید کرد و گفت، کشور با یک مسئله تکمتغیره مواجه نیست؛ بنابراین باید همه ابعاد واقعیت، ظرفیتها، مشکلات و مطالبات جامعه در کنار یکدیگر دیده شوند.
او همچنین یکی از مشکلات اصلی کشور را نبود راهحل ندانست بلکه گفت: «مشکل ما نبود راهحل نیست؛ مشکل نبود افرادی است که دانش، مهارت و توانمندی لازم را داشته باشند و در عین حال بخواهند برای مردم کار کنند و برای خدمت به جامعه، فداکاری نیز داشته باشند».
مطالبات احزاب؛ از اقتصاد تا آزادیهای اجتماعی
در سوی دیگر این نشست ۲۱ نفر از دبیران کل احزاب و فعالان سیاسی اصلاحطلب، اصولگرا و مستقل به بیان دیدگاههای خود پرداختند. فهرست مطالبات و پیشنهادهای مطرح شده نیز گسترهای از مسائل اقتصادی و اجتماعی تا حکمرانی، سیاست خارجی و حقوق شهروندی را دربر میگرفت.
«ضرورت بازنگری در مدیریت اقتصادی، سیاسی و اجتماعی کشور در دوره پساجنگ»، «توجه به نقش احزاب در پیگیری مطالبات اقشار و گروههای کمتر شنیدهشده جامعه»، «ضرورت انعکاس عملکرد و دستاوردهای دولت»، «توجه به حکمرانی دیجیتال و ساماندهی فضای مجازی» و «استفاده از ظرفیت حکمرانی محلهمحور برای رفع آسیبهای اجتماعی» از جمله محورهای مطرحشده، بود.
همچنین «لزوم تحمل و مدارا و توجه بیشتر درخصوص لایحه کنوانسیون دریای خزر»، «لزوم توجه بیشتر دولت به تجمعات و حضورهای خیابانی مردم در دفاع از کشور»، «ضرورت اهتمام و توجه ویژه رئیسجمهور و دولت به معیشت مردم»، «افزایش کالابرگ و تقویت حمایتهای معیشتی از مردم»، «اهمیت ترمیم اعتماد عمومی و امیدبخشی به جامعه» و «توجه ویژه به نسل جوان» در این نشست مطرح شد.
از دیگر مطالبات مطرح شده، میتوان به «تلاش برای تبدیل توافقنامه با آمریکا از یک توافق سیاسی به یک تفاهمنامه ملی»، «توجه به آزادیهای مشروع جامعه»، «اجرای قانون حقوق شهروندی» و «اعتماد به نسل جوان و فراهم کردن زمینه حضور آنان در مناصب حکمرانی» اشاره کرد.
فعالان سیاسی همچنین از دولت، نیروهای مسلح و رهبری به دلیل حفظ و پایداری کشور در جنگ اخیر تقدیر کردند و بر «توجه به مسئله مهم رضایت عامه با تأکید بر ثبات بازار و تأمین معیشت مردم»، «جلوگیری از رشد نقدینگی برای کنترل تورم» و «به حداقل رساندن استقراض از بانک مرکزی» تأکید کردند.
توجه به انرژیهای تجدیدپذیر، «لزوم توجه به تراز مدیریتی در کشور»، تقدیر از برگزاری راهپیمایی اربعین و مراسم تشییع رهبری، کنار گذاشتن اختلافات در شرایط جنگ و کمک به دولت، رفع سوءتفاهمات با همسایگان جنوبی، پیگیری مذاکرات و اجرای توافقنامهها، توجه به مسئله عفاف و حجاب و تقویت احساس اقتدار و قدرت نیز از دیگر محورهای این نشست بود.
در نهایت، «بروکراسیزدایی از حکمرانی بهعنوان یکی از بزرگترین موانع حضور و مشارکت مردم در میدان» و «ضرورت استمرار تفاهم و هماهنگی موجود میان دولت و نیروهای مسلح بهعنوان یک دستاورد ارزشمند» نیز در فهرست دیدگاههای مطرح شده، قرار داشت.
