توسط : آیتاللهالعظمی محمد اسحاق فیاض درگذشت
آیتالله العظمی محمد اسحاق فیاض، یکی از سه مرجع تقلید شیعیان نجف که به علت بیماری در بیمارستان بستری شده بود، بامداد پنجشنبه در ۹۶سالگی درگذشت. آیتالله فیاض، بعد از وفات آیتالله محمد سعید حکیم در سپتامبر سال گذشته در کنار آیتالله علی سیستانی و آیتالله بشیر نجفی، یکی از سه مرجع تقلید عمده در نجف بهشمار میرفت. آیتالله عبدالله جوادیآملی، آیتالله جعفر سبحانی، سیدحسن خمینی و مسعود پزشکیان با صدور پیامهای جداگانه ارتحال آیتالله فیاض را تسلیت گفتند. در بخشی از پیام آیتالله جوادیآملی آمده: «ارتحال فقیه عالیقدر حضرت آیتالله العظمی شیخ محمد اسحاق فیاض (رضوانالله علیه) سانحهای صعب و ثلمهای سنگین بود. امید است روح آن مرجع عالی مقام با اهلبیت عصمت و طهارت محشور و حوزههای علمیه مأجور باشند. به اهل بیت آن فقیه رحیل تسلیت عرض میشود.» آیتالله سبحانی هم در پیام خود آورده: «ایشان عمر پربرکت خویش را در راه تدریس، تحقیق و تألیف سپری کردند و با تربیت نسلهای فراوانی از دانشپژوهان و برجای گذاشتن گنجینهای ارزشمند از معارف اسلامی، خدمت بزرگی به حوزههای علمیه و جهان اسلام نمودند؛ میراثی که آیندگان در گذر زمان از آن بهرهمند خواهند شد.»
از مشهد تا نجف
محمداسحاق فیاض، سال ۱۹۳۰ میلادی (۱۳۰۹ شمسی) در منطقۀ جاغوری، ولایت غزنی، افغانستان، واقع در جنوب غرب ولایت کابلبه دنیا آمد. او دومین فرزند خانوادهای هزارهای بود و پدرش یک کشاورز ساده بود. به اهتمام پدرش جهت فراگیری علوم در حوزههای علمیه مشغول به تحصیل شد و پس از آموختن قرآن، کتاب «جامعالمقدمات» و «بهجهالمرضیه» را فراگرفت. برای مدت تقریباً یک سال همراه آصف محسنی در مدرسۀ شیخ وحیدی هوتقول درس خواند. بعد از آن راهی مشهد شد. ادامۀ تحصیلاتش را در مشهد و نجف ادامه داد و شروع به تکمیل علوم حوزوی کرد. در نجف کتاب «قوانینالاصول» از ابوالقاسم قمی و قسمتی از کتاب «روضهالبهیه» در شرح کتاب لُمعه را نزد میرزا کاظم تبریزی و سیداسدالله مدنی و میرزا علی فلسفی فراگرفت. سپس به مراحل سطوح عالی رسید و کتاب «کفایه» آخوند خراسانی و کتاب «رسائل» و «مکاسب محرمه» شیخ مرتضی انصاری را نزد مجتبی لنکرانی آموخت، و این مراحل ادامه داشت تا اینکه در آغاز ۲۰ سالگی به جلسات درس خارج تنی چند از علماء و اساتید برجسته حوزۀ علمیه نجف وارد شدند. پس از گذشت چند ماه سرانجام حلقۀ درس خارج استاد الفقهاء و المجتهدین، حضرت آیتالله خویی(قدس سرهالشریف) را برگزید و به مدت ۱۵ سال از محضرشان بهره بردند. در همان سالهای نخست ضمن تحقیق و تعمق، اخراج مصادر و تطبیق آراء و ادله، درسهای استاد گرانقدر خود را تقریر و به محضرشان عرضه کردند و پس از تأیید استاد و نوشتن تقریظ، طی ۱۰ مجلد و با عنوان «محاضرات فی اصول الفقه» منتشر شد. در قسمتی از تقریظ حضرت آیتالله خویی بر تقریرات آن مرحوم آمده است: «از جمله کسانی که موفق به تربیت او شدهام، نور چشمم علّامه مدقق و فاضل شیخ محمد اسحاق فیاض(دامت تأییداته) است. وی جلد اول کتاب خود را بر من عرضه نمود، این کتاب تقریر بحثهای من است که با سبک و شیوه ی روان، دریافت دقیق قابل ستایش و شگفت انگیز به نگارش درآمده است.»
در این بین نیز به حلقۀ استفتائات زعیم حوزههای علمیه وارد شدند که این امر زمینهساز بحثهای علمی فراوان با استاد و احاطه هرچه بیش تر ایشان به مسائل گوناگون علمی شد. مرحوم فیاض تدریس علوم دینی را که از اوایل ورود به نجف آغاز کرده بود را با تدریس کتابهای «کفایه الاصول»، «رسائل» و «مکاسب» در مسجد هندی و جامعه النجف الدینیه در سالهای متمادی ادامه داد. سرانجام در سال ۱۳۵۷ تدریس دروس خارج فقه و اصول را در مدرسه کوچک یزدی آغاز میکنند و در مدرسۀ دارالعلم و مسجد هندی ادامه میدهد.
پس از درگذشت حضرت آیتالله خویی در نجف اشرف و با وجود مخاطرات و مشکلات فراوان از جانب حکومت بعثی، آن مرحوم با عنایت الهی در نجف ماندگار شدند وآثار متعددی را در موضوعات فقه، اصول فقه، بانک داری اسلامی، حضور زنان در عرصه های مختلف اجتماعی و سیاسی، حقوق مالکیت فکری، مسائل پزشکی و غیره تألیف کرد.
