توسط : سازندگی بررسی میکند: چرا صداوسیما سخنان محمدباقر قالیباف، رئیس تیم مذاکرهکننده ایران را قطع کرد؟
قالیباف چه گفت؟
از روزی که محاصره را برداشتیم، بیش از ۴۰میلیون بشکه نفت صادر کردیم
اکنون بدون واسطه و فساد، نفت میفروشیم. نمیدانم چرا برخی ناراحتاند!
رفع تحریمها انجام شده و نفت ایران ۲۰درصد گرانتر فروخته میشود
ما نباید تنگه را به ضد خودش تبدیل کنیم؛
تنگه وقتی ارزشمند است که روزبهروز تردد در آن بیشتر شود و رونق یابد
بهخاطر مشکلات سیاسی با منِ قالیباف، حقوق ملت را از بین نبرید
توافق خرید کالا مربوط به امضای دولت سیزدهم است که همان هم اجرا نشد!
هنوز گفتوگوی ویژه خبری سهشنبهشب در رسانه ملی به نیمه نرسیده بود که ناگهان پخش سخنان محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و رئیس تیم مذاکرهکننده متوقف شد و برنامه به شکلی غیرمنتظره پایان یافت. اتفاقی که سبب شد، حاشیههای این گفتوگو از متن آن مهمتر شود. رئیس مجلس در این گفتوگو تلاش داشت گزارشی از روند اجرای تفاهمنامه، پایان محاصره دریایی، وضعیت مذاکرات، آزادسازی منابع مالی و پاسخ به منتقدان ارائه کند اما قطع ناگهانی برنامه، روایت او را ناتمام گذاشت. این اقدام صداوسیما بلافاصله با واکنشهای گستردهای همراه شد؛ از انتقاد به عملکرد صداوسیما و طرح ادعای سانسور گرفته تا مطرح شدن دوباره نام حسن روزیطلب، مطالبه برکناری پیمان جبلی و طرح بحث جناحی بودن رسانه ملی.
قالیباف در ابتدای این گفتوگو تأکید کرد که تعبیر «جنگ» دیگر دقیق نیست و باید از «تحقق پایان جنگ» سخن گفت. او گفت آنچه میان ایران و آمریکا شکل گرفته بر پایه یک تفاهمنامه دنبال میشود؛ تفاهمی که به گفته او، نخستین نتیجهاش برداشته شدن محاصره دریایی ایران بود. او محاصره دریایی را «شدیدترین نوع جنگ» توصیف کرد و گفت این محاصره نه تجهیزات نظامی بلکه معیشت مردم را هدف قرار داده بود. به گفته رئیس مجلس پس از پاراف تفاهمنامه، دونالد ترامپ پایان محاصره را اعلام کرد و مسیر تردد کشتیهای تجاری و نفتکشهای ایرانی باز شد.
رئیس مجلس در تشریح روند شکلگیری تفاهم گفت، تفاهمنامه با نقش تسهیلگری پاکستان و قطر به امضا رسیده و اکنون گفتوگوها برای اجرای کامل بندهای آن ادامه دارد. به گفته او آنچه امروز میان تهران و واشنگتن جریان دارد صرفاً یک توافق روی کاغذ نیست بلکه اجرای مرحلهبهمرحله تعهداتی است که در متن تفاهم آمده است. قالیباف تأکید کرد، جمهوری اسلامی همزمان دو مسیر را دنبال میکند؛ از یکسو مذاکره برای اجرای تعهدات و از سوی دیگر حفظ آمادگی کامل در میدان. او تصریح کرد: «اگر نخواهند در گفتوگو به تعهدات خود عمل کنند، آماده جنگ هستیم». به گفته قالیباف، این دو مسیر نه متناقض بلکه مکمل یکدیگر هستند و تجربه ماههای اخیر نیز نشان داده هر جا زبان تفاهم کارآمد نباشد جمهوری اسلامی از ابزار قدرت استفاده خواهد کرد.
او در ادامه با اشاره به تحولات منطقه گفت، تفاهم اسلامآباد بهمعنای پایان همه تنشها نیست بلکه چارچوبی برای مدیریت بحرانهاست. از نگاه او، رژیم صهیونیستی از همان ابتدا با این تفاهم مخالف بوده و پس از امضای آن نیز تلاش کرده با افزایش حملات به جنوب لبنان، روند اجرای توافق را با مشکل مواجه کند. قالیباف توضیح داد که به همین دلیل ایران علاوه بر اقدامات دیپلماتیک، پیگیری اجرای مفاد توافق درباره لبنان را نیز در دستورکار قرار داده است و کاهش محسوس حملات به جنوب لبنان را یکی از نتایج همین پیگیریها دانست.
روایت قالیباف از رفع محاصره و فروش نفت
رئیس تیم مذاکرهکننده در ادامه تأکید کرد: «از روزی که محاصره را برداشتیم تا امروز بیش از ۴۰ میلیون بشکه نفت صادر کردیم». او این آمار را نشانه عملی بودن توافق دانست و تأکید کرد که آثار آن تنها روی کاغذ باقی نمانده است. رئیس مجلس سپس به مسئله فروش نفت پرداخت و گفت: «اکنون بدون واسطه و فساد نفت میفروشیم، نمیدانم چرا برخی ناراحتند». به اعتقاد قالیباف، مخالفان حاضر نیستند، موفقیتهای اقتصادی حاصل از تفاهم را بپذیرند و همچنان روایت شکست را دنبال میکنند. او در این بخش اظهاراتی را بیان کرد که بعدها گفته شد، بخشی از آن از پخش تلویزیونی حذف شده است. قالیباف گفت: «برخی نمیخواهند بپذیرند، اوفک [تحریمهای آمریکا علیه ایران] باز شده و محاصره برداشته شد. افتخار کنید و لذتش را ببرید تا فشار اقتصادی را از مردم برداریم».
رئیس مجلس سپس به انتقادهایی که درباره رفع تحریمها مطرح میشد، پاسخ داد و گفت: «میگفتند رفع تحریم وعده سر خرمن است، رفع تحریمها انجام شده و نفت ایران ۲۰ درصد گرانتر فروخته میشود». او تأکید کرد، درآمدهای نفتی بدون مشکل به حسابهای کشور واریز میشود و امکان خرید کالا نیز فراهم شده است.
قالیباف در بخش دیگری از سخنانش به لبنان پرداخت و گفت هدف اصلی تفاهم، پایان جنگ و تثبیت حاکمیت ملی این کشور است. او تأکید کرد: «یک کمیته مشترک بین ایران، آمریکا و لبنان ایجاد میشود تا حاکمیت ملی لبنان را محقق کند». به گفته او سفیر ایران نیز نماینده تهران در این کمیته خواهد بود.
رئیس مجلس برای پاسخ به منتقدان داخلی، آنها را به مواضع رهبران مقاومت ارجاع داد و گفت: «ببینید، شیخ نعیم قاسم بهعنوان رهبر حزبالله و حزبالله درباره تفاهم چه موضعی دارند و برخی در داخل چه میگویند». او همچنین از نحوه پوشش اخبار لبنان در رسانه ملی گلایه کرد و اظهار داشت: «اینکه تلویزیون درگیریهای لبنان را برجسته میکند، خوب است اما گاهی به این موضوع هم اشاره کند که شرایط لبنان چطور بود و الان چطور شده است».
تنگه هرمز؛ برگ برنده ایران
بخش دیگری از سخنان قالیباف به تنگه هرمز اختصاص داشت؛ جایی که او ضمن تأکید بر حاکمیت ایران گفت: «ما نباید تنگه را به ضد خودش تبدیل کنیم؛ تنگه وقتی ارزشمند است که روزبهروز تردد در آن بیشتر شود و رونق یابد». او افزود، هدف ایران افزایش امنیت کشتیرانی، کاهش هزینه بیمه کشتیها و تبدیل تنگه هرمز به مسیر امن تجارت است نه ایجاد محدودیت برای کشورهای منطقه.
رئیس مجلس در ادامه با تشریح نگاه جمهوری اسلامی به تنگه هرمز تأکید کرد، ایران هرگز بهدنبال ناامن کردن این آبراه راهبردی نبوده است. او گفت تنگه هرمز بزرگترین ابزار قدرت ایران است اما ارزش این ابزار زمانی حفظ میشود که امنیت، تجارت و رفتوآمد کشتیها در آن افزایش یابد. قالیباف تصریح کرد، محدودیت باید متوجه آمریکا و رژیم صهیونیستی باشد نه تجارت کشورهای منطقه. او تأکید کرد، ایران میخواهد به دنیا نشان دهد، امنیت خلیجفارس رو به افزایش است تا هزینه بیمه کشتیها نیز کاهش پیدا کند و تجارت دریایی رونق بیشتری بگیرد.
قالیباف در ادامه خطاب به منتقدان سیاسی خود گفت: «بهخاطر مشکلات سیاسی با من قالیباف، حقوق ملت را از بین نبرید». او با لحنی صریح افزود: «اگر اختلاف سیاسی وجود دارد نباید منافع مردم قربانی رقابتهای جناحی شود».
در ادامه، بحث آزادسازی منابع ارزی ایران مطرح شد. قالیباف توضیح داد براساس تفاهم ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای بلوکه شده در اختیار بانک مرکزی قرار میگیرد تا بتواند، نیازهای کشور را تأمین کند. او همچنین در پاسخ به انتقادهایی درباره خرید کالا از آمریکا تصریح کرد: «توافق خرید کالا مربوط به امضای دولت سیزدهم است که همان هم اجرا نشد». او با طرح این پرسش که خرید کالاهای اساسی در سالهای گذشته از چه مسیری انجام میشده، تأکید کرد محل خرید امروز نباید بهانهای برای حمله به توافق باشد و آنچه اهمیت دارد، کاهش فشار اقتصادی بر مردم است.
اما درست زمانی که رئیس مجلس در حال پاسخ به انتقادها درباره توافق دولت سیزدهم، منابع بلوکه شده و نحوه اجرای تفاهم بود، پخش برنامه به شکلی ناگهانی متوقف شد؛ اتفاقی که در همان دقایق نخست، فضای رسانهای و شبکههای اجتماعی را تحتتأثیر قرار داد.
واکنشها به قطع گفتوگوی قالیباف
مرکز رسانه مجلس، ساعاتی بعد با انتشار اطلاعیهای اعلام کرد این گفتوگو از ابتدا بهصورت ضبطی انجام شده و بیش از دو ساعت پیش از زمان پخش در اختیار صداوسیما قرار گرفته بود. در این اطلاعیه تأکید شد اگر قرار بر حذف یا عدم پخش بخشی از گفتوگو بود حداقل انتظار میرفت این موضوع با مجلس هماهنگ شود.
مرکز رسانه مجلس در اطلاعیه خود همچنین فهرست موضوعاتی که فرصت طرح آنها از بین رفت را منتشر کرد؛ پاسخ به ادعاهای مطرح شده درباره بازرسی آژانس از سایتهای هستهای، تشریح روند آزادسازی اموال بلوکه شده ایران، توضیح اعتبار ۳۰۰ میلیارد دلاری پیشبینی شده برای بازسازی در متن تفاهم، پاسخ به اظهارات دونالد ترامپ همچنین تبیین پیام اخیر رهبر انقلاب ازجمله محورهایی بود که به گفته مجلس به دلیل توقف پخش برنامه روی آنتن نرفت.
برخی رسانهها نیز مدعی شدند حدود ۲۰ دقیقه از گفتوگو و یک بخش ۵۵ ثانیهای از سخنان قالیباف حذف شده است؛ بخشی که در آن از مجوزهای اوفک، فروش نفت و پاسخ به منتقدان سخن گفته بود. صداوسیما اما روایت دیگری ارائه داد. براساس توضیح این سازمان، تصمیم گرفته شده بود، گفتوگو در دو قسمت پخش شود و حتی این موضوع بهصورت زیرنویس نیز اطلاعرسانی شده بود. با این حال نحوه قطع برنامه، انتقادهای گستردهای را برانگیخت.
امیرابراهیم رسولی، مشاور سیاسی رئیس مجلس، این اقدام را «افتضاح مدیریتی» خواند و نوشت اگر قرار بود، مصاحبهای ضبطی دچار تغییر شود چرا پیش از پخش بررسی نشده بود. ایمان شمسایی، رئیس مرکز ارتباطات مجلس نیز گفت، اصل تقسیم مصاحبه شاید قابل تصور باشد اما قطع کردن سخنان رئیس مجلس در میانه یک جمله، اقدامی غیرحرفهای بود و اگر تصمیمی برای توقف برنامه وجود داشت باید در نقطهای طبیعی و با هماهنگی قبلی انجام میشد.
در فضای سیاسی نیز انتقادها ادامه یافت. مجتبی زارعی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس از وجود «باند خودسر» در صداوسیما سخن گفت و نوشت: «یک باند خودسر در خانواده شریف و ایثارگر صداوسیما در جنگهای شناختی بین ترامپ و قالیباف کنار ترامپ ایستاد و برنامه قالیباف را قطع کرد!» مرتضی کاملنواب، دبیرکل جمعیت پیشرفت و عدالت نیز این اقدام را نشانه برخورد دوگانه رسانه ملی دانست و در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «درحالی که تلویزیون در این چند ماه، ساعتها آنتن خود را در اختیار سخنرانان سفارشی و مخالفخوان قرار داده است، تبیین و توضیحات رئیس مجلس درباره تفاهمنامه اخیر را در مهمترین بخش آن قطع و ادامه پخش آن را به فردا حواله میدهد!»
حتی برخی رسانههای اصولگرا نیز از این اتفاق انتقاد کردند. روزنامه فرهیختگان با تأکید بر اینکه در شرایط حساس کشور، کشاندن اختلافات داخلی به آنتن تلویزیون، اقدامی غیرقابل دفاع است، نوشت: «کدام عقل به مدیران محترم میگوید در آستانه واقعه تاریخی تشییع رهبر شهید انقلاب، اختلافات خودتان بر سر مذاکرات را به صحنه اجتماعی بیاورید؟ یعنی واقعاً نمیشد در پشت صحنه و در فاصله ۲۴ ساعت از تولید تا پخش مصاحبه، اختلافات دو طرف حل شود؟ چطور آن نطق کوتاه پزشکیان درباره عذرخواهی از کشورهای همسایه در اوج جنگ پخش شد و چطور جناب نبویان تا روی آنتن رسید، درحالی که معلوم بود چه میگوید اما حرفهای بهمراتب معمولیتر قالیباف قطع میشود و حساسیت اجتماعی و سیاسی ایجاد میکنید». روزنامه خراسان نیز با طرح این پرسش که چرا رسانه ملی هنگام پاسخگویی رسمی مسئولان خود به مانع پاسخگویی تبدیل میشود، نوشت: «قالیباف اگر سکوت کند، متهم به پنهانکاری میشود، اگر بخواهد گزارش دهد، صداوسیما ترمز پخش را میکشد. صداوسیما باید روشن بگوید، از گزارش قالیباف میترسد یا از روشن شدن واقعیت تفاهم؟»
محمدعلی ابطحی، فعال سیاسی اصلاحطلب، ضمن انتقاد از فضای ایجاد شده، خطاب به قالیباف نوشت، مسئله اصلی مردم نه پاسخ دادن به اقلیت تندرو بلکه شنیدن صدای اکثریتی است که خواهان رفع فشارهای اقتصادی و رسیدن مذاکرات به نتیجه هستند. او خطاب به قالیباف نوشت: «باور کنید بدجوری در دام پاسخگویی به اقلیت فریادزن افتادید».
مطالبه تغییر در صداوسیما
در میانه این جنجالها، نام حسن روزیطلب، مدیرکل برنامههای سیاسی سازمان صداوسیما نیز دوباره بر سر زبانها افتاد. برخی رسانهها مدعی شدند که پخش مصاحبه قالیباف از شبکه خبر درحالی ناگهان قطع شد که شنیده شده روزیطلب از نزدیکان برادران جلیلی که قبلاً و در پی مصاحبه جنجالی نبویان استعفا کرده و رفته بود همان روز مجدداً به کار بازگشته است. در کنار انتقادهای سیاسی، بخشی از واکنشها نیز متوجه مدیریت رسانه ملی شد و شماری از فعالان رسانهای و سیاسی خواستار تغییر مدیریت سازمان صداوسیما شدند. در شبکههای اجتماعی، هشتگ برکناری پیمان جبلی بار دیگر مورد توجه قرار گرفت و منتقدان، عملکرد اخیر رسانه ملی را نشانه دور شدن آن از جایگاه یک رسانه فراگیر دانستند. آنها استدلال کردند اگر قرار بود برنامه در دو بخش پخش شود، میشد این کار را در پایان یک سوال یا پس از جمعبندی یک محور انجام داد نه در میانه اظهارات مهمان برنامه. از نگاه آنان همین شیوه اجرا باعث شد، روایت «سانسور» خیلی سریع بر روایت رسمی «تقسیم برنامه به دو بخش» غلبه کند و اصل گفتوگوی رئیس مجلس نیز تحتالشعاع قرار گیرد.
