توسط : تجمع اعتراضی حوالهداران سایپا در تهران
بیستم تیرماه، گروهی از خریداران و حوالهداران شرکت خودروسازی سایپا در مقابل ساختمان امور مشتریان این شرکت در تهران تجمع کردند. براساس تصاویر و ویدئوهای منتشرشده در رسانهها و شبکههای اجتماعی، فضای این تجمع که حوالی ساعت ۱۱ صبح شکل گرفت با تنش و گلایههای جدی همراه بود و معترضان خواستار تعیینتکلیف فوری پروندههای خود شدند. برخلاف تجمعات ماههای گذشته که معمولاً به یک یا دو محصول خاص محدود میشد، ویژگی تجمع روز گذشته حضور دارندگان حواله طیف گستردهای از محصولات جدید و قدیمی این شرکت بود؛ متقاضیان خودروهای شاهین، اطلس، ساینا، سهند، کوییک و حتی پراید وانت با در دست داشتن پلاکاردهایی به عدم صدور فاکتور و عدم امکان تکمیل وجه پس از ماهها و سالها انتظار اعتراض کردند.
روایات خریداران؛ «سرمایههای ما در تونل تعهدات معوق»
بسیاری از شرکتکنندگان در تجمع روز گذشته میگویند برای تأمین وجه اولیه ثبتنام خودرو، سالها پسانداز کرده یا تحت فشارهای اقتصادی سنگین مجبور به فروش داراییهای دیگر خود شدهاند. یکی از حوالهداران معترض در جریان تجمع گفت: «مسئولان شرکت در زمان ثبتنام هرگز به ما نگفتند که با کمبود قطعه، مشکلات شدید نقدینگی یا ناتوانی در تولید مواجه هستند؛ اما امروز پس از گذشت بیش از سه سال از زمان ثبتنام هنوز خودرویی به ما تحویل داده نشده و هیچ پاسخ روشنی هم دریافت نمیکنیم». انتقاد اصلی و محور کلیدی اعتراضات روز گذشته به تداوم اجرای طرحهای فروش و پیشفروشهای جدید سایپا در بستر بازار اختصاص داشت. معترضان و کارشناسان این پرسش را مطرح میکنند که اگر یک بنگاه تولیدی، توانایی ایفای تعهدات سه سال گذشته خود را ندارد چرا همچنان به جذب مشتریان جدید ادامه میدهد؟ برخی از معترضان مدعی هستند که ادامه این ثبتنامها، ساختاری شبیه به یک مدل جذب نقدینگی دارد که در آن خودرو تنها یک ویترین است و پول مشتریان جدید صرفاً برای پوشش دادن حفرههای مالی و تعهدات قبلی شرکت هزینه میشود.
ریشه بحران؛ سامانه یکپارچه و گره کور قطعهسازان
بررسی سیر تحولات نشان میدهد که ریشه بخشی از بحران کنونی به سیاستهای توزیع و پیشفروش در سالهای گذشته بازمیگردد. علی شیخزاده، مدیرعامل گروه خودروسازی سایپا، اواخر خردادماه امسال با حضور در رسانهها به این ناترازی اعتراف کرده و گفته بود که در ابتدای سال ۱۴۰۲ از طریق سامانه یکپارچه فروش خودرو حدود ۴۹۱ هزار تعهد تنها برای خودروی شاهین ایجاد شد؛ رقمی که به گفته او بسیار فراتر از ظرفیت واقعی تولید این خودرو در کارخانه بود. مدیرعامل سایپا در آن مقطع اعلام کرد که در حال حاضر حدود ۳۰ هزار دستگاه خودروی شاهین معوق مانده است اما ادعا کرد ۸۰ درصد تعهدات معوق شرکت هماکنون در پارکینگها موجود هستند و تنها به دلیل «نقص قطعه» امکان تحویل آنها وجود ندارد. او وعده داد که این خودروهای ناقص طی تابستان امسال تکمیل و تحویل مشتریان خواهند شد و پرونده معوقات تا پایان سال جاری بهطور کامل تعیینتکلیف میشود. با این حال ناظران صنعت خودرو در تهران میگویند، مشکل اصلی فراتر از یک نقص فنی ساده است و به بحران عمیق در زنجیره تأمین بازمیگردد. بدهیهای سنگین و میلیاردی سایپا به قطعهسازان باعث شده که طی ماههای اخیر برخی از شرکتهای بزرگ تأمینکننده از تحویل قطعات جدید به این خودروساز دولتی خودداری کنند. این بنبست مالی درحالی گریبان خریداران نهایی را گرفته که آنها مبالغ درخواستی را پیشاپیش و بهطور کامل پرداخت کرده بودند.
ملک بفروشید، بدهی تسویه کنید
در جریان تجمع روز گذشته و در پیوند با تحلیلهای کارشناسان، گزینههای جایگزین برای حل این بحران مالی نیز مورد توجه قرار گرفت. یکی از چالشهای جدی که منتقدان به آن اشاره میکنند، وجود حجم گستردهای از املاک، زمینها و داراییهای غیرمولد در تملک شرکت سایپاست. بسیاری از تحلیلگران اقتصادی معتقدند در شرایطی که شرکت با بحران شدید سرمایه در گردش و نقدینگی روبهروست، تصفیه و فروش این داراییهای غیرضروری و املاک مازاد تحت مدیریت دولتی میتواند به سرعت منابع مالی لازم برای پرداخت بدهی قطعهسازان و تأمین قطعات خودروهای ناقص پارکینگ را فراهم کند. با این حال سکوت نهادهای نظارتی و عدم تمایل بدنه مدیریتی برای واگذاری این املاک، روند حل بحران را کند کرده است.
