توسط : اجرای سه گروه موسیقی لیان، پالت و قربانی به‌دلیل استفاده از زنان نوازنده، در تعلیق قرار گرفت
در شب‌هایی که مردم شیراز حتی زیر باران، تماشاگر و شنونده موسیقی همایون شجریان هستند، در شهرهای دیگر ماجرا برای گروه‌های موسیقی به شکل متفاوتی پیش رفته است. بعد از آنکه گروه «لیان» طی دو هفته گذشته اعلام کرد به‌خاطر عدم اجازه به حضور نوازنده زن روی صحنه، برنامه‌های کنسرتش را لغو خواهد کرد، گروه «پالت» نیز دو روز پیش در اقدامی مشابه همین کار را تکرار کرد. اینها در حالی است که تا زمان نگارش این گزارش، هنوز تکلیف اجرای کنسرت علیرضا قربانی در شاندیز مشهد مشخص نیست.
بحران مجوز
گروه «پالت» از اوایل دهه ۹۰، نامش در بازار موسیقی ایران مطرح شد. گروهی که موسیقی متفاوتی را با سازهای عجیب، نسبت به آنچه در موسیقی پاپ ایرانی شاهد بودیم، تولید می‌کرد. حالا به‌نظر می‌رسد یکی از نوازندگان این گروه، شقایق صادقیان که نوازنده فلوت است، موضوع اصلی لغو کنسرت‌های پالت است.
در حالی‌که شنیده می‌شد این گروه قصد دارد یک تور کنسرت در شهرهای مختلف ایران برگزار کند، خبر رسید که با حضور نوازنده زن این گروه روی صحنه مخالفت شده است. حالا گروه باید در این دو‌راهی یک مسیر را انتخاب می‌کرد: یا بدون نوازنده زن روی صحنه می‌رفت و برنامه‌هایش را اجرا می‌کرد یا دست به کار دیگری می‌زد. گروه پالت مسیر دوم را انتخاب کرد. روز گذشته این گروه متنی را به این شرح منتشر کرد:
«دوستان عزیز پالت؛ تصمیم داشتیم بعد از سال‌ها اجراهایی را در سراسر ایران، شهر به شهر برگزار کنیم، اما از آنجا‌که در بعضی شهرها به ما گفته شد، نوازنده زن اجازه رفتن روی صحنه را ندارد، کل تور پالت را کنسل اعلام می‌کنیم تا شاید وقتی دیگر… سال‌هاست قلب‌مان به امید دیدن و شنیدن هنر همکاران آوازخوان خانم تپیده و حالا پس از این‌همه سال تلاش و اعتراض موزیسین‌های زن و مرد، شاهد بازگشت به نقطه‌ای هستیم که نوازندگان زن حتی اجازه اجرا ندارند. حرف آخر اینکه: ما، گروه پالت، همان‌طور که در عکس پیداست، ۷ نفر هستیم و زمانی روی صحنه حاضر می‌شویم که هر ۷ نفر مثل هم امکان اجرا داشته باشیم».
پالت در حالی کنسرت‌هایش را به‌خاطر عدم صدور مجوز حضور نوازنده زن، در سراسر ایران لغو کرد که بسیاری از چهره‌های سرشناس موسیقی که سال‌ها خارج از ایران بوده‌اند، به ایران بازگشته و برخی اسامی مطرح دیگر در حال بازگشت به کشور هستند. موضوعی که پارادوکس بزرگی را در برابر علاقه‌مندان و افکار عمومی به‌وجود آورده است: خوانندگانی که سال‌ها ممنوعه بودند، باز می‌گردند، اما کنسرت گروه‌های صاحب مجوز در ایران لغو می‌شوند! تمام اینها در حالی است که این کنسرت‌ها مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را به‌عنوان متولی اصلی موسیقی کشور، دریافت می‌کنند، اما مشخص نیست که از کجا و چگونه دستور توقف و عدم اجرا می‌آید. نکته مهم‌تر این است که وزارت فرهنگ و ارشاد تأکید کرده که صدور مجوز به‌معنای اجازه برگزاری کنسرت است و برخوردهای سلیقه‌ای نمی‌توانند مانع برگزاری شوند. اما تا امروز که این حرف نتیجه‌ای نداشته و به‌نظر زور مخالفان برگزاری کنسرت و مخالفان حضور زنان روی صحنه، به‌مراتب از مجوز وزارت ارشاد بیشتر است.
ماجرای لیان
اما پالت و هوادارانش تنها گروهی نیستند که اخیراً از برخوردهای سلیقه‌ای با منابع نامشخص ضربه خورده‌اند. هفته گذشته گروه «لیان» نیز با اعلام اینکه به آنها اعلام شده هیچ نوازنده زنی نباید روی صحنه باشد، کنسرت‌شان را لغو کردند. محسن شریفیان، آهنگساز، خواننده و سرپرست گروه «لیان» چندی قبل، عکس تعهدنامه‌ای را در فضای اینستاگرامش منتشر کرد که براساس آن اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی اهواز برای صدور مجوز برگزاری کنسرت گروه «لیان»، خواهان گرفتن تعهد از آنها مبنی بر عدم حضور نوازنده زن در حین اجرا بوده است: «این تصویر تعهدنامه‌ای است که به اجبار از تهیه‌کننده کنسرت در اهواز خواسته شده تا نوازندگان زن گروه موسیقی فولکلور لیان اجازه حضور روی صحنه را نداشته باشند. من در طول سال‌های فعالیت حرفه‌ای‌ام، تعهدنامه‌های مختلفی را امضا کرده‌ام؛ اما هنگامی که موضوع به حضور و حقوق قانونی زنان هنرمند مربوط می‌شود، نمی‌توانم چنین تعهدی را بپذیرم. بنابراین کنسرت لیان در اهواز برای تاریخ‌های ۱۱ لغایت ۱۴ مهر را پس از بی‌نتیجه ماندن تلاش‌ها و رایزنی‌های فراوان، لغوشده اعلام می‌کنیم».
حالا این سوال مهم پیش می‌آید که وقتی وزارت ارشاد مجوز صادر می‌کند، اداره ارشاد اهواز که باید زیرمجموعه این وزارتخانه باشد، چگونه توانسته مجوز را وتو کرده و شرایط و قانون تازه‌ای برای برگزاری کنسرت وضع کند. لیان که لیدر آن محسن شریفیان است، یک گروه موسیقی جنوبی‌ست که در سال ۱۴۰۳ نیز به‌دلیل مشکلاتی پیرامون مجوز، کنسرتش در اهواز لغو شده بود.
شاندیز و قربانی
شاید این تصور وجود داشت که سبک و ژانر موسیقی پالت و لیان، در اجرای این محدودیت‌ها نقش داشته است، اما وقتی بدانیم که کنسرت علیرضا قربانی نیز اجازه برگزاری در مشهد را پیدا نکرد، ماجرا ابعاد تازه‌تر و عجیب‌تری پیدا کند. در واقع کنسرت علیرضا قربانی که قرار بود در شاندیز مشهد برگزار شود، یکی از عجیب‌ترین موارد درباره دست‌های پنهانی‌ست که اجازه برگزاری کنسرت را نمی‌دهند. انتشار بیانیه روابط عمومی اداره کل ارشاد استان خراسان رضوی به این ماجرا ابعاد عجیب‌تری می‌بخشد: «با عنایت به درخواست اجرای برنامه هنری «ایرانم» به خوانندگی استاد علیرضا قربانی، به اطلاع می‌رساند که دستگاه‌های ذی‌ربط در استان، با برگزاری این برنامه موافق هستند. لیکن با توجه به برخی ملاحظات زمانی، مقرر شد برنامه مذکور در زمان مناسب دیگر و با فراهم شدن شرایط لازم برگزار شود». در این رابطه، مدیرکل دفتر موسیقی وزارت ارشاد نیز اعلام کرد: «مسیر اخذ مجوزهای این کنسرت در جریان است و روال همیشه این بوده که مجوز برگزاری کنسرت در استان‌ها، توسط ادارات کل ارشاد در استان‌ها درخواست می‌شده است. اداره کل ارشاد هر استان نیز باید شرایط محیطی را بررسی کرده و هماهنگی‌ها و مجوزهای محیطی را اخذ کند. اکنون نیز این اتفاق در خراسان رضوی در رابطه با کنسرت علیرضا قربانی در حال پیگیری است و امیدوار است در یک فرصت مقتضی این اتفاق عملی شود».
با این حال نزدیک به ۱۰ روز از زمانی که قرار بود، کنسرت «ایرانم» قربانی در طرقبه مشهد برگزار شود، می‌گذرد و آخرین اخبار حاکی است که برگزاری این کنسرت، مراحل کسب مجوزهای لازم را طی می‌کند. عجیب است که پیش از این گفته شده بود که تمام مجوزهای لازم برای برگزاری این کنسرت صادر شده است! این اخبار تازه، شاید حکایت از مراحل جدید برای کسب مجوزهای تازه و متفاوتی داشته باشد و البته حرف‌های مدیرکل دفتر موسیقی، حکایت از یک موضوع مهم دارد و آن اینکه نهادی به اسم اداره کل ارشاد استان‌ها واجد قدرتی فراتر از وزارت فرهنگ و ارشاد هستند. درواقع آنچه امروز صحنه موسیقی ایران را متأثر کرده، حکایت از این حقیقت دارد که نهادی که زیرمجموعه وزارت ارشاد است، قدرت وتو کردن مجوزهای این وزارتخانه را دارد.
برای موسیقی و اهالی آن شاید بهتر باشد وزارت فرهنگ و ارشاد بعد از این از صدور مجوزهای بدون پشتوانه‌ای که احتمال دارد توسط اداره کل ارشاد استان‌ها وتو شوند، دست بردارد یا بعد از هماهنگی‌های لازم با ادارات استان‌ها، اقدام به صدور مجوز شود تا اینگونه گروه‌های موسیقی و علاقه‌مندان به این هنر، وقت و سرمایه‌شان هدر نشود.
