به‌جای پیشنهاد، کار کن

پزشکیان خطاب به جلیلی:
اگر می‌توانی در حل مشکلات کمک کن، اختیار می‌دهم

رئیس‌جمهور در نشست با رؤسای دانشگاه‌های برتر کشور، وقتی از ضرورت استفاده از ظرفیت‌های مختلف برای حل مشکلات گفت، از رقبای انتخاباتی خود هم یاد کرد؛ از کسانی ‌که به گفته او امروز در کنار دولت قرار گرفته‌اند و برای حل مسائل کشور، تلاش می‌کنند. اما یک جمله در میان حرف‌های او درباره اداره کشور بیش از همه به‌چشم آمد؛ جمله‌ای که مخاطب‌اش سعید جلیلی بود: «پیشنهاد نمی‌خواهم». پزشکیان با قدردانی از نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری و رقبای انتخاباتی‌اش که امروز در کنار دولت برای حل مسائل کشور تلاش می‌کنند، گفت: «حتی به همین آقای جلیلی هم گفته‌ام که برای حل مشکلات به دولت کمک کند، هر کجا که می‌تواند اختیار می‌دهم که مشکلات را حل کند، پیشنهاد نمی‌خواهم، مشکل ما نبود راه‌حل نیست، مشکل ما عدم وجود افرادی است که بدانند، بخواهند و بتوانند مشکلات را حل کنند».
این اظهارات در شرایطی مطرح شده که دولت پزشکیان با مجموعه‌ای از مسائل اقتصادی، اجتماعی و سیاست خارجی روبه‌روست و رئیس‌جمهور بارها بر استفاده از ظرفیت‌های مختلف برای عبور از این مسائل تأکید کرده است. در همین چارچوب هم پزشکیان میان ارائه پیشنهاد و پذیرش مسئولیت اجرا، تفاوت گذاشت. رئیس‌جمهور ‌مسئله را کمبود ایده نمی‌داند؛ فاصله میان ایده و اجرا می‌داند. از نگاه او کشور در وضعیتی است که بیش از آنکه به نسخه‌های جدید نیاز داشته باشد؛ به کسانی نیاز دارد که بتوانند، نسخه‌ای که قرار است اجرا شود را تا انتها پیش ببرند. به همین دلیل هم هست که در ادامه می‌گوید: «اگر قرار بود مشکلات با قالب‌های پیشین حل شود که تا‌کنون حل شده بود، اگر می‌خواهیم مشکلات را حل کنیم باید قالب‌شکنی کنیم». این بخش از سخنان رئیس‌جمهوری را باید در کنار چالش بزرگ‌تر دولت او دید. پزشکیان درحالی از «قالب‌شکنی» سخن می‌گوید که بخش مهمی از منتقدان دولت از همان ابتدا مدعی بوده‌اند، راه‌حل‌های متفاوتی برای مشکلات کشور دارند. جلیلی نیز در سال‌های گذشته، خود را صاحب یک گفتمان متفاوت در اداره کشور معرفی کرده است؛ گفتمانی که در انتخابات ریاست‌جمهوری نیز بر آن تأکید داشت.

از رقیب انتخاباتی تا شریک در حل مسئله
اما چرا پزشکیان در میان رقبای انتخاباتی‌اش، مشخصاً از جلیلی نام می‌برد؟ پاسخ را باید در جایگاه سیاسی رقیب انتخاباتی او و اختلاف دیدگاه‌های دو طرف جست‌وجو کرد. جلیلی رقیب اصلی پزشکیان در انتخابات ریاست‌جمهوری بود. پس از انتخابات نیز به‌عنوان یکی از چهره‌های شاخص جریان مقابل دولت، همچنان در برابر برخی رویکردهای دولت به‌ویژه در موضوعات سیاست خارجی و تصمیم‌های کلان کشور، موضع متفاوتی دارد. در ماجرای توافق اخیر هم جلیلی تنها فردی بود که در شورای‌عالی امنیت ملی با آن مخالفت کرد؛ موضعی که فاصله دیدگاه او با دولت را در یکی از مهم‌ترین مسائل سیاست خارجی نشان داد.
با این ‌حال، پزشکیان در سخنانش تلاش می‌کند این اختلاف سیاسی را از مسئله اداره کشور جدا کند. او از جلیلی نمی‌خواهد با دولت هم‌نظر شود؛ می‌گوید اگر راهی برای حل مشکلات دارد، می‌تواند در اجرای آن هم وارد شود: «من به‌عنوان رئیس‌جمهوری هیچ زاویه سیاسی با هیچ‌کس ندارم، هر کس و با هر دیدگاه سیاسی اگر در حل مشکلات کشور به ما کمک کند، می‌پذیرم». بعد هم دایره این همکاری را گسترده‌تر می‌کند: «با هیچ‌کس دعوا نداریم، نه چپ و راست، نه مذهبی و غیرمذهبی، حل مسئله که به باور و اعتقاد افراد ارتباطی ندارد».
پزشکیان در ادامه و درباره دانشجویان و دانشگاه‌ها نیز همین نگاه را توضیح می‌دهد. او دانشجو را تهدید نمی‌داند و بر استفاده از ظرفیت نسل جدید برای حل مسائل کشور تأکید می‌کند. در حوزه دانشگاه نیز از تأمین بودجه و ارز برای توسعه فعالیت‌های علمی و پژوهشی سخن گفته و اعلام کرد، دولت برای تجهیز و توسعه فعالیت‌های پژوهشی دانشگاه‌ها به یک تا دو میلیارد دلار نیاز دارد و حتی در صورت ضرورت، حاضر است از بودجه بخش‌های دیگر برای دانشگاه هزینه کند.
اما حتی این بخش از سخنان او نیز در نهایت به همان مسئله اصلی بازمی‌گردد: تغییر روش‌های قدیمی برای رسیدن به نتیجه‌ای متفاوت. پزشکیان خطاب به رؤسای دانشگاه‌ها تأکید کرد اگر مانعی از مقررات دولتی وجود دارد، دولت آماده حذف آن است و اگر مانع قانونی است با مجلس برای رفع آن گفت‌وگو خواهد کرد.

توقع‌تان از جلیلی بیجاست
محمد مهاجری، فعال سیاسی اصولگرا نیز روز گذشته در واکنش به سخنان رئیس‌جمهور با تیتر «آقای پزشکیان! توقع‌تان از دکتر سعید جلیلی بیجاست» به این بخش از اظهارات او پاسخ داد. مهاجری در فضای مجازی نوشت: «آقای پزشکیان مطمئن باشد تا صبح قیامت هم آقای جلیلی جز پیشنهاد دادن و گفتاردرمانی و حرف ‌زدن (با کلیدواژه ظرفیت‌سازی) کار دیگری نخواهد کرد. حتی اگر بخواهد هم بلد نیست». او برای توضیح این نگاه، داستان مردی را روایت می‌کند که فردی گرسنه را در حال گریه می‌بیند و به‌جای دادن نان، کنار او می‌نشیند و با او گریه می‌کند. مرد گرسنه از او نان می‌خواهد اما پاسخ می‌شنود که می‌تواند تا شب در کنارش بنشیند و گریه کند اما از او نان نخواهد. مهاجری این حکایت را به رابطه جلیلی و دولت تعمیم داده و معتقد است، جلیلی ممکن است برای مسائل کشور پیشنهاد و راه‌حل داشته باشد اما قرار نیست یا نمی‌تواند، وارد میدان اجرا شود. مهاجری در بخش دیگری از یادداشت خود، سخنان پزشکیان را از زاویه‌ای سیاسی‌تر بررسی کرده و نوشته است: «در سخن آقای پزشکیان یک زرنگی نهفته است. او می‌خواهد آن جمله امام راحل را توی سر ما اصولگراها بکوبد که یک نانوایی را هم نمی‌توانید اداره کنید!»
او پس از انتقاد از انتظار برای اقدام اجرایی از سوی جلیلی، بخشی از مسئولیت را متوجه خود دولت کرده و نوشته است: «آقای پزشکیان اگر بعضی کارهای دولت‌اش لنگ است (که بدجوری هم لنگ است) می‌تواند از این ‌همه جوان کاربلد متخصص، باعرضه و باانگیزه که در کشور هست به‌جای برخی مدیران فرسوده و خسته و فاقد ابتکار استفاده کند و به امثال آقای جلیلی نه زحمت بدهد، نه خجالت».
درنهایت، آنچه پزشکیان در این سخنان دنبال می‌کند، ترسیم مرزی میان اختلاف سیاسی و مسئله اداره کشور است. او می‌گوید در شرایط پیچیده فعلی کشور، میدان تصمیم‌گیری نباید در انحصار یک جریان یا گروه سیاسی باقی بماند. به همین دلیل، حتی منتقدان و رقبای خود را نیز به همکاری فرامی‌خواند؛ مشروط بر اینکه این همکاری بتواند در واقعیت اثری بگذارد. این نگاه، در کنار تأکید او بر «قالب‌شکنی»، تصویری روشن از انتظاری است که پزشکیان از فضای سیاسی دارد؛ اختلاف‌نظر می‌تواند باقی بماند اما اداره کشور نمی‌تواند معطل آن بماند. رئیس‌جمهور در این سخنان عملاً می‌گوید، زمان آن رسیده که هر کس خود را صاحب نسخه‌ای برای کشور می‌داند نسبت خود را با اجرای آن نسخه هم روشن کند.